‘Geniet ervan!’

Dat is wat je vaak anderen hoort zeggen over je zwangerschap. “Nou, geniet er van hoor!” En dat is vrijwel altijd ontzettend lief bedoeld. Maar mag je ook wel eens niet genieten van die perfect verlopende zwangerschap of die eerste weken met een pasgeboren kindje? Dat lijkt soms wel taboe.

Foto door Mariska – Grotografie

Terwijl het ook heel logisch is als je momenten hebt dat je er totaal niet van kunt genieten. En dat mag! De hormonen gieren immers door je lijf. De ene dag zit je op een roze wolk en de andere dag lijkt het wel of je de Pink Cloud Express gemist hebt. De optimist en de pessimist hebben elkaar nog nooit zo snel afgewisseld als tijdens de zwangerschap.

En de welbekende zin ‘Geniet ervan!’ is ook een veel gehoorde als het kindje er eenmaal is. Maar ook dan is het niet alleen maar genieten. Sterker nog: het wordt soms zelfs vergeleken met een crisissituatie. Dus mocht je jezelf schuldig voelen als iemand zegt ‘Geniet ervan!’ terwijl je het niet zo ervaart op dat moment: je bent niet de enige! Het is fijn dat je momenten hebt dat je intens geniet maar het is volgens mij net zo normaal als je momenten hebt dat je denkt waar ben ik in hemelsnaam aan begonnen?

In het magazine WIJ, speciaal voor (aankomende) moeders, las ik namelijk het volgende:

“Veel nieuwe moeders krijgen het regelmatig te horen: ‘Geniet ervan!’. Maar is die eerste periode met een baby wel echt genieten? WIJ wilde het weten en deed daarom onderzoek naar het geluksgevoel van nieuwe moeders. Meer dan de helft geeft aan vermoeid te zijn, ook onzekerheid over het moederschap (35%) is bepalend voor het geluksgevoel. Tel daar bij op dat 66% vindt dat ze meer zorgtaken op zich neemt dan haar partner en het is begrijpelijk dat ‘genieten’ niet altijd vanzelfsprekend is.”

Dat van die 66% die meer zorgtaken op zich neemt dan haar partner kan ik me zo goed voorstellen. Als moeder lijkt het wel alsof je toch de hoofdverantwoordelijke bent. En zeker als je borstvoeding geeft, lijkt het me dat het kindje nog afhankelijker is van vooral jouw zorg. Mijn zorg voor de toekomst is daardoor ook vooral het gevoel dat ik het grotendeels alleen moet doen. Dat lijkt me heel pittig. Dit is niet het enige wat uit het onderzoek kwam, er is meer!

Als je voor het eerst moeder wordt is allés nieuw, opeens is het de realiteit versus de verwachtingen die je had. En die realiteit kan vies tegenvallen, wat het geluksgevoel in de weg staat. Lees in bijgaand persbericht de opvallende uitkomsten, mét overzichtelijke infographic.”

· 42% komt ’s nachts slaap tekort: 39% moet er ’s nachts 2x uit, 17% zelfs meer dan 3x

· 35% is onzeker over het moederschap: 56% vraagt zich af of ze wel een goede moeder is

· 22% had het ouderschap anders voorgesteld: 38% gebroken door minder nachtrust, 38% geen tijd meer voor zichzelf, 34% ervaart de organisatie als veel werk, 34% vindt het mooier dan verwacht

· Moeders willen: 23% minder werken, 31% hulp in de huishouding, 44% meer tijd voor zichzelf, 49% meer slaap

· Rapportcijfer voor kinderen: 7,2

· Rapportcijfer na kinderen: 7,9

Tja, dat vind die rapportcijfers voor/na kinderen vind ik een beetje discutabel. Hoe weet je nu wat voor cijfer je daaraan moet geven?

Verder lijkt genieten niet heel vanzelfsprekend als je dit lijstje zo ziet. Natuurlijk gun je het iemand om er zoveel mogelijk van te genieten, maar in de praktijk zal dit niet zo vaak overeenkomen met de werkelijkheid. Je leven staat denk ik in het begin behoorlijk op zijn kop. Meer dan de helft van de moeders vraagt zich af of ze wel een goede moeder is, ik bedoel maar…

Maar goed, de andere kant is natuurlijk dat er dan ook moeders zijn die niet twijfelen aan het feit of ze een goede moeder zijn. En ach, wat is een goede moeder? Perfectie is een illusie, zeker als het over kinderen opvoeden gaat mijn inziens. Je doet wat je kunt naar je beste handelen en ook dat zal vast niet altijd genoeg zijn. Zoals iemand eens tegen mij zei: ‘Zo’n hummeltje heeft vooral veel liefde en geduld nodig.’ Dat lijken me in ieder geval twee mooie sleutelwoorden om te onthouden voor mezelf in de toekomst.

Ook hierin ben ik (door de hormonen?) weer vrij dubbel. Enerzijds zie ik de toekomst met een kindje soms totaal niet rooskleurig in, want: amper tijd voor jezelf, amper slaap, veel structuur, alleen maar gejank en poepluiers en niks anders dan moederen. Plus: volgens mij heb je als kersverse moeder soms de ballen verstand van wat je aan het doen bent dus geen wonder dat onzekerheid toe slaat. Iedereen lijkt maar wat aan te klooien, haha! Maar hé, dat werkt! Al doende leert men.

En anderzijds kan ik niet wachten om het te mogen ervaren. De bevalling, het contact met je kindje, de eerste mijlpalen. Hoe ziet hij er uit? Wat voor karaktertrekken heeft hij? Hoe zal het ouderschap ons beïnvloeden? Wat mag ik allemaal leren voor nieuwe levenslessen? Het is een rollercoaster aan emoties en je kunt jezelf er niet op voorbereiden.

Dus mocht er iemand tegen je zeggen ‘Geniet ervan!’, strik diegene dan meteen als oppas voor de toekomst. Kunnen ze zelf ook een beetje meegenieten. Gedeelde vreugde, is dubbele vreugde…Of zoiets. 😉

65 reacties

Sanne -

Het ‘probleem’ ligt hem denk ik ook in het feit dat ‘Geniet ervan!’ kan worden begrepen als een opdracht. Terwijl je iemand eigenlijk slechts genot wilt toewensen. ‘Geniet ervan!’ komt over als: ‘Geniet ervan, want dat moet je doen als je zwanger bent/net een baby hebt/…’ (en ook een beetje alsof jij als wenser denkt: ik weet hoe dat werkt/hoe jij je moet voelen.) En niet als: ‘Ik wens je genot toe!’

