Zijn we meer cynisch geworden?

“Lijkt het nu maar zo, of is de maatschappij cynischer geworden?” Met deze zin begon een interessant artikel in de Libelle. Mijn zus wees me op dit artikel en we hadden er een mooi gesprek over. Want inderdaad, soms lijkt het alsof we steeds minder lief worden voor elkaar.

Foto door Mariska – Grotografie

 Ik zal niet het hele artikel hierin verwerken, maar een aantal stukken uit dit artikel aanhalen.

Gezins- en relatietherapeute Roefke Carmiggelt-Polak spreekt van cynisch gedrag wanneer ze kijkt naar onze maatschappij. “We zijn ruwer en grover geworden”, zegt ze. “Als ik er op straat iets van zeg dat iemand door rood rijdt, kan ik een scheldkanonnade krijgen. Daar maak ik me wel zorgen over.”

Arts en filosofe Marli Huijer beaamt dit: “Mensen zijn wantrouwiger tegenover elkaar. Er is minder onderling contact. Onze nieuwe communicatievormen kunnen ons behoorlijk eenzaam en onzeker maken. We hebben honderden Facebookvrienden maar weinig echt contact. Ook kan het voortdurende venster op de wereld, dat ervoor zorgt dat je constant al  het nare nieuws tot je krijgt, voor een gevoel van machteloosheid zorgen. De moderne mens is van alle gemakken voorzien, maar op een bepaalde manier kwetsbaarder dan ooit.”

Volgens Roefke Carmiggelt Polak is cynisme een afweermechanisme wat zorgt dat er verharding op kan treden. Zo kan niemand je meer kwetsen, maar tegelijkertijd komen positieve dingen dan ook niet meer binnen. Het resultaat van cynisme is dus dat steeds meer mensen een muur om zich heen bouwen en daardoor verharden.

De vraag die in het artikel een rol speelt is: ‘Zijn we met zijn allen een beetje bevroren geraakt?’

En dus eigenlijk verhard en minder lief voor elkaar. Als je soms kijkt op Facebook of andere social mediakanalen zoals Instagram of Twitter dan geeft het minste of geringste aanleiding om een ander finaal af te branden. De snoeiharde oordelen en ruzies zijn soms niet van de lucht.

Mensen krijgen zelfs haatreacties als ze iets positiefs posten op social media. Bijvoorbeeld als ze wat leuks gewonnen hebben, dan worden ze door wildvreemden afgebrand “want ze zijn fucking lelijk”. Dat is toch vreselijk? Het maakt mij zelfs verdrietig, laat staan de persoon die dit online zet. Kunnen we niet gewoon blij zijn voor elkaar of elkaar met rust laten als je niks leuks weet te zeggen? Ik vraag me soms oprecht af waar het heen gaat met de normen en waarden van de maatschappij zowel off- als online.

Het valt me ook op dat filmpjes waarin anderen elkaar helpen helemaal bejubeld worden op social media. Daar lees ik vaak reacties zoals: ‘Waren meer mensen maar zo.’ Terwijl ik dan denk: ‘Dat is toch volstrekt normaal en liefdevol om elkaar te helpen?’ En zelfs op dat soort filmpjes komen nog haatreacties.

Je zou kunnen denken: ‘Maak je niet zo druk, dat soort mensen zijn er altijd.’ Dat is ook waar en tegelijkertijd zie ik hierin wel dat grenzen steeds meer vervagen en verharding wel degelijk aan de orde is. Ik vind het ergens ook ‘makkelijk’ om te zeggen dat dat soort haters er altijd zullen zijn en het maar te negeren. Ik ben wel voor een tegengeluid.

