Is down voor JOU een goede reden voor abortus?

Je bent in verwachting en in de zevende hemel. Jullie geluk kan niet op. Maar dan, rond 13 weken, hoor je dat jullie kindje het Syndroom van Down heeft. Wat dan? Is down voor jou een goede reden voor abortus?

Photo Credit: yozza via Compfight cc

De EO zond een paar maanden terug een aflevering uit (Arena) waarin de stelling ‘Down is een goede reden voor abortus’ ter discussie werd gesteld. Aan tafel zaten twee moeders van volwassen kinderen met Down, een filosoof, een gespecialiseerde kinderarts, een vrouw van de Christelijke Nederlandse Patiëntenvereniging en een verloskundige. Hoewel ik persoonlijk de discussie iets te Christelijk gekleurd vond, vond ik hem wel interessant. De ene moeder had, als ze het toentertijd tijdens de zwangerschap had geweten, liever een abortus gehad ondanks dat ze heel veel van haar dochter houdt. De ander ervaart het juist als een van de beste dingen die haar overkomen is. Ook de opvattingen van de filosoof vond ik interessant, hij had een heel uniek en uitgesproken standpunt. Namelijk dat de samenleving het helemaal niet toelaat om nog een kind met een handicap op de wereld te zetten en dat het (moreel en economisch gezien) ‘beter’ zou zijn als er minder mensen met down werden geboren. Voor mij persoonlijk is het niet zo zwart-wit, maar juist door de tegenstellingen in de discussie word je aan het denken gezet. De aflevering kun je hier bekijken.

Down wordt in deze stelling als voorbeeld genomen maar je kunt hier natuurlijk iedere meervoudige handicap (handicap met zowel een lichamelijke als verstandelijke beperking), ziekte of erfelijke afwijking, die het leven van een kind dermate beïnvloedt, voor in de plaats zetten. Zo zette mij het weer eens verder aan het denken over wat ik zou doen als ik zwanger zou blijken te zijn van een kindje die mijn zus d’r handicap heeft

Ik heb al eerder geschreven over de de medische mogelijkheden van vandaag de dag. Wat kunnen we mooie dingen! Stellen met vruchtbaarheidsproblemen kunnen een kindje krijgen via IVF, men kan ‘zieke’ embryo’s opsporen en alleen de gezonde terugplaatsen (PGD), ze kunnen tegenwoordig zelfs in de baarmoeder opereren! Maar tegelijkertijd stelt het ons soms voor vreselijke keuzes.

De stelling waar ik vandaag met jullie over wil discussiëren is: Is down voor JOU een goede reden voor abortus? Ik benadruk het woord ‘jou’ omdat ik vind dat een algemene stelling te zwart-wit is. Ik vind ook dat het een goed en een kwaad uitdrukt. En naar mijn inzien is deze kwestie daar veel te persoonlijk en gevoelig voor. Discussieer dus ook vanuit jouw persoonlijke standpunt, wat JIJ zou doen. Niet wat jij vindt dat anderen wel of niet mogen, willen en moeten doen. Uiteraard kun je Down ook vervangen voor een bepaalde erfelijke ziekte of (chromosoom)afwijking.

In een overweging kun je heel veel persoonlijke en praktische overwegingen maken. Kun je het kind voldoende zorg bieden op lichamelijk, verstandelijk en psychisch vlak? Heb je de financiën om voor je kind te kunnen zorgen, ook als op de (vergoeding van) zorg verder wordt bezuinigd? Ben je zelf mentaal en fysiek in staat om voor je kind te zorgen? Wat is het effect op eventuele broertjes en zusjes? Vind jij dat de afwijking verenigbaar is met een goed leven? Zal de handicap een lichte/dragelijke/te zware last zijn voor het kind zelf? Kan het je ook iets ‘opleveren’, zoals dankbaarheid, inspiratie, liefde, een hechte band, etc.? Als je nadenkt over abortus, past dit dan bij hoe jij in het leven staat, je religie of visie op het leven? De één weet direct wat hij/zij zou kiezen, de ander heeft veel moeite met een keuze maken en worstelt met vele vragen en dilemma’s.

Photo Credit: johnmuk via Compfight cc

Mijn persoonlijke gedachtes

Allereerst: Ik vind dit een heel persoonlijk onderwerp. Een onderwerp dat heel gevoelig ligt en waarover ik het spannend vind om me uit te laten. Er zijn zo veel verschillende meningen over dit onderwerp en de discussies over dit onderwerp lopen soms hoog op. Toch wil ik ook dit stukje in mijn weg naar (hopelijk) een kindje met jullie delen. Ik heb jullie nu al zo ver meegenomen en ik heb zo veel lieve, steunende en inspirerende reacties ontvangen, dat ik hiervan ook besloten hem om met jullie te delen. Ook kreeg ik berichtjes van lezers dat ik hen geholpen of geïnspireerd heb. Fijn om te lezen! Ik hoop op een volwassen discussie bij de comments en ga er vanuit dat we elkaars meningen en gevoelens kunnen respecteren. Ik hoop ook dat ik mensen die voor het dilemma staan, kan helpen door het delen van mijn verhaal.

‘Is een abortus bij een kindje met een handicap zoals mijn zus een goede reden?’ is een vraag waar ik al zeker vanaf mijn 14e over nadenk. Misschien zelfs al wel jonger. Mij is van jongs af aan verteld hoe de vork in de steel steekt en dat heeft er bij mij voor gezorgd dat ik me al vroeg bewust was van het feit dat (gezonde) kinderen krijgen niet vanzelfsprekend is.