Mooi dat je dit onderwerp bespreekbaar maakt. Ik kan me vinden in verschillende reacties hierboven, zowel in de meer positieve als in de meer negatieve comments, die denk ik prima naast elkaar kunnen bestaan.

Sara -

Ik denk dat deze uitspraak vooral niet moet te hard geanalyseerd worden. Als iemand zegt “geniet er van”, betekent dat niet 1 op 1 “je mag alleen maar genieten”. Naar mijn gevoel impliceert het meer “wees je bewust van deze periode, het is iets tijdelijk dat hierna misschien nooit meer gebeurt”. Tegenwoordig stoot je iedereen met alles tegen de borst. Zeg je “geniet er van” krijg je bovenstaand discours, zeg je niks dan krijg je wellicht ook een hoop gezeik, want “je zegt niks, alsof het allemaal vanzelfsprekend is”.
Zwanger zijn is geen ziekte maar een tijdelijke toestand van 9 maand. Over zo’n een lange periode is niemand constant happy, zwanger of niet. Dus uiteráárd verwacht niemand dat je, vanaf je zwangerschap tot je kinderen het huis uit zijn, in een constante staat van euforie verkeert, en dat bedoelt ook niemand.

Alex -

Goed geschreven! Ik heb er zelf nog geen ervaring mee, maar ik heb al wel van andere mensen gehoord, dat zwanger zijn gewoon niks voor hun was. Blijkbaar zijn er best wat mensen die zich tijdens de zwangerschap gewoon niet lekker voelen, en dat ik blijkbaar ook helemaal niet erg. Want het gaat voorbij! En daarna is het waarschijnlijk nog veel leuker. Dit soort dingen zijn gewoon super subjectief, en juist door hormonen en minder slaap en co ben je voor veel dingen ook gevoeliger. Ik ben erg benieuwd hoe het ooit bij mij gaat zijn!

Mo -

Mooi artikel Martine. En ook voor mij heel herkenbaar: hoewel ik tijdens de zwangerschap van m’n eerste op een giga roze wolk zat en me niet zo goed kon voorstellen ooit te klagen over het moederschap (want ja, daar kies je zelf voor…) kwam de realiteit hard binnen toen ik na de bevalling een postnatale depressie ontwikkelde. Ik vond het moederschap daardoor niet alleen moeilijk en heftig, maar heb zelfs meerdere malen spijt gehad dat ik ooit een kind had gekregen, een gedachte waar ik ontzettend veel moeite mee heb gehad. Mijn omgeving werkte ook niet echt mee: heel veel mensen bagatelliseren het (“maar zo erg is het toch allemaal niet?”) of vinden het inderdaad je eigen schuld. Juist daarom ben ik zo blij met dit stukje Martine, het zou fijn zijn als we wat meer begrip voor elkaar zouden kunnen hebben. Ik wou dat ik in die periode iemand had gehad die kon beamen dat het soms loeizwaar kon zijn met zo’n kleintje, gewoon al omdat ik dan veel minder het gevoel gehad zou hebben dat ik gestoord of achterlijk was.

En natuurlijk krijgt (gelukkig!) niet iedere moeder te maken met depressies, of moeilijke bevallingen of huilbaby’s. Feit is echter dat je van tevoren nooit kan voorspellen hoe dingen verlopen en hoe het moederschap je bevalt. Je kan het immers niet uitproberen, het is meteen een gigantische sprong in het diepe. Inmiddels ervaar ik het ouderschap als intense rollercoaster: de pieken zijn fantastisch en mooier dan ik me ooit had kunnen voorstellen, maar er zijn nog steeds dalen, momenten waarop dingen zwaar en moeilijk zijn of waarop je je zorgen maakt over je kind.

Martine -

Dankjewel Mo voor deze mooie, persoonlijke reactie. Heel fijn om te lezen, ook voor andere zwangeren/moeders die kampen met een depressie. Dat lijkt ook nog een behoorlijk taboe. Ik ken ook iemand die tijdens haar zwangerschap zich niet fijn voelde, gevoelens van depressie ervoer en dit aan had gegeven bij de verloskundige/het ziekenhuis, maar dat werd heel snel van tafel geveegd met allerlei argumenten. “Hoort er bij, hormonen, geen zorgen maken”, enzovoort. Er werd dus niet echt naar geluisterd, terwijl het zo ontzettend belangrijk is om die kant te horen en iemand te steunen. Dus dankjewel voor jouw verhaal !

Inez -

Helemaal mee eens!

Felicia -

Ik persoonlijk heb nooit getwijfeld aan mezelf als moeder
Ik voelde mij op me 22 jaar met ons eerste kindje een dochtertje niet echt meteen moeder was ook wat ongeduldige
En wilde overal snel doorheen gaan
Misschien door de leeftijd die ik toen had
Kort daarna volgde dochtetje nummer 2 :)
Met haar wss ik al geduldige en wat rustiger .
Nu hebben wij 3 meisjes onze prinsesjes :)
En nu zwanger van nummer 4 een jongetje . Zo leuk mijn wens komt uit
Ik wilde altijd al een jongetje krijgen.
En ik vind het zo leuk dat hij in een meisjesgezin terecht komt :)
Nu moet ik zegen dat het ouderschap ook niet makkelijk is op sommige momenten
Maar ik vind het merendeels genieten
De minder makkelijke momenten wegen niet op tegen de zware momenten die je soms ook hebt.
Ik ben een relaxte moeder en probeer altijd om ook gezellig te zijn met de kinderen geen van ik ben de baas en Julie het kind dat vind ik persoonlijk zo vreselijk manier van omgaan met je kind.
Ik ben jij moeder en ook hun vriendin
Straf doen wij hier niet aan althans ik niet
Mijn man wil het nog wel eens doen als de twee oudste te laat thuis komen bijvoorbeeld.
Maar ik geef ze nooit straf ik houd niet van straf en communiceer met mijn kinderen. ze kunnen overal met mij over kletsen de twee oudste.
De oudste is 8 de tweede bijna 7 in oktober.
En de derde is 1 jaar en 3 maanden.
En in augustus ben ik uitgerekend van de vierde .
Een drukke maar gezellige boel .
Nu moet ik zegen in het begin is het misschien allemaal een beetje zoeken naar een ritme wennen aan het moeder zijn
Maar daar rol je vanzelf in en voor je het weet weet je niet beter meer .
En dan is het zo mooi om die onvoorwaardelijke liefde te ervaren die je voelt voor je kindje zo bijzonder.
mijn man doet een hoop bijna wel alles hier en werkt daarnaast ook nog
Dus ik hoor niet bij het onderzoek dat de moeders meer doen haha
hij kookt hier altijd is bij de kinderen als ik werk
Ik werk 5 dagen in de week van 8 tot 5
Hij savonds dus we lossen elkaar af
Hij doet ze in bad de maandag en dinsdag als hij vrij is
En ook in het weekend smorgens
Hij haalt hier altijd de boodschappen dat vind ik zelf super fijn want ik houd daar niet zo van .
Ik ruim het dan in terwijl hij het eten maakt.
Smorgens als ik werk maakt hij het ontbijt en lunchpakket voor de kinderen.
Dus nee bij ons doet de moeder niet meer dan de vader :)
En van dat genieten van je zwangerschap snap ik nu wel
Tijdens mijn eerste zwangerschap snapte ik dat ook nooit zo goed dat ze zeiden geniet nu want straks ga je het druk krijgen.
Maar inderdaad hoe nieuwsgierig je ook bent naar je eerste kindje die tijd van de zwangerschap ga je ineens missen.
Opeens dacht ik had ik maar wat meer geduld gehad en wat meer bewust genoten van de zwangerschap.
Ik genoot wel dat zeker maar ik wilde ons meisje zo graag snel zien dat ik bijna niet kon wachten .
Oma eerste dochtertje kwam eerder ze was 14 dagen eerder.
De tweede 8 dagen eerder
En de derde jasmijn 1 weken later
Ik ben benieuwd wat deze jongen doet
Spannend hoor Martine ik volg je ook op YouTube.