Is het niet aan ons de taak om te zorgen dat er weer wat licht en liefde in de maatschappij/op social media komt door een ander vriendelijk te wijzen op zijn/haar harde gedrag? Ja sorry hoor, dan ben ik maar een rare idealist maar het is wel wat ik probeer op social media om de wereld een stukje beter te maken. Ook als iemand daar niet goed op reageert, heb ik het toch gezegd en je weet nooit in hoeverre dat nog na kan werken bij iemand. Het is ook iets waar ik rekening mee houd op mijn eigen social mediakanalen. Ik  accepteer geen ruzie met mij of tussen anderen op mijn social mediakanalen. Dat probeer ik niet door net zo hard te zijn, maar juist door me kwetsbaar op te stellen en wat liefde te tonen en het bij mezelf te houden. Dat werkt heel goed merk ik.

Ik ben niet de enige, want dit soort bewegingen zorgen ook weer voor tegenbewegingen. Namelijk de groep mensen die door die maatschappelijke verharding juist behoefte krijgen aan meer verbinding en idealisme. Ik herken mezelf in die groep. Ik word er namelijk zelf heel verdrietig van als ik al die negativiteit zie op straat of op social media. En ik denk dat we elkaar juist hard nodig hebben om van de wereld een betere plek te maken, dat kunnen we niet alleen. Ik denk dat we soms onze eigen kracht en invloed hierin onderschatten, ikzelf ook! Want wat voor verschil kunnen wij nu maken?

Daarom vind ik dit stukje in het artikel van de Libelle heel mooi:

“Vrouwen spelen een belangrijke rol bij het opzoeken van de verbinding”, zegt Huijer. “Ze zijn vaak socialer en gericht op het leggen van contact.” Mensen zijn vervreemd geraakt van elkaar. De beste remedie hiertegen is elkaar weer opzoeken. “Yes, we can!”, zei Obama. En niet voor niets. Samen voelen mensen zich sterker. Onttrek je niet aan de maatschappij, iedereen is verantwoordelijk. Lach eens naar iemand, maak een praatje. Wees eens lief alsjeblieft, zodat ons ijslaagje weer kan smelten.

Ik mag graag geloven in de goede en mooie dingen die mensen kunnen doen en samen kunnen bereiken. Neem bijvoorbeeld die prachtige nagellakactie voor Serious Request van die lieve moedige Tijn. Het is toch hartverwarmend hoeveel liefde en kracht daar vanaf straalt en hoe mensen daar op reageren? Samen kunnen we zoveel moois creëren.

Ik ben ook heel benieuwd of jullie iets merken van de verharding in onze maatschappij? Merk jij bijvoorbeeld iets in het dagelijks leven van die verharding en het cynisme: misschien wel in je persoonlijke leven, op je werk, op social media, of tijdens het uitgaan? Hoe ga jij daar mee om? Vind je dat moeilijk of niet? Hoe voel jij je daarover? Kortom, als je het herkent: wat doet het met jou? Ik ben heel benieuwd naar jullie visie over dit onderwerp.

12 reacties

Charlot -

Goed artikel! Ik weet niet of het er mee te maken heeft, maar ik merk dat er tegenwoordig ook weinig respect voor elkaar is. Ik werk (tijdelijk) als schoonmaakster op verschillende panden en bij bepaalde panden merk ik dat de mensen die er werken zich beter voelen dan een ander. Ze doen hooghartig en waarderen ons werk niet. Laatst was er blijkbaar ook een dame die het belachelijk vond dat een schoonmaakster nog voor haar de lift in wilde met een kar. Dat soort dingen vind ik nogal jammer..
Gelukkig zijn er ook genoeg mensen met wie ik wel vriendelijk een praatje kan maken en die wel waarderen wat ik doe.