Als zusje van iemand met een handicap weet je als geen ander wat de handicap in houdt. Je ziet de worstelingen van je ouders, je merkt het effect op het gezin (zeker wanneer je oud genoeg bent om de gezinnen van je vriendinnetjes te gaan vergelijken), je hebt soms zorgen om je broertje of zusje en je weet van jongs af aan dat jij later – als je ouders er niet meer zijn – voor hem of haar gaat zorgen. Je kent ook de mooie kanten, je hebt mooie lessen geleerd, waardeert het leven vaak op jonge leeftijd al net een beetje meer dan leeftijdsgenoten en mensen die ‘anders’ zijn schrikken je niet af. Je ziet in de eerste plaats namelijk hun mooie kanten en dan pas hun beperking. Je zou niet zonder je broertje of zusje willen, je houdt van hem/haar, maar tegelijkertijd kun je het niet laten om soms te denken ‘Hoe zou het geweest zijn als hij/zij gezond was?’.

Iedere ouder wil vanaf dag één van de zwangerschap het beste voor zijn kind. Je wereld stort (even) in als het ziek of gehandicapt blijkt te zijn. Een stukje uit mijn blog over Down voor Dummies: “Ik houd zielsveel van mijn zus en ik kan me het leven niet voorstellen zonder haar. Maar tegelijkertijd wens ik mijn kinderen haar handicap niet toe. Niemand wenst een kindje met een afwijking! En heel eerlijk, ik wens het mezelf als ouder ook niet toe. En de eventuele broertjes en zusjes van zo’n kindje ook niet. Aan de andere kant voelt het alsof ik mijn zus ‘afwijs’ en zeg ‘Jij bent niet goed genoeg’. Maar dat bedoel ik niet! En dit gevecht in je gedachten wordt soms zo complex dat de emoties overweldigend zijn.” Mijn zus d’r leven is niet minder waard dan het leven van een gezond persoon. Zij is niet minder waard dan een ander. Ik houd niet minder van haar omdat ze anders is. Misschien houd ik juist wel meer van haar om die reden. En toch…

Toch weet ik dat ik geen kindje met een handicap wil. Als we ‘pech’ hebben en het kindje is gehandicapt, zullen we het kindje niet houden en een abortus ondergaan. De gedachte om bewust een meervoudig gehandicapt kindje op de wereld te zetten vind ik te heftig. Omdat ik weet dat de kans sterk verhoogd is, kan ik voor mijn gevoel niet anders dan een keuze maken tussen wel of geen abortus (Ik schreef al eerder over het belang van ‘Het recht om niet te weten’). Ik zou me er schuldig over voelen, ik vind het een zware last om een kindje bewust een moeilijker leven te geven. Een leven waarbij hij of zij nooit zelfstandig zou kunnen zijn en altijd afhankelijk is. Ik zou ook ontzettend worstelen met de zorg. In zekere mate denk ik dat de kwaliteit van leven voor gehandicapten afhankelijk is van de kwaliteit van de zorg die ze krijgen. Straks heb ik een gehandicapte zus én een gehandicapt kind waar ik voor moet zorgen. Die afhankelijk zijn van mij! Dat lijkt me heel zwaar. Te zwaar. Tel daar bij op de zorg die steeds maar verder wordt uitgekleed… Voor mij persoonlijk is het niet het leven dat ik mijn kind wil geven. En op de tweede plaats is dat ook niet hoe ik me mijn eigen leven voor stel. Dit klinkt egoïstisch en inderdaad, dat is het in zekere zin ook. Het nemen van een kind is an sich eigenlijk al een egoïstische beslissing (jij wilt een kind), en van het besluit over het wel of niet laten geboren daarvan is tegenwoordig ook een mogelijke (en tegelijkertijd ook een ONmogelijke) keuze gemaakt.

Soms schaam ik me voor mijn opvatting over dit onderwerp. Schamen is misschien niet helemaal het juiste woord wat ik zoek. Ik bedoel dat ik soms wel eens ben ik bang dat mensen mij een slechter mens zullen vinden omdat ik deze beslissing zou maken als ik ooit voor deze keuze zou komen te staan. Dat het mensen ‘tegenvalt’. Dat mensen me egoïstisch vinden. Of dat mensen me veroordelen. Misschien voel ik dat ook zo omdat ik mensen die een gehandicapt kindje bewust geboren laten worden en met open armen ontvangen, heel erg bewonder en ik tegen ze op kijk. Dat ze hier zonder angst en twijfels naar kunnen kijken, dat ze het rooskleurige beeld van een kindje krijgen opzij kunnen zetten, de zware zorg niet als een te zware last zien en dat ze vertrouwen hebben in hun eigen kunnen.

Mijn schrale troost is dat ik zéker weet dat dit mijn keuze is en dat ik me niet door opvattingen van anderen heb laten beïnvloeden. Ik weet dat ik er goed over nagedacht heb. Niet één week of een maand, maar al jaren. Ik heb nota bene mijn zus als levende voorbeeld. Daarnaast is het een enorme steun dat Djurre er hetzelfde over denkt. Dat maakt het makkelijker, dragelijker. Vind ik Djurre een slechter mens omdat hij hier zo over denkt? Is hij minder lief? Minder goed? Nee. Waarom ‘straf’ ik mezelf dan wel door soms tegen mezelf te zeggen dat ik me slecht over mezelf zou moeten voelen? Of door te denken dat anderen mij zullen afkeuren om wat ik kies? Soms zeg ik tegen mezelf dat ik pas harteloos en egoïstisch zou zijn als ik de keus zonder blikken of blozen zou maken. En dat vind ik ook. Maar toch kan ik mijn andere gevoelens niet zo makkelijk opzij zetten.