Susanne -

Pfff als ik heel eerlijk bent vind ik de vrouwen van nu ook wel erg veel zeuren en overanalyseren… tuurlijk, iedereen is anders maar kom op…

Mariska -

Mijn zoontje is bijna 2 en hoewel ik met momenten echt wel geniet, vind ik het ouderschap me zwaarder vallen dan ik van te voren had gedacht. Gebroken nachten hebben hier wel een grote rol in: de eerste 18 maanden heeft hij niet door geslapen en ook nu regelmatig 1x wakker ‘s nachts. Verder valt de verantwoordelijkheid me soms zwaar. Het besef dat hij zo afhankelijk is van mij en dat wat ik doe en vertel, een grote impact op hem heeft. En daarnaast ervaar ik soms een soort rouw gevoelens over het leven wat ik niet meer heb: het onbezorgde, het kunnen doen en laten wat je wil, en hoe de relatie met mijn partner is veranderd.
Klinkt nu allemaal heel erg en zwaae, zo op een rijtje, terwijl ik wel elke dag blij ben met mijn zoontje en ik het zo ontzettend leuk vind om hem samen met mijn partner te zien :) maar toch, ook deze gevoelens ervaar ik soms.

Martine -

Wat een fijne, open en kwetsbare reactie, dankjewel voor je eerlijkheid! Ik denk ook als je een nieuwe rol er bij krijgt (moeder) dat er dan ook een deel van je ‘sterft’ omdat het zo’n impact op je leven heeft dus ik kan me die rouwgevoelens wel inbeelden. Het lijkt mij ook behoorlijk wennen, maar je groeit er waarschijnlijk gewoon in waardoor je ook weer nieuwe gevoelens mag gaan ervaren. Al met al een heel bijzonder proces!

Cathelijne -

Wauw, sommige reacties hier laten meteen het pijnpunt van taboe zien. Hoezo mag een aanstaande moeder, moeder OF vader niet zeggen dat het zwaar is. Dat doet niets af aan de liefde voor je kindje. Het is zwaar. Het is wennen. Het is het grootste wat een mens kan overkomen. Je maakt leven. En ontkennen van deze zwaarte, omdat aanstellerij zou zijn, maakt het ontzettend lastig voor nieuwe ouders. We hebben al genoeg groepsdruk en onze innerlijke criticus heeft in deze periode meer dan genoeg opties zich te voeden. Als iemand zich in zwaarte uit, geef dan tips, een begrijpend knikje. Het mag.

Wees wat minder hard voor je medemens.
We kunnen veel van elkaar leren.

Jessica -

Weet je waar ik vooral moeite mee heb, als ik het artikel en de reacties lees? Dat overal wat gevonden moet worden. Alles wordt geanalyseerd; wat voelen we hierbij en waarom dan wel. Ik ben zwanger van de eerste en ik laat analyseren bewust los. Ik Denk niet bij elke ‘geniet ervan’ na hoe ik dat vind. Waarom zou ik? Geniet ik dan is dat fijn en zo niet dan mag dat ook. Is dat ook niet gewoon het leven? Het komt zoals het komt en je kan niets voorspellen. En; mensen bedoelen echt niet altijd iets met een opmerking. Waarom dat dan zo laten binnenkomen? Ik denk dat elke moeder snapt dat je niet altijd genieten kan. Overigens verbaas ik me wel over de angst dat je alles alleen moet doen. Borstvoeding is een taak die moeilijker te delen is, maar verder kan je zorgen (letterlijk en figuurlijk) wel samen delen. Ik vind dat essentieel voor de vader, geef hem ook die kans of bespreek de angst. Misschien ook een onderwerp voor een artikel?? Wil zal daar zeker wat over te zeggen hebben. Ik vind het overigens top dat je deze artikelen schrijft, de “discussie” in de reacties is erg waardevol. Ik wil met mijn reactie ook zeker geen oordeel geven, meer mijn mening na ‘t lezen.

Martine -

Precies wat je zegt, die discussies hieronder zijn heel waardevol. Het is een spiegel van de maatschappij mijn inziens over dit onderwerp. Daarnaast weet ik dat het niet over mij persoonlijk gaat, iedereen heeft haar eigen mening en visie over dit onderwerp en dat mag. Ik raak alleen maar iets aan wat blijkbaar veel in gang zet, prachtig! Juist interessant om dat te mogen lezen en dat iedereen hier zo eerlijk durft te zijn ook al zijn we het niet met elkaar eens. Bedankt ook voor jouw mooie toevoeging!

Sandra -

Mooi artikel Martine! Het is bij ons nog niet gelukt is om zwanger te raken. We zitten nu dan ook in de medische molen. Toch zijn het ook onderwerpen waar ik wel aan denk wanneer ik dan toch zwanger ben.