Nicole -

In mijn omgeving merk ik daar niet veel van, ik studeer psychologie aan de universiteit en daar merk ik juist ontzettend veel politiek correctheid en naïviteit. Je mag niet zomaar dingen zeggen, bepaalde gedachtenspinsels of een kritische blik kan je niet meer delen zonder ze in te pakken als een heel lief cadeautje. In mijn ogen mogen we daar wel wat cynischer zijn. Soms helpt het om ergens emotioneel afstand van te doen om er objectief mee om te gaan. Natuurlijk is het in de psychologie belangrijk om uit te gaan van het goede van de mens, maar ik denk dat we als we kijken naar problemen op macroniveau iets killer, emotielozer en minder naïef naar problemen mogen kijken (ik doel dan op bijv problemen met zorgverzekeraars en het aantal bedden en crisis in de ggz daardoor). Iets anders: iemand in mijn omgeving faket een psychische stoornis, om niet te hoeven werken (ze geeft het toe, ze doet er zelfs een beetje stoer over dat haar psycholoog er in is getrapt). Dat een psycholoog dat niet doorziet is al niet oké, maar ook al zou hij dat wel zien, je kan niet meer zomaar ‘cynisch’ zijn; je mag mensen er niet van verdenken dat ze een probleem faken om financiële redenen, want ‘dat zouden mensen nooit doen’. Maar Ik kan je vertellen, or erg jet ook is, sommige mensen doen dat wel en die vallen niet door de mand omdat ze maar zo weinig contacturen hebben met hun psych. Als ik in mijn omgeving (universiteit) over dat soort casussen begin dan ben ik ‘wel erg cynisch’. Dus je mag zo’n onderwerp niet eens aansnijden want dan is het meteen al te kwetsend of te naar. Misschien ben ik dan oo cynisch, en is dat het 😅 maar ik vind dat we in deze sector wel wat cynischer mogen zijn.

Miriam -

Jaa wat herkenbaar wat je schrijft.. mensen denken niet meer na wat ze schrijven… wij hebben een melkveebedrijf en dat is voor een aantal mensen een best gevoelig iets.. laat ik voorop stellen dat wij iedereen respecteren.. of ze nou vlees eten of vegetarisch of veganistisch zijn.. iedereen moet zn eigen keuzes maken.. maar bij elk positief bericht over melk oid krijgen de boeren een storm kritiek.. En het is me al zo vaak overkomen dat wij en onze kids doodgewenst worden letterlijk.. dan denk ik waar gaat de wereld heen.. mooi stuk Martine!!

Layla -

Wat herkenbaar dit artikel!

Ik erger me hier vooral aan op social media. Het lijkt wel alsof mensen denken dat ze onder het mom van ‘vrijheid van meningsuiting’ maar alles denken te mogen zeggen. Daarnaast word ik soms zo moe van de negatieve toon in reacties. Het maakt niet uit waar het over gaat, het is áltijd de schuld van de overheid of van vluchtelingen. Staat er een keer een positief berichtje? Dan wordt er weer cynisch gereageerd ‘waarom dit nieuws is’?

Nu klaag ik zelf met deze reactie eigenlijk ook een beetje, maar de wereld (en social media) zou een stuk gezelliger zijn wanneer mensen een wat positievere instelling zouden hebben.

Johanne -

Ik zie dit vooral online terugkomen en gelukkig nog niet écht in het dagelijks leven. Ja, ik merk wel dat mensen harder, directer of minder meelevend zijn, maar niet dusdanig dat ik ermee zit. Nog niet. Online daarentegen vind ik het soms schrikbarend wat er wordt gezegd. Er moet overal wel iemand zijn die tegen iemand anders is. Zo volg ik op Instagram een Amerikaanse die van kittens redden haar beroep heeft gemaakt. Ze is daar megadruk mee en doet er alles aan om ervoor te zorgen dat anderen hier ook werk van maken. Eén keer reageert ze niet op tijd op iemand (want ja, ze heeft toch honderdduizenden volgers) en die zegt: bedankt voor het niet reageren, de kitten is nu dood. Jouw schuld. En dat gebeurt in Nederland ook steeds meer…