Wat ik soms ook zwaar vind zijn de meningen die mensen hebben die ze vervolgens op jou projecteren. ‘Als ik jou was dan…’ Of mensen die zeggen: ‘Misschien denk je er wel heel anders over als je straks zwanger bent?’ Het brengt me af en toe nog uit balans, het is kwetsend en voelt soms belerend. Iedereen heeft er wel een mening over en dat is oke. Maar wat niet oke is, is dat we de neiging hebben om onze mening aan de ander op te dringen, in de hoop op bevestiging. Het zijn meningen gebaseerd op visie, geloof, overtuiging of ethische kwesties. Slechts enkelen zijn gebaseerd op ervaring. Iedereen denkt wel te weten wat hij of zij zou doen, maar het is zo anders als je zelf daadwerkelijk voor het dilemma komt te staan of het opeens een reële kans is. Je bezig houden met deze vraag is al moeilijk genoeg, laat staan als andere mensen ongegeneerd hun principes aan je opdringen.

Als je je gaat bezig houden met deze vraag zul je merken dat je gaat nadenken over de grootste thema’s in het leven. ‘Vanaf wanneer is een baby een volwaardig mens?’ ‘Hoe sta ik tegenover ‘Baas in eigen buik?’ ‘Wat is een ‘goed’ leven?’ ‘Mag ik beslissen over het lot van mijn ongeboren kind?’ Of zie je het nog niet als een kind maar een klompje cellen? ‘Waar ligt te grens met betrekking tot abortus? Is het ethisch verantwoord?’ ‘Wat is goed en wat is fout?’. Ik denk dat voor iedereen de antwoorden anders zullen zijn en dat niemand de keus voor een ander kan maken.

Ik zal de eerste in de familie zijn die de keuze kan maken, want ik weet van mijn dragerschap, mijn ouders niet. Het is hen overkomen toen een paar weken na de geboorte van mijn zus bleek dat ze niet gezond was. Zij konden niet anders dan het accepteren en hebben het geweldig gedaan (en doen dit nog steeds). Maar voor mij ligt het over een tijdje misschien wel anders. Inmiddels weet ik wat ik wil en hoe het waarschijnlijk zal gaan. Voor mij was het belangrijk om een keuze te maken vóór we überhaupt aan kinderen gingen beginnen. Dat de keuze gemaakt is geeft me rust, maar dat neemt niet weg dat het dilemma minder beladen is.

Tot slot: Ik merkte dat ik bleef sleutelen aan dit artikel omdat ik me wilde weren tegen ieder mogelijk argument tégen mijn keuze (ik ben al 2 maanden bezig met dit artikel). Ik kwam woorden te kort om alle nuances, die bij een keuze komen kijken, toe te lichten (of jullie zaten hier morgen nog 😉 ). Ik merkte dat ik me probeerde te verdedigen en op zoek was naar bevestiging. Maar ik besefte uiteindelijk dat ík degene moet zijn die tegen mezelf zegt ‘Het is goed’ en niemand anders. Het schrijven van dit artikel liet me dit in zien en ik wil ieder in eenzelfde situatie (al zwanger of niet) veel wijsheid wensen. Uiteindelijk weet ik nu dat de enige twee mensen die een waardeoordeel over de keuze mogen hebben, de ouders zelf zijn. Uiteindelijk handel je naar je eigen geweten, opvattingen en visie en dan is het oké, welke keuze je uiteindelijk maakt.

Is down voor JOU een goede reden voor abortus? En heb jij ooit moeten nadenken over abortus?

202 reacties

S. -

Het toeval wil dat ik 2 vriendinnen waarvan een broer(tje) en of zus(je) down heeft en 1 vriendin met een zusje met een aangeboren zware handicap.. en mijn man heeft 1 vriend waarvan ook het broertje down heeft. Alle 4 vrienden delen diezelfde mening die jij ook hebt. En ook een gezin die ik ken, waarvan down bij hun 2de kindje na de bevalling werd geconstateerd, en ze ook bewust een nipt test hebben gedaan bij de zwangerschap van hun 3de kindje, en mocht het down zijn of andere afwijking, dat ze dan ook bewust voor een abortus zouden kiezen. Ook al heb ik nog geen idee wat ik/wij in zo’n situatie zou doen, ben ik me wel degelijk goed bewust van de keuze van onze vrienden. Zij kennen en weten de situatie en op wat voor vlakken het hun jeugd/gezin/eigen leven heeft beïnvloedt. Het heeft mij in ieder geval ook op een andere manier aan het denken gezet.

Jessica -

Hoi Willemijn, ik lees dit artikel nu pas, maar wat is dit een prachtig verwoord artikel! Zo dapper dat je hier zo open over durft te zijn. Ik kan me heel goed indenken dat je je er een soort voor schaam, omdat je denk dat mensen je een slechter mens vinden dan. Dat is voor mij een reden dat ik mijn mening over dit niet vaak hardop uitspreek. Ik heb opgepast in een gezin waarvan het middelste meisje down had. Zij kon niet praten, kon niet fijn meekomen met de “maatschappij” en ook had het een enorme wisselwerking op het gezin. Vanaf het moment dat ik dit gezien had, wist ik het vrij zeker. Als ik een kindje met down zou mogen dragen, laat ik een abortus plegen. Ondanks dat wij in de medische molen zitten voor een kindje, wil ik dit mijzelf, mijn partner, mijn ouders, en eventuele broertjes en zusjes “niet aandoen”. Het klinkt zo egoïstisch om dit nu te tikken, maar dat is wel hoe ik erover denk. Wat je zegt dat schaamte gevoel komt echt wel omhoog nu ik dit zo neerzet.