Soms vraag ik me af of het hebben van een kind mijn leven verrijkt. Mede ook doordat we er zoveel moeite en pijn voor moeten lijden. Uiteindelijk zal het traject het waard zijn. Maar toch is er ook de angst dat ik het moeilijk vind. We zullen het misschien in de toekomst zien

Martine -

Wauw, wat goed dat je dat deelt. Kun je nagaan wat voor gedachtes en gevoelens er in mensen leven. Is dan jouw angst dat als je straks zwanger zou mogen worden dat het tegen zou vallen en geen verrijking is terwijl je er zoveel moeite voor hebt moeten doen? Begrijp ik dat goed of bedoel je iets anders?

Carmen -

Mijn jongste zoontje is vandaag 3 dagen oud en ja, het is inderdaad heus niet altijd genieten. Plassen doet pijn, mijn borsten doen pijn, ik heb slaaptekort en hij wil ‘s nachts om het halfuur drinken. Het is dus zeker niet 1 groot feestje. Máár de momenten waarop ik hem vasthoud zijn goud waard, evenals het hele moedergevoel. Al met al, als ik de balans opmaak, is die dus positief. Ik denk dat dat het belangrijkste is: het hoeft heus niet altijd allemaal leuk te zijn (en dat is het ook echt niet), maar als het positieve gevoel maar overheerst weet je waarvoor je het doet en kun je alle ongemakken/pijn ook aan. Ik moet zeggen dat ik het nu, de tweede keer, mentaal wel echt veel makkelijker vind: ik ervaar véél minder schuldgevoelens en stress dan de eerste keer! Zwanger zijn vond ik trouwens beide keren helemaal niks, ik ben blij dat dat nu voorbij is ;-). Ik wens jou in elk geval alvast heeeeel veel succes en sterkte, maar ook: GENIET ERVAN! :)

Suzanne -

Ik vind het een mooi artikel en ik snap helemaal waar je vandaan komt.
Rond dit onderwerp liggen zoveel moeilijkheden. Dames die helaas geen kinderen/moeilijk kinderen kunnen krijgen, dames die fietsend door alle periodes zijn heen gekomen, dames die het ontzettend zwaar vonden/vinden. Ik ben bang dat iedereen zo zijn eigen mening erover vormt, dat je het nooit goed een post erover kan schrijven/ iets bespreekbaar kan maken. Ik lees zo een beetje door de comments heen, en dan vind ik het lastig om te zien dat zoveel mensen zo’n duidelijke mening hebben die de negatieve kant op slaat. Het artikel word niet geschreven om iemand persoonlijk te raken, maar om te laten inzien dat iedereen zijn eigen ervaringen heeft rond dit gebied en dat dit oke is.

M. -

‘geniet ervan’… denk dat je deze opmerking 100x anders kunt en wordt gepretendeerd en daarbij ook nog eens het verschil in karakter van de vrouw die het hoort en de daarbij horende hormonen die in het rond vliegen😉. Dit omdat geen enkele zwangerschap en of het op de wereld zetten van kinderen te vergelijken is. Wat voor de één 4 jaar wachten is geweest met vele trajecten voordat er überhaupt een zwangerschap is of zelfs uitblijft, met eventuele verdrietige miskramen is het voor de andere een welkome of juist verdrietige ‘verrassing en cadeautje’….. en dit geld idemdito voor de zwangerschapsbeleving zelf, de bevalling en het hele traject daarna. Het neemt niet weg dat zo’n zwangerschap en het op de wereld zetten van kindjes met niks te vergelijken is. Maar weet ondertussen wel dat het voor mij in ieder geval één van de mooiste, stomste, bijzonderste, zwaarste, drukste, vervelendste, emotioneelste ervaring is in mijn leven. En over het algemeen, als we een soort van eindbalans maken en de + en – en bekijken, dan zijn het gelukkig wel bij mij in ieder geval de +en die overheersen na zo’n 8 jaar en ervaar en voel ik zo’n opmerking ‘geniet ervan’ in de positieve zin, ook al staat die opmerking ‘soms’ lijnrecht tegenover mijn gevoelens ‘op dat moment’ maar houd altijd in m’n achterhoofd dat deze opmerking eigenlijk 10 van de 10x ‘goed bedoelt’ is.

Paula -

Waarom is iedereen hier aan het zeuren dat een zwangerschap/kinderen nemen zo zwaar is en dat ‘geniet ervan’ niet op zijn plaats is. Jullie kiezen er toch allemaal zelf voor om een kind op de wereld te zetten? Je had ook gewoon je benen bij elkaar kunnen houden en je rustige leventje zonder kinderen kunnen voortzetten.

Meryll -

Helemaal eens met Paula, ik als moeder van bijna 4 kinderen wordt schijtziek van dat gezeur over hoe zwaar het is, en over dat het een taboe zou zijn. Je kiest er zelf voor en het moederschap is fantastisch. Je hebt de lusten en de lasten, dit hoort erbij en sommige mensen zoals ikzelf ervaren helemaal geen lasten. Tegenwoordig word gedacht dat je wel moet liegen of jezelf voordoet als de perfecte moeder als je zegt dat je het niet zwaar vind. Maar hee.. die moeders die elke dag voornamelijk op een roze wolk leven, al jarenlang, ook die bestaan. Niet klagen , maar dragen en anders moet je er niet aan beginnen.

Lisanne -

Een drol van een opmerking, Paula, heel stijlvol….

Sabine -

Wat een idiote opmerking Paula, je zou beter moeten weten – zéker als vrouw zijnde. Tuurlijk kies je voor kinderen en natuurlijk hoort daar een zwangerschap bij. Maar betekent dit dat vrouwen die te maken krijgen met zwangerschapsdiabetes, HG, cholestase, bekkeninstabiliteit etc. daar ook voor kiezen? Kom op zeg. Je zegt toch ook niet tegen iemand die te maken krijgt met een auto-ongeval dat hij/zij maar niet in de auto had moeten stappen?