Merel -

Ik reageer eigenlijk nooit maar dit artikel zorgde bij mij voor veel herkenning. Ik heb daar de laatste tijd veel over nagedacht en gelezen. De anonimiteit die je ervaart op het internet lijkt over te bloeden naar de ‘echte’ wereld. Sociale controle op het internet is er nauwelijks omdat die anonimiteit zo’n grote rol speelt. Je kan je verbergen achter een computer of telefoonscherm. Het grootste probleem is dat je niet ziet (geen nonverbale communicatie) wat je precies aan doet bij iemand als je negatief bent. En die laksheid aan wel of niet kwetsen van iemand komt nu steeds meer naar voren in de ‘echte’ wereld.
Zeker heel erg verontrustend maar ook niks nieuws in de geschiedenis. Waar de haat vroeger meer groepen gerelateerd was is het nu wat meer free for all geworden. Wederom omdat de sociale controle in de samenleving meer lijkt te vervagen. Ik weet niet of dit het individualistische karakter is van onze samenleving of dat media hier een grote rol bij spelen. Ik hoop oprecht er een grote tegenbeweging komt en we allemaal weer wat meer naar elkaar groeien.

Loes -

Best een heftig onderwerp, als je het zo bekijkt! Ik denk dat de mensen inderdaad best hard geworden zijn op sommige gebieden. Maar dat maakt de andere toon (van de positieve, lieve mensen) dan weer wel extra kostbaar.

Neem Tijd Voor Jezelf -

Die verharding merk ik ook en ik maak me er ook zorgen over. Waar houdt het op. Des te beter is het om artikelen als dit van jou te lezen. Ga zo door!!
Groetjes,
Saskia Franks

M. -

Toen mijn dochter voor het eerst naar de peuterspeelzaal ging en ook groep 1 van de basisschool was ik soms gewoon echt helemaal in chock en mijn dochter destijds wist niet wat haar overkwam hoe kleuters/kinderen konden reageren op elkaar, en welke woorden en lichaamstaal er werd gebruikt. En ja, ik ken het verschil ook echt wel met een beetje plagen, stoeien of elkaar wat uitdagen wat er bij hoort…maar ‘ik maak je dood’ termen en ‘potloden in de ogen steken’…. Ik had het daar toen over met een vriendin (=al 30 jaar orthopedagoog van beroep) en zei bevestigde dit toen ook dat het de laatste 10 jaar harder achteruit is gegaan en de problematiek ook heftiger was als voorheen.

Bernadette -

Amen! Ik kan me er wel zorgen over maken dat we elkaar steeds minder makkelijk aanspreken(op negatief en positief gedrag) omdat je nooit weet wat voor reactie je kunt verwachten. Terwijl ik dat juist wel zou willen (Nelson Mandela: zie je iets positiefs geef dan een compliment, zie je iets mis gaan bied dan je hulp aan)

Toevallig had ik het er gisteren nog met mijn man over. Vooral op internet (forum, Facebook) lijkt het wel of je geen andere mening mag hebben of je bent dom/kunt een levensbedreigende ziekte krijgen wat een ander betreft/ of gewoon lelijk.

Romy -

Heel herkenbaar wat je schrijft inderdaad! Ik merk ook dat mensen soms zoveel harder en meer recht voor z’n raap worden. Natuurlijk is het belangrijk om eerlijk te zijn, maar ik vind het jammer dat sommige mensen meningen uiten die ten koste gaan van anderen en waarbij je er ook zelf niets aan hebt om die mening te uiten. Soms schrik ik echt als ik de reacties onder YouTube-video’s zie bijvoorbeeld. Waarom moeten er haatreacties komen onder een video waarbij mensen zelf kunnen kiezen of ze kijken of niet kijken? Des te waardevoller is het als mensen wél iets doen voor een ander, gewoon om eens lief te zijn. Want gelukkig zijn ook de mooie mensen en liefdevolle gebaren er nog genoeg :)

Femke -

Oja, ik herken dit helemaal hoor. Ik vind het verschrikkelijk dat er tegenwoordig bijv. overal om gediscussieerd moet worden. Nou ben ik niet vies van een discussie, maar het stoort mij wel dat dit bij alles, maar dan ook alles moet gebeuren. Inderdaad zowel negatieve, als positieve geluiden worden aangevallen. Ik heb er vooral last van op internet. In het dagelijks leven ervaar ik dit minder, waarschijnlijk omdat ik zelf veel dingen ook positief weet te bekijken en je daar ook wel eens anderen in mee kunt nemen.

Reageer ook