Ik kan me op dit punt ook wel echt vinden in de mening van andere als zij besluiten een kindje met down weg te laten halen. Maar als ik dan hoor dat een vriendin van mij (die net 2 maanden samen is met haar nieuwe partner) zou beslissen om abortus te laten plegen als ze nu zwanger zou raken, daar kan ik dan weer heel kwaad om worden. Kan niet goed uitleggen waarom, waarschijnlijk omdat ze er met haar volle verstand bij is geweest en wist dat ze zwanger zou kunnen worden… Maar goed ik dwaal af.

Mijn complimenten echt echt waar, over dit artikel, ondanks dat ik het nu pas lees… en het delen ervan! Heel dapper!

Sofie -

Mooi geschreven en doet me ergens wel deugd dat ook jij hiervoor zou kiezen met de ervaring van je zus.
Bij ons kwam het niet voor in de familie tot ik zwanger was van een derde kindje in 2015. We hebben na een vlokkentest positief op down de zwangerschap afgebroken op 16 weken. Dit was enorm zwaar om dragen en is een keuze dat je niemand toe zou wensen. Je weet niet wat voor een kindje met down je zou krijgen, kan hij ooit zelfstandig zijn? Welke knvloed heeft dit op ons gezin? Lichamelijke zorgen? Want velen hebben zware operaties nodig (hart…)
Er werd ons gezegd dat we pech hadden gehad, we hadden immers voordien 2 gezonde kinderen gekregen. In 2016 waagden we opnieuw onze kans.. maar op 12 weken kregen we op ieuw slecht nieuws. Het hartje was gestopt met kloppen op 12 weken. Achteraf bleek ook ons dochtertje downsyndroom te hebben.. en dus een zware hartafwijking. We hebben geen keuze gehad de 2 de keer ook al had onze beslissing dezelfde geweest, heb ik het er nog elke dag enorm moeilijk mee.
Maar mensen oordeel dus niet over afbrekingen want dit is echt een enorm moeilijke beslissing.

T. -

Ik vind het asociaal en zonder moraal om abortus te doen op een ongeboren kind die dat chromosoom heeft. Tijdens het fascistische regime in de oorlog toen Hitler aan het bewind was konden ze samen met Joden en de Sinti”s en Roma Homo”s lesbiennes gehandycapten en mensen met een psychiatrische stoornis in de gaskamer terecht komen. Het hoogste opleidingsniveau wat mensen met een down syndroom kunnen halen is het V.M.B.O. Wat sneu om later te horen dat ze er beter niet hadden kunnen zijn. Ondankbaarheid tegenover het leven vind ik dat. Iedereen mag er zijn. Er worden zulke hoge eisen aan je gesteld. De buitenwereld denkt er zo over. dan zou ik het ook wel kunnen zijn die men liever had willen aborteren.

M -

Voor mij is abortus absoluut geen optie. Wat maakt het verschil met een pasgeboren kindje van 40 weken? In mijn ogen niets. Ik begrijp er uberhaubt niks van dat je in nederland tot 24 weken abortus mag plegen. Waar ligt de grens? Ik kan me er niks bij voorstellen dat iemand ervoor kiest om te rouwen, want dat is het. En waaom beslissen over een leven afhankelijk van de mate van de handicap. De ene mens communiceert en geeft levensgeluk aan met een glimlach en een ander in woorden. Levensgeluk, dat is waar het allemaal om draait. Ieder daarom ook zijn eigen keuze, maar ik zou het heel moeilijk vinden als iemand die dicht bij me staat (familie of vrienden) hiervoor zou kiezen. Ik zal het dan moeten respecteren, maar hoe doe je dat. Ik heb geen idee.

Estra -

Ik snap je keuze helemaal Willemijn! Ikzelf heb een broer met schizofrenie en autisme. Dit is mogelijk ook erfelijk en komt vaker voor in onze familie. ‘Helaas’ is dit niet te achterhalen met een test. Het hebben van een broer met deze stoornissen heeft een behoorlijk stempel op ons gezin gedrukt en doet dit soms nog, ook al gaat het nu goed met hem. Als ik zou kunnen achterhalen of een eventueel kindje ook deze stoornissen zou krijgen dan zou ik het doen. Als het eventuele kindje deze stoornissen zou hebben dan zou ik dezelfde keuze als jij maken. Om er nu voor te kiezen überhaupt niet aan kinderen te beginnen heb ik over nagedacht, maar dat idee heb ik losgelaten. Ik probeer me niet door angst te laten leiden. Mocht ik een kindje krijgen met deze stoornissen dan weet ik in elk geval dat ik mijn eigen ervaringen mee kan nemen bij de opvoeding en het zo goed mogelijk zal doen. Fijn om te lezen dat jij in elk geval (tot nu toe) niet voor de keuze hebt gestaan en een gezond kindje hebt. Een wondertje is het dan toch extra he!