Lin -

Fijn om er bij stil te staan en dit ruimte te geven. Al twijfel ik niet aan de goede bedoelingen van de boodschapper. Zelf ben ik niet iemand die de wens “Geniet ervan!” snel zal zeggen tegen een zwangere vrouw. Het lijkt me eerder iets dat men zegt wanneer men de ontvanger niet zo goed kent? In dat geval komt het voor mij over als een dooddoener inderdaad, maar is dat erg wanneer men de boodschapper in kwestie niet goed kent? Ik zou het absoluut niet erg vinden moest de zwangere vrouw in kwestie dan bvb. zeggen “Ja, bedankt, maar als ik nu eindelijk eens goed zou kunnen slapen!”of iets dergelijk. Wanneer de boodschapper een bekender persoon is, dan kan ik me inbeelden dat het voelt alsof er geen plaats wordt gegeven aan mogelijke negatieve emoties en gedachten.

Bij een zwangere collega of zwangere vriendin wordt er, in mijn omgeving althans, best open en met veel begrip over gepraat. Over de leuke dingen die gepaard gaan met een zwangerschap maar ook over de minder leuke dingen en de moeilijkere tijden. Gelukkig maar, ik ben dankbaar voor zoveel openheid en respect voor elkaars gedachten en gevoelens. Ze mogen er namelijk allemaal zijn.

Ondanks dat het zwanger worden bij mij niet wil lukken en het medische traject ingezet is, heb ik doorgaans geen moeite met artikels als deze. Ik lees ze zelfs graag! Maar ik kan me voorstellen dat een artikel als dit hard kan aankomen bij lotgenoten. Het “mijden” van een artikel vind ik een jammere reactie. Je kan niet weten wat de boodschap van een artikel is als je het nog niet hebt gelezen, toch? Je kan op voorhand misschien wel inschatten of het een gevoelige snaar zal raken. Als dit het geval blijkt te zijn na het lezen, mag men dat ook uiten.

Misschien zou het fijner zijn dat, al is het maar kort, er bij stil wordt gestaan dat zwanger zijn op zich niet zo vanzelfsprekend is (bij een shoplog over babykleertjes vind ik zoiets niet meteen nodig, maar bij diepgaandere artikels zal het denk ik zeker geapprecieerd worden). Hier wordt namelijk naar mijn gevoel weinig aandacht aan geschonken. Dat is uiteraard normaal als het niet je eigen ervaringen betreffen, maar het staat niet in de weg dit af en toe te benoemen of te erkennen.

Laura -

Toen ik iemand (die ik overigens niet heel goed kende) de laatste keer voor haar zwangerschapsverlof sprak, nam ik afscheid met de woorden ‘nou, veel succes he’! Niet op een cynische toon overigens, maar achteraf dacht ik: had ik niet iets positievers kunnen zeggen? ‘Geniet ervan’ ofzo? Ik kon mezelf wel voor m’n kop slaan. Dan was ‘geniet ervan’ misschien toch beter geweest…?

Curly Creative -

Leuk artikel Martine. Het zette mij aan het denken. Ik geniet van alle kleine momenten, mijn instagram heet niet voor niets gelukjes van Maris. Maarrrr er zijn ook genoeg ergernissen. Ik heb net een blogpost ingepland voor maandag, wie weet herken je er wat dingen in 😉

Fijn weekend

x

Tabita -

Er ligt zoveel focus op de dingen die je niet ‘mag’ zeggen tegen een zwangere vrouw. Schrijf liever over de dingen die je wel ‘mag’ zeggen. Er komt steeds meer commentaar maar mensen bedoelen het alleen maar goed. Hang liever een lijstje bij de voordeur, verboden te zeggen.
Zo, dat was het eerste wat bij me opkwam.
Vervolgens lees ik de reacties en jou antwoorden daarop.
Ik begin te kalmeren.
Het is zeker goed dat je het bespreekbaar maakt, juist voor veel vrouwen is dit heel herkenbaar en voelen ze zich niet alleen.
Juig ik alleen maar toe!

Een pannenkoek heeft 2 kanten.

Martine -

Toffe reactie! Zo bedoel ik het ook Tabita, het is absoluut geen ‘sneer’ naar de zender toe en daarom laat ik die buiten beschouwing. Het gaat in dit geval om hoe het bij een ontvanger over kan komen (waar de zender niets aan kan doen). Het zijn immers de gevoelens van de ontvanger die naar boven komen, de zender is slechts een projectiescherm van de eigen (verstopte) gevoelens.

Maar zoals je leest, interessant om te zien hoe het over komt in het algemeen bij de ontvanger: ‘alsof je moet genieten’ en daardoor komen er weer gevoelens naar boven zoals schuldgevoelens als je stiekem niet geniet omdat het taboe lijkt om dat te mogen uiten. Met dit artikel geef ik dus ruimte aan de ‘ontvangers’ als zij zoiets horen. Wat doet dat met hen? Wat voor gevoelens ervaren zij? Uiten ze dat dan ook of liever niet?

En het mooiste: er komt van ‘zenders’ ook meer duidelijkheid over wat ze nu écht bedoelen met ‘geniet er van’ en die woorden zijn prachtig om te lezen vind ik. De gedachtes achter waarom iemand zegt ‘geniet er van’ zijn heel mooi en geven zo’n verdieping aan het simpele ‘geniet er van’. Geweldig!

Suzanne -

Die laatste zin vind ik echt fantastisch, die houden we erin!

Sabine -

Ik snap je punt helemaal en ook ik werd er tijdens mijn zwangerschap soms gek van. Toch denk ik dat de gemiddelde zender het meer bedoelt als ‘ik hoop dat je kunt genieten van deze tijd, het is echt een wonderlijk iets’. Ik ben mijn zwangerschap fluitend doorgegaan en heb dus makkelijk praten, maar de ‘geniet ervan’ opmerkingen zorgden er wel voor dat ik af en toe pas op de plaats deed en me afvroeg of ik wel bewust genoeg bezig was met het zwanger zijn. Daarnaast kan ik me ook goed voorstellen dat het voor de buitenwereld best lastig is om een echt goede opmerking te maken naar een vrouw die zo onder de hormonen zit. ‘Sterkte’ of ‘succes’ hadden op mij toen namelijk ook kunnen overkomen alsof zij dachten dat ik het niet aankom, haha. Geniet ervan is dan in ieder geval nog lief bedoelt.

Denise -

Weet je wat ik een beetje jammer vindt. Als je zegt geniet ervan, bedoelen mensen niet: Lach als je baby over je heen kots of lach als je plat ligt van de migraine van je zwangerschap. Ze bedoelen overduidelijk wees blij met de kleine mooie momenten, het gaat snel voorbij, pak de kleine momentjes en zorg voor jezelf.