Sofie -

Dag Willemijn,
Dank je wel voor jouw mooie blogpost! Ik zit in exact dezelfde situatie: Mijn zus heeft het (mozaïek) Syndroom van Down. Met dat verschil dat ik op dit moment zelf 9 weken zwanger ben! Binnen 3 weken ga ik een NIPT-test laten doen en ik moet zeggen dat de angst om voor de keuze gesteld te worden “houden of niet” echt wel reëler wordt naarmate de dagen voorbij gaan. Jouw blogpost is dan ook heel herkenbaar. Zelf worstel ik ook al heel lang met de vraag of ik zelf een kindje met Down Syndroom zou willen en kunnen opvoeden maar mijn beslissing gaat dan toch ook naar de negatieve kant. Het is zo dat we zelf uit ons dagelijks leven zien wat het werkelijk is om iemand naast ons te hebben met deze afwijking. Ik zie mijn zus echt onvoorstelbaar graag (ze is werkelijk ALLES voor me) en ik heb ook altijd gezegd dat wat er ook gebeurt ik er ALTIJD zal zijn voor haar. Bij mijn partnerkeuze was het zelfs zo dat ik het een heel belangrijk aspect vond dat hij net hetzelfde dacht over de situatie, en dat is ook gelukkig zo! Maar ik ben er wel redelijk zeker van dat ik het niet aankan om EN de verantwoordelijkheid op me te nemen om te zorgen voor mijn zus met het Down Syndroom EN zelf een kind met dit syndroom groot te brengen. Het blijft echter een heel pijnlijke zaak want je zit inderdaad met dat gevoel dat je op een bepaalde manier je zus ‘afwijst’, hoewel dit uiteraard niet zo is! Laat ons hopen dat ik binnen een maand, na de test, deze zorg achter me kan laten en dat ik binnen 7 maanden het leven schenk aan een op en top gezond kindje! En dat hoop ik uiteraard voor alle mama’s in spe!

Nicole -

Hoi Willemijn,

Late reactie lees nu pas dit artikel.
Wow.
Wat herkenbaar. Heb zelf een gehandicapte broer.
En al je vragen heb ik ook gehad en geworsteld. Met de zelfde uit komst als die jij hebt.

Dat je andere gezinnen gaat vergelijken met de jouwe ook zo herkenbaar.
Super Hoe je dat heb opschreven.

toen ik zwanger bleek toch de spanning is het wel gezond. Gelukkig bleek dit zo te zijn.
Maar ja dan heb daar voor wel echt die spanning. Van Moet Ik straks als het niet goed is. Hadden ook wel duidelijk afspraken (net als jij) gemaakt maar dan is het toch anders voor mij dan. (Er groeide iets in mij want leefde, van ons)

Ik gun jou ook dat het allemaal goed komt en dan die afspraak nooit in uit voering gebracht hoef te worden. Succes met alles

Groetjes nicole

riba -

Ontzettend dapper dat je hier voor uit durft te komen. Ik worstel nog steeds met die vraag..wat als en wat moet ik doen. In mijn familie komt het downsyndroom en spasme voor, daarnaast zijn er diverse miskramen voorgekomen en ook nog heel veel moeite met het zwanger worden.

Op dit moment heb ik nog geen behoefte aan het krijgen van kinderen, maar heb ik al wel veel problemen met hormonen en mijn baarmoeder. Dus naast de vraag of ik gezonde kinderen op de wereld kan brengen is er ook nog de vraag of ik wel zwanger kan worden.

Ik heb al 7 jaar een relatie en ik weet dat mijn vriend, de vader van mijn kinderen wordt. We hebben al gesproken over wat als ik geen kinderen op deze wereld kan zetten. Mijn grootste angst was namelijk wilt hij mij nog wel wanneer ik dit niet kan. Gelukkig heeft hij aangegeven dat hij in zo’n situatie mij niet zal verlaten, maar dat wij gaan kijken naar andere opties.

Mijn vraag is aan jou..heb jij hier al over nagedacht. Wat als jij niet zwanger kan worden of gezonde kinderen kan krijgen. Zou je dan kiezen voor andere opties of zou je kiezen om met zijn tweeën te blijven?

Willemijn -

Bedankt voor je reactie! Ik denk daar ook wel eens over na. Ik zou me dan gaan verdiepen in adoptie. Ook eiceldonatie zou ik heel misschien overwegen, maar dat is nog een ver van m’n bed show op dit moment dus weet nog niet zo goed hoe ik daar precies over denk. :) En wat een lieve vriend heb je, goed dat jullie daar ook gesprekken over hebben gevoerd!

Roxanne -

Lieve Willemijn,

Je hoeft je hier niet schuldig over te voelen. Je wijst je zus niet af, het enige wat zo is, is dat je niemand haar beperking toewenst, omdat je weet dat het leven een stukje lastiger is met zo’n beperking. Je kent je zus met haar beperking en je houdt van haar zoals ze is, en dat is goed.

Linda -

Ik ben echt trots op jou Willemijn wat heb je dit artikel goed geschreven. Je hoeft echt niet onzeker te zijn dat je iets fout doet of dat je een verkeerde beslissing neemt (al snap ik dat wel want ik ben ook zo) als Djurre en jij achter deze keuze staan dan hebben jullie het juiste besluit genomen. Probeer jullie niets aan te trekken van de meningen van ander. Bovendien vind ik dat als er iemand is die een goede keuze kan nemen dat jij het bent. Je weet uit ervaring hoe het is om met een kindje met “down” te leven. Hierdoor denk ik ook dat dit een zeer verstandige keuze is. Hopelijk hoeven jullie nooit deze moeilijke keuze uit te voeren en krijgen jullie een gezond baby’tje. Ik gun het jullie echt enorm je lijkt mij echt een super lieve moeder. En mocht ik ooit het geluk hebben om moeder te mogen worden dan hoop ik ook dat ik niet voor deze keuze kom te staan. Mocht het toch gebeuren dan zou ik persoonlijk denk ik ook kiezen voor arbortus. Het is niet iets waar ik normaal gesproken voor ben maar in deze situatie lijkt het mij voor het kindje het beste. Natuurlijk zou ik ook rekening houden met mijn vriend. Het blijft een zeer moeilijke situatie daarom wens ik iedereen die er mee te maken krijgt, heeft of had ook heel veel sterkte toe

Marion -

Wat een mooi en goed geschreven artikel. Zo belangrijk dat we hierover praten met z’n allen. Ik kan er amper een mening over geven, want ik ben bewust geen moeder. Mijn man en ik hebben geen kinderwens. Mijn eerste ingeving zou zijn: Ben je besodemieterd! Maar ik weet ook wel dat het zo niet in elkaar zit en jouw verhaal bevestigd dat maar weer eens. Ik hoop dat je een mooi en gezond kindje mag verwachten in de toekomst. Blij jullie blog gevonden te hebben.

marjolein -

Ik vind eigenlijk dat je je nergens schuldig over hoeft te voelen. Zoals hierboven al eens word genoemd word alleen de upside van een handicap in de media getoont, maar jij hebt de real deal te zien gekregen. Vroeger dacht ik ook ajoh down valt wel mee. Tot ik zelf de gehandicapten zorg in ging. Ik hou van mijn werk en ben gek met de clienten maar het gaf me een enorme reality check. Down of elke andere handicap betekend niet per se die leuke mensen in dat speciale restaurantje e.d. Dat kan zo zijn, maar t kan ook compleet de andere kant op gaan en inderdaad op babyniveau functioneren. Toch denk ik als ik ooit zwanger raak ik niet allemaal extra tests en weet ik veel wat wil laten doen. Tenzij er echt duidelijk is dat mijn kind niet levensvatbaar is of dat het 100% een kasplantje word denk ik ook dat ik het wel over me heen zou laten komen. Maargoed dat weten we denk ik ook pas weer als het zo ver is. Ik denk dat ik pas weet wat ik er mee doe als dat moment er is. En ik denk dat het ook heel goed is om te vertrouwen op je eigen intuitie. Het blijft lastig maar ik vind het super knap dat jullie dit zo hebben kunnen vaststellen voor jezelf. En ook voor het kind.

Janneke -

Lastig, lastig.. Het heeft twee kanten, maar eerlijk? Een kind met een ernstige handicap zou ik niet geboren laten worden. Mede dankzij mijn werk in de gehandicaptenzorg heb ik die keuze gemaakt. Ik vind het geweldig om voor deze mensen te zorgen, maar het lijkt me een gigantische last als je eigen kind in een instelling zit.. Neemt niet weg dat ik sommige ontwikkelingen in genen etc met angst bekijk. PGD waar je het over hebt, is een manier van ‘ kinderen maken’ die me beangstigt. Ik heb onlangs een gesprek gehad met een klinisch geneticus die ons dit ook als optie gaf, mocht de ziekte die ik heb gehad erfelijk zijn. Ik werd er bang van. Want ook van zoiets vind ik: moeten we zo ver willen gaan? Alleen omdat wij een kind willen. Dan denk ik soms.. laat de natuur haar werk doen

Murl -

Lieve Willemijn,

Heel erg bedankt voor het openlijk bespreekbaar maken van dit moeilijke onderwerp. Ik vind dat er misschien een te grote taboe ligt op onderwerpen als deze! Ik deel absoluut de zelfde visie als jou. Ik heb in de gehandicapte zorg gewerkt en ook met zwaar meervoudig hegandycapten. Dit heeft ook mede mijn visie over dit onderwerp bepaald. Ik vind het mooi dat wij in Nederland hier zelf keuzes over mogen en kunnen maken. Ik vind het ook mooi en fijn dat ieder deze zelf mag invullen naar eigen gevoel. Ik hoop in de toekomst vaker gevoelige onderwerpen als deze voorbij te zien komen.

Marleen -

Ik vind dit een heel moeilijk onderwerp. Mijn zus en haar man zijn tijdens hun eerste zwangerschap ook geconfronteerd met deze keuze. Tijdens de 20 weken echo werd er een verdikte nekplooi te zien wat kon duiden op het Down syndroom. Zij hebben toen besloten om een vruchtwaterpunctie te doen (met de eventuele gevolgen die daarbij komen kijken). Daaruit kwam naar voren dat hun dochter geboren zou worden met het Syndroom van Turner, ook een chromosoomafwijking. In eerste instantie was het al de vraag of mijn nichtje het zou overleven in de buik aangezien de kans groot was dat zij tijdens de zwangerschap zou overlijden. Daarnaast waarschuwden de artsen hen voor het feit dat er tijdens de bevalling van alles mis zou kunnen gaan en meisjes met het Syndroom van Turner vaak hartproblemen etc. hadden.
Zij hebben uiteindelijk besloten om het geboren te laten worden. En ik ben zo ontzettend blij dat zij die keuze hebben gemaakt. De zwangerschap is verder goed verlopen en bij de bevalling is het ook goed gegaan. Van de eventuele hartkwalen en andere klachten die vaak voorkomen bij dit syndroom heeft zij wonder boven wonder ook geen last. Natuurlijk is dit syndroom er nog steeds en zal zij hier ook problemen van ondervinden. Ik ben ontzettend blij dat zij (met hulp van medici) een gewoon leven kan leiden.