Renate -

Ik vind ‘geniet ervan’ eigenlijk gewoon een dooddoener. Misschien weet die gene helemaal niet wat hij verder moet zeggen of interreseert het die persoon helemaal niet dat de andere zwanger is.

Loes -

Ik ben nog nooit zwanger geweest, maar ik kan me heel goed wat voorstellen bij dit verhaal. Het op de wereld zetten van nieuw leven gaat natuurlijk ook gepaard met onzekerheden en angsten! Hopelijk overschaduwen de mooie momenten wel de mindere momenten!

Annelien -

Wat ik jammer vind is dat dit artikel compleet voorbij gaat aan de intentie van de zender. Als ik ‘geniet er van’ tegen een zwangere vrouw zeg bedoel ik ook: focus niet te veel op de ongemakken en gun jezelf de tijd om bewust te zijn van dit proces. Ik vind het jammer dat je geen opties geeft wat dan wél wenselijk is. ‘He k#t zeg nu heb je duizend hormonen in je lichaam en is je leven nooit meer hetzelfde, succes daarmee’ gaat het ook niet goed doen. Terwijl de meeste vrouwen (voor de mannen sta ik niet in :p) heus wel weten dat t niet alleen rozengeur is.

Martine -

Volgens mij geef je zelf het antwoord al 😉 “Als ik ‘geniet er van’ tegen een zwangere vrouw zeg bedoel ik ook: focus niet te veel op de ongemakken en gun jezelf de tijd om bewust te zijn van dit proces.” Dat laatste vind ik persoonlijk een erg mooie zin waar een prachtig verdiepend gesprek uit zou kunnen komen en zegt zoveel meer dan alleen ‘geniet er van’. Zolang je wel in gedachten houdt dat gevoelens van ‘niet genieten’ bij de ontvanger er ook mogen zijn en dat je daar in een gesprek ook ruimte voor kunt creëren.

Annelien -

Dat is zeker zo! Zo als eerder genoemd maakt de relatie met de zender ook veel uit. Aangezien er best veel taboes rond zwangerschap hangen (mag je vragen of t gepland was?) zou ik alleen bij goede bekenden dit zo durven zeggen. Misschien een artikeltje ‘wat mag je wel en wat absoluut niet zeggen/vragen’ 😉

Martine -

Haha ik denk dat daar geen eenduidig artikel over te schrijven valt. Er speelt wat je al zegt alleen al zoveel tussen zender en ontvanger. Daarnaast is het ook helemaal niet erg denk ik als iemand iets zegt wat bij een ander niet in goede aarde valt. Het zegt des te meer over jezelf natuurlijk waarom het iets in jou raakt. Met dit artikel wilde ik vooral een discussie op gang brengen en dat is gelukt en er komen ook hele mooie dingen uit!

Lisanne -

Wat een fijn artikel! Ik krijg het inderdaad ook veel te horen… Maar de eerste 20weken waren voor mij een grote onzekerheid, leeft ie nog wel en wat nu als het toch mis gaat? Na de 20weken echo heb ik dit meer los kunnen laten gelukkig en ben ik zo blij als ie weer schopt en vind ik het heerlijk. Maar ook ik ben veel moe en heb last van mijn rug… Komt er weer maagzuur omhoog en moet ik weer ergens om huilen… Dit is allemaal niet zo heel erg, maar toch het is niet altijd genieten…

En soms hoor ik dus ook: geniet nog maar van de tijd met z’n tweetjes, straks heb je nergens meer tijd voor. Maar ik heb er zin in! Ja ik weet dat het niet altijd rozengeur en maneschijn is, dat je nachtenlang met je baby rond kan zeulen en super onzeker zal zijn. Maar sommige zijn dan weer heel negatief van tevoren en dat vind ik ook niet leuk.
Ik ben er niet van overtuigd dat het één grote roze wolk is, maar dat er soms ook zware onweersbuien overtrekken en daarbij wat onweer. Je mag onzeker zijn, er even niet van genieten en om hulp vragen.
Maar je krijgt er zoveel voor terug 😉

Anna -

Mooi stukje hoor. Fijn dat je dit ook bespreekbaar maakt!

Tallina -

Tijdens mijn eerste zwangerschap 100% genoten, de tweede zwangerschap was verre van onbezorgd. Van de baby-, peuter-, kleuter- en kindertijd bij beide alleen maar genoten. En natuurlijk zijn er weleens momenten waarop je denkt: grrr… maar de puberteit… die tijd is soms niet door te komen.

Anoniem -

Ik vind zeker dat er plaats mogen zijn voor die gevoelens, maar het gaat – vind ik – ook een beetje over de verwachtingen die je bij de zwangerschap hebt.
Sommige vrouwen hebben van tevoren echt dat roze wolk beeld van de zwangerschap, en dat valt dan in het echt vies tegen. Wanneer je er voor je zwanger wordt realistisch instaat, kan je het misschien tijdens je zwangerschap/kraamperiode wel relativeren.
En het is ook belangrijk hoe je je gevoelens uitdraagt. Ik ben zelf verloskundige en ik zit sinds een jaar zelf in de medische molen om kinderen te kunnen krijgen. Natuurlijk, ik ben graag degene waar zwangeren hun klachten aan kwijt moeten, maar sommigen staan er zó negatief in dat ze het alleen maar moeilijk maken voor zichzelf.
Al met al een fijn en eerlijk artikel! Misschien iets om te lezen voordat je zwanger wordt :)

Amelie -

Wat een heerlijk artikel en zo waar!! Ik werd er ook doodmoe van in mijn zwangerschap vooral. Ik vind zwanger zijn echt vreselijk met alle bijkomende klachten net als de bevalling maar het hoort nu er eenmaal bij als je een kindje wil…En idd ook de kraamweek en daarna is zeker niet altijd genieten als je helemaal bent uitgescheurd en slap bent vanwege bloedarmoede… Het is wel echt iets onder vrouwen want een man heeft nog nooit Genieten! tegen mij gezegd. Ik zal het daarom zelf nooit tegen een zwangere zeggen. Laten we dus allemaal dit taboe doorbreken dat je zou moeten genieten!! 🙃

Jenny -

Go with the flow.. geef jezelf(!) en je man en kind tijd om te wennen aan dit nieuwe universum waarin je terecht gekomen bent.
Als je MOET genieten wordt alles alleen maar zwaarder
Ik vond het na de geboorte van ons eerste kindje echt een andere dimensie waarin ik terecht gekomen was.. je weet niet wat je overkomt!! En genieten.. nee, meer paniek, onzekerheid en vermoeidheid.. Genieten kwam in mijn geval pas maanden later.
Maar dat is oke.. go with the flow♡

Kim -

Heel herkenbaar! Ik was na een vrij zware bevalling van 36 uur inclusief 2 nachten overslaan ook niet direct aan genieten toegekomen 😉 Ik vond de eerste tijd ook behoorlijk heftig, vooral inderdaad door dat slaapgebrek en de onzekerheid. Maar het wordt steeds een beetje beter is mijn ervaring. Nu is mijn zoontje Ted 1 jaar en is het wel echt compleet genieten geblazen. Liefde en geduld is inderdaad eigenlijk wel het enige wat je nodig hebt die eerste tijd.