Door deze situatie ben ik juist nog dubieuzer gaan kijken naar het maken van zo’n keuze. Ik kan me helemaal vinden in jouw standpunt, maar vind het ook erg moeilijk om er voor te kiezen, omdat ik ook van dichtbij heb meegemaakt dat het heel anders kan uitpakken. Ik ben bang dat ik altijd zou denken “hoe zou mijn kindje daadwerkelijk zijn geboren?” “hoe zou het zijn als..” Ik wens het niemand toe om ooit voor zo’n lastige keuze te komen staan en wens jullie ook al het geluk toe om een gezond kind op de wereld te zetten!

Lisa -

Respect dat je dit hebt neergepend. Net op dit moment krijgen we te horen dat ons ongeboren beebje misschien het syndroom van Edwards heeft. (ben op ideale leeftijd, geen voorgeschiedenis in de familie… zag dit echt niet aankomen!) Mijn mening hierover was voor de zwangerschap reeds duidelijk: een fysieke of licht mentale handicap, daar kunnen we mee leven.
Een kindje op de wereld zetten met een heel zware mentale beperking waardoor het amper levenskwaliteit heeft is een andere zaak. Dan neig ik naar weghalen, ondanks het feit dat je hart iets anders zegt natuurlijk. Da’s ook voor mij goed ouderschap, want als ouder moet je je kindjes zo goed mogelijk proberen te beschermen en te leiden in dit leven. Als ik daarmee dit wezentje die lijdensweg bespaar, dan wil ik gerust dit litteken dragen.

Gelukkig moeten wij misschien die keuze nooit maken en zal de natuur voor ons beslissen, maar stiekem was ik toch opgelucht dat het gevaar voor ons niet op chromosoom 21 zat. Dat zou betekenen dat het mogelijk levensvatbaar is en we moeten gaan oordelen over leven en dood, da’s een keuze dat je echt niet wil gaan maken.

Aan iedereen met een kinderwens: denk niet ‘later komt ook voorbij’. Wij hebben een hele tijd getwijfeld omdat de situatie niet goed zat, omdat we nog wilden ‘profiteren van ‘t leven’ en omdat we gewoon nog jong zijn en carrière wilden maken. Blijkt nu dat, hadden we nog 5 of 10 jaar gewacht, het voor ons misschien al te laat was geweest…

Veel succes Willemijn met je kinderwens. Ik hoop dat je ooit een gezond beebje op de wereld mag zetten. Het zal allesbehalve makkelijk worden, maar volgens mij ben je meer dan goed voorbereid en word je een supermama!

Willemijn -

Hoi Lisa! Wat moeilijk voor jullie zeg! :( Bedankt voor je comment!

Doro -

Zo, wat een mooi artikel. En zo’n moeilijke keuze, ik hoop voor jou dat je ze nooit hoeft te maken! Ik heb zelf veel moeite gehad met zwanger worden, jaren van ivf en operaties, had 3 miskramen en 1 buitenbaarmoederlijke zwangerschap, daarna zou ik niet meer zwanger kunnen worden volgens de dokters, (endometriose, 1 eileider kwijt enzovoort). Maar na 9 jaar was ik dan toch nog een keer zwanger, ik was inmiddels 38. De bloedtest wees uit dat het kindje een kans van 1:30 had op trisomie 13, de artsen wilden een vruchtwaterpunctie doen en als het inderdaad zo was, werd de zwangerschap meteen afgebroken (ik weet eigenlijk niet of ik daar wel een keuze zou hebben gehad).
Ik wou geen vruchtwaterpunctie, na al die jaren wilde ik echt het risico niet lopen om mijn kindje te verliezen, het zou hoe dan ook mijn laatste zwangerschap zijn. We hebben dan een gespecialiseerde arts gevonden die een 3D-echo van bijna een uur heeft gemaakt om werkelijk elk botje in het lichaam van ons meisje te meten, elke bloedstroom na te kijken en alle “markers” voor de afwijking op te sporen. Behalve een wit vlekje op haar hart vond hij niets. We kregen van hem het advies om het uit ons hoofd te zetten, en nog te proberen zorgeloos te genieten van de zwangerschap. De kans dat het kindje de afwijking had (en dus eigenlijk niet levensvatbaar zou zijn) was nog steeds aanwezig, maar we besloten het idee opzij te zetten, en dus geen vruchtwaterpunctie te laten doen. Enkele maanden later werd onze dochter kerngezond geboren. Ze is inmiddels vier jaar oud, en ik ben nog steeds blij dat we nooit een ‘echte’ keuze hebben moeten maken…
Een tweede kind is er nooit gekomen, omdat ik mezelf te oud vond (en het sowieso waarschijnlijk niet meer zou lukken) maar ook omdat ik het risico niet meer wil nemen. Heb altijd gezegd ‘als ik ooit 1 kindje op de wereld mag zetten, vraag ik de rest van mijn leven nooit meer wat’ :)