Jenny -

Fijn artikel. Vond het bij ons eerste kindje ook alles behalve genieten.
Nu bij tweede zoontje is het wel genieten vanaf dag 1.. Zeg altijd tegen andere vrouwen die zwanger zijn of net bevallen; geniet als je kan en anders nog gewoon even niet! Geef jezelf en je man en kindje een beetje tijd.. go with the flow ♡

Jenny -

Eerste reactie werd eerst niet getoont.. dus ik heb nog een reactie getypt.. Nu staan er dus 2 reacties van mij.. oepss beetje hysterisch 🙈

Nathalie -

Enig idee hoe pijnlijk dit artikel is voor vrouwen die heel graag zwanger hadden willen worden maar bij wie dit nooit gelukt is?

Anne -

Hi Nathalie, ik kan mij voorstellen dat je bij het lezen denkt; ik had dit allemaal doorgemaakt, ondergaan als ik daardoor zwanger was geweest/een kindje had kunnen krijgen. Vanuit je eigen positie kijk je natuurlijk anders naar de inhoud van zo’n artikel. Toch denk ik dat het heel goed is dat er (meer) aandacht komt voor een minder rooskleurige kant van een zwangerschap en de periode na een bevalling. Veel vrouwen voelen zich alleen en durven hun gevoelens niet te uiten. Gevoelens die er wel zijn en die er mogen zijn. Dat betekent niet dat deze vrouwen niet dankbaar zijn voor de zwangerschap of hun kindje. Maar het kan soms heel overweldigend en eenzaam zijn. Dat gecombineerd met een taboe ook maar iets negatiefs te uiten, twijfel te uiten, aan te geven dat je het lastig vindt en soms denkt ‘waar ben ik aan begonnen?!’ kan voor vrouwen heel moeilijk zijn. Dat staat niet in de weg aan jouw gevoel, of het gevoel van andere vrouwen die nooit zwanger hebben mogen zijn of een kindje hebben mogen krijgen. Dat gevoel kan er naast elkaar zijn.

Esther -

Ik heb geen idee, zou je willen uitleggen wat je bedoeld?

Esther -

Hoi Nathalie, ik heb geen idee, zou je willen uitleggen wat je bedoeld??

Martine -

Lieve Nathalie, ik zou kunnen zeggen: “dat kan ik me helemaal voorstellen” maar dat kan ik niet. Ik heb die levenservaring niet omdat ik het zelf (nog) niet mee heb gemaakt.

Ik snap wel dat zo’n artikel jou in je diepste, pijnlijkste gevoelens raakt over dit onderwerp, dus fijn dat je daar op deze manier ruimte aan geeft. Dat lijkt me heel belangrijk. Daarom kan ik je alleen maar heel veel liefde toewensen voor jezelf en op jouw levenspad!

Lot -

Nathalie ik snap dat het erg pijnlijk kan zijn. Aan de andere kan kan er dan over het onderwerp zwangerschap en kinderen haast geen artikelen meer geschreven worden. Je kunt over het onderwerp niet realistisch zijn wanneer je de wat negatievere kant nooit mag benoemen omdat je dan andere zou kwetsen. Wanneer dit soort artikelen als pijnlijk door jou worden ervaren is het misschien een beter idee deze te mijden. Martine geeft nergens in het artikel aan niet zwanger te willen zij of de baby niet te willen. Het is een artikel over hoe zwaar sommige vrouwen het ervaren. Het is (voor veel vrouwen) een weerspiegeling van de realiteit.

Patricia -

Mooi artikel! Ik vond het zó zwaar de eerste tijd. Ik had een totaal ruptuur na mijn bevalling en het herstel dat was behoorlijk heftig. Iedereen riep maar ‘geniet ervan’. Nu mijn dochter bijna 2 is snap ik het ietsjes. Knuffelen doet ze niet meer aan, ze is bezig de wereld te ontdekken. Maar dat mis ik wel! Als baby heeft ze úren tegen me aan liggen slapen/knuffelen, heerlijk. Dus in dat opzicht snap ik ‘genieten’ wel. Al zeg ik het nooit meer tegen een pas bevallen moeder. Tegenwoordig zeg ik ‘veel geluk!’

Shirley -

Ik wens meestal een geniet ervan/veel succes, want volgens mij heb je dat allebei hard nodig. Ik heb zelf geen idee, maar het lijkt me ook deprimerend om iemand alleen maar HEEL veel sterkte ermee te wensen 😉

Fay -

In het begin kun je niks fout doen, met dit in mijn achterhoofd heb ik best kunnen genieten van de 1e onzekere periode. Zolang hij/zij te drinken krijgt, genoeg slaap en veel liefde, dan kun je niks verkeerd doen.

Lenneke -

Als ik zie hoe mijn vrienden met een kleintje het doen, voel ik niets anders dan respect. Ik vind het al loodzwaar als ik het zo zie, laat staan hoe zij het vinden…

Marjolein -

Wat een fijn artikel. En zo waar. Soms is het ook helemaal niet zo leuk, maar niemand vertelt dat tegen je van te voren. Waardoor je weer extra onzeker wordt. Ik zou alle zwangeren aanraden dit even te lezen. Het is echt niet erg of raar als je het even niet zo leuk vindt en je bent niet de enige.
Ik vond vooral de onzekerheid killing. En dan die kraamtranen. Niet van geluk maar huilen om alles. Iedereen die zo blij is en zelf zo moeten wennen aan het feit dat er een baby is. Weinig mensen met een oor voor jouw gevoel.
Maar het komt uiteindelijk goed en mijn tip zou zijn; spreek het uit. Zeg het gewoon. Je bent niet de eerste en het hoeft niet altijd leuk te zijn.

Luana -

Ik ben inmiddels 37 weken zwanger van ons eerste kindje, en zit echt niet continu op een roze wolk. Heb ontzettend last van m’n bekken dus elke dag pijn, wat weer van invloed is op mijn sociale leven want ik kan gewoon nog maar weinig en ik slaap al sinds het 1e trimester heel slecht. Om nog maar te zwijgen over het emotionele rollercoaster waar ik af en toe in zit. Ik heb er 1x over geklaagd tegen een, ik dacht, goede vriendin. Het enige wat ik te horen kreeg was dat ik niet moch klagen “want je wou dit zelf!”. En bedankt…

Naast de pijn en inmiddels oververmoeidheid kan ik ook onwijs genieten van mijn buik. Het getrappel maakt dat ik die roze wolk ook echt wel voel. Of als ik dan op de babykamer ben, dan word ik elke keer weer overvallen met een gevoel van geluk. Ik ben heel benieuwd hoe het straks tijdens en na de bevalling allemaal gaat!

Amber -

Heel herkenbaar wat je beschrijft. Ik ben op dit moment bijna op de helft, maar ik heb de grootste tijd daarvan niet genoten. Mijn stiefdochter is namelijk ernstig ziek en daar kwamen we ongeveer tegelijk achter als dat ik zwanger was. Dus een erg dubbele tijd. Iedereen blijft maar roepen dat ik wel moet genieten, maar nu ik nog kan zorg ik liever zoveel mogelijk voor de kleine meid die het op dit moment nodig heeft. En tuurlijk ondanks dat heb ik ook nog wel momentjes dat ik geniet hoor! 😊

Melissa -

Ik heb een vriendin die er bij de geboorte van haar kleine flink doorheen zat en het gevoel had dat ze niet serieus genomen werd. in die tijd was ze heel onzeker en eenzaam. We hebben toen heel veel contact gehad en als het kon ging ik bij haar langs. Door dit had ik mezelf ook soort van voorbereid. Ik dacht dat de kraamperiode saai en eenzaam zou zijn. Voor mij viel het uiteindelijk reuze mee. Ik baalde wel soms wel een beetje van de dagen waarop ik’alleen maar’ de uk en mezelf in leven had gehouden. Na een paar weken werd ik helemaal gek en ben ik ‘stiekem’ de hond gaan uitlaten (tegen advies van de dokter en bezorgde man in). Ik kon zo intens genieten van het buiten zijn.
Ik merk ook dat mensen het vreemd vinden als ik niet vind dat de tijd voorbij vliegt. Ik heb wel echt het idee dat er 6 mnd voorbij zijn.

Fem -

Het is nooit alleen maar genieten! Maar bedoelen mensen het niet meer als een wens dan als een “opdracht”? Genieten is een gevoel, in mijn beleving, dat er soms is en niet een werkwoord dat je op commando kan uitvoeren.

Ik ben pas geleden bij 16 weken zwangerschap bevallen en vraag me af of genieten uberhaupt nog kan bij een volgende zwangerschap.

Ik gun je in ieder geval wel heel veel geniet-momentjes, Martine!

Inge -

16 weken? Wat moet dat verschrikkelijk zijn. Heel veel sterkte!

Anna -

Heel herkenbaar, het lijkt soms wel alsof je verplicht bent om de hele tijd te genieten, terwijl het soms ook gewoon heel pittig is. En dat dubbele gevoel beschrijf je heel mooi. Mijn ervaring is dat dit na de geboorte zo blijft. Het hebben van kinderen voelt soms verschrikkelijk en fantastisch tegelijk! Dat je dan ‘s nachts om 3 uur een spuitluier moet verschonen en echt staat te balen en dat je vervolgens intens gelukkig bent omdat de baby op dat moment naar je lacht. Life is a rollercoaster :)

Linda -

Ik vond het doodirritant, dat geniet ervan. 8 maanden amper slaap, huilende baby, onzekerheid over voedselallergie, continu aan het voeden en kolven en dagelijks ondergespuugd worden… in welke wereld is dat genieten? Ik vond het vet zwaar. En als je dat zegt krijg je meteen allerlei labels opgeplakt. Alsof dat gevoel niet mag zijn. Het is prachtig en zij is het mooiste dat er is. Maar de eerste maanden zijn zwaar en dat mag gewoon gezegd worden.

Inge -

Jaaaa het is zo’n cliché, geniet ervan. Maar zo waar. Mijn zoontje is alweer 6 maanden en ik weet serieus niet waar het voorbije half jaar naartoe is. Zo snel dat het gaat. En ja die eerste welen waren pittig met het immense slaaptekort, de onzekerheid (hij huilt maar niet weten waarom. Hij heeft geheten, propere luier en niet te warm of te koud, dus wat is er dan?). Verder stel je je in het begin vragen waar je nog nooit bij hebt stil gestaan. Maar je zal zien: na een tijdje leer je je kindje kennen, slaapt hij door en kan je weer 8u na elkaar slapen en dan zit je weer volop op de blauwe wolk. Geniet ervan 😉

Cvz -

je hoort inderdaad niet anders tijdens je zwangerschap en net na de geboorte van je kindje. Ik heb er zelf nooit moeite mee gehad omdat ik echt van ieder moment genoten heb. Ik hoorde voor m’n zwangerschap altijd dat ik echt een geboren moeder ben, en dat is ook zo gebleken. Ik heb m’n hele zwangerschap gedroomd over hoe het zou zijn en over dagenlang knuffelen met zo’n klein hummeltje. Ondanks een lastige start heb ik altijd overal van genoten en leef ik echt al 2 jaar op een roze wolk. Ik kon m’n geluk ook niet op toen ik 2 maanden geleden weer zwanger bleek, en kan ik mij alweer heel erg verheugen op feit dat er straks weer een klein mensje is die ik aan de borst mag hebben en heel de dag wilt knuffelen. Al zal het nu anders zijn met een peuter erbij. Ik zie het vaak ook anders, dat mensen er niet van kunnen genieten en dat het ze zwaar valt. Ik vind het altijd zo lastig om dat te zien maar ook mooi om te zien hoe ze er dan uiteindelijk weer positief uitkomen en wel genieten van dat kleine mensje. Ik zeg dan ook altijd maar, het is niet voor niks dat kinderen zich tot 4 jaar niks kunnen herrinneren. Tot die tijd kun je fouten maken en je kind weet er niks meer van 😉

Reageer ook