Iris -

Amen

Johanna -

Hey Willemijn, ik ben op dit moment 14 weken zwanger. Wij hadden bij voorbaat al de keus gemaakt om niet te testen op eventuele afwijkingen. Voor ons voelt het als een principekwestie. Wij zouden nooit en te nimmer een zwangerschap af willen breken. Bij de eerste echo werd dit gevoel alleen maar versterkt. Zodra ik het hartje zag kloppen werd ik overmand door een gevoel dat volgens mij alleen maar omschreven kan worden als een moedergevoel. Ik hield direct enorm veel van dat kleine mensje! Wij weten dat er een kans is dat ons kindje een afwijking kan krijgen, net zoals ieder ander die kans heeft. Onze kans is niet groter dan gemiddeld, we hebben besloten die kans te accepteren en mocht ons kindje een afwijking hebben ook die te accepteren. Bovendien weet ik dat ook testen niet 100% volledig hoeven te zijn. Een vriendin die zwanger was kreeg (volgens mij bij de 20-weken echo) te horen dat er een hele grote kans was dat haar kindje geboren zou worden met een darmafwijking waardoor de baby misschien wel niet eens levensvatbaar zou zijn. Zij kreeg uiteindelijk een kerngezond kindje. Maar voordat het kindje er was zat ze wel wekenlang in de stress en durfde ze eigenlijk niet eens babykleertjes te kopen omdat ze bang was dat het kindje zou komen te overlijden. Wat anderen besluiten laat ik volledig aan anderen over en veroordeel ik niet.

ikke -

Hai Willemijn
Respect voor jou artikel .. ik werk al jaren met kinderen met een verstandelijke beperking . En ik vind dat de laatste jaren het beeld van bijv. down erg zijn gekleurd door die programma ‘s van bijv Johny de Mol … Down kids met wensen en verlangens. Hierdoor krijgen mensen een beeld dat alle kinderen met down zo zijn .. echter niets is minder waar . In mijn werk zijn kinderen met down die functioneren op baby niveau, hun hele leven lang … Niks werken in leuke down restaurantjes en het ten huwelijk vragen van hun vriendjes. Een leven lang struggle voor de mensen met down en vooral van hun ouders. niet zelfstandig kunnen eten toiletteren , communiceren, hartfalen jong dementerend … waarom zien we dat niet bij Johny? Omdat de werkelijkheid te confronterend is voor onze medemens. Maar ondertussen krijgt de nederlandse bevolking wel een totaal verkeerd beeld van de verstandelijk gehandicapte mens in onze samenleving, en voel bijvoorbeeld jij je oa genoodzaakt je zo te verdedigen voordat je überhaupt zwanger bent … Ik snap je verhaal als geen ander, je hoeft jezelf niet te verdedigen, jij weer hoe het zit en is. Maar misschien moeten we met zijn allen proberen een wat reëler beeld te scheppen in nederland dat een verstandelijke handicap hebben veel nuances kent ..

Willemijn -

Ik ben blij dat je deze comment hebt achter gelaten. Ik kom al mijn hele leven mensen tegen die mensen met beperkingen (vooral verstandelijke) ‘romantiseren’. Je zusje is zo lief, schattig, aandoenlijk. Zij is ‘echt’ en ‘oprecht’, daar kunnen we nog wat van leren. Ja. Dat is ze allemaal absoluut. Maar ze heeft ook een kant die heel driftig en boos kan zijn. Haar benen vergroeien langzaam waardoor ze steeds moeilijker gaat lopen. Ze lijkt gelukkig, maar is ze dat ook? Ze heeft denk ik best wel veel stress om kleine dingen in het leven, omdat ze zich niet goed kan uiten. Dat zien mensen op het eerste gezicht niet. En die dingen zie je vaak ook niet bij programma’s op tv inderdaad. Je ziet alleen de bovenlaag en de ‘up side’ van bijvoorbeeld down. Iemand liet een comment achter met ‘Down vind ik een lichte beperking’ en toen dacht ik ‘Hoe kun je dat nou zeggen?’ Ik heb heel veel gehandicapten natuurlijk gezien en gekend via mijn zusje, en ik kan eerlijk waar niet begrijpen dat down per definitie een lichte handicap kan worden genoemd. In elk geval, bedankt voor je comment! Succes in je werk, ‘jullie’ zijn goudwaard!

heleen -

ik ben het helemaal eens met dit verhaal. Ik erger me ook een beetje aan dat programma van Johnny de Mol dus kijk ik niet. Mijn nichtje heeft het Down syndroom. Ze kan niet praten, lezen of schrijven. Ze is doof en heeft het verstand van een kind van 3 jaar. Voor haar ouders was het heel erg schrikken toen ze geboren was maar ze zijn er altijd goed mee omgegaan en hebben haar altijd liefdevol verzorgd. Ze woont nu in een gezinsvervangend huis (ze nu 36 jaar) en heeft het daar erg naar haar zin. Voor haar oudere zus is het altijd moeilijk geweest want haar gehandicapte zusje vroeg veel aandacht en die was er niet altijd voor haar als klein meisje. Natuurlijk houden we van haar in de familiekring maar ik denk dat als haar ouders toen voor de keuze hadden gestaan…… ik weet het niet.

Tessa -

Wat een ontzettend mooi artikel en wat kan je je mening goed verwoorden! Zelf zit ik er nog tussenin. Ik snap jouw standpunt volkomen en toch heb ik nog altijs zo’n idee van: “Hoe het kind ook wordt, het heeft het recht op leven.”
Ik vind ‘t een ontzettend moeilijk onderwerp en daarom blijf ik er waarschijnlijk tussenhangen.. Totdat ik er zelf mee te maken krijg?
Pff.. M’n brein doet pijn :)

Isabel Cristina -

Erg mooi geschreven Willemijn! Ik snap je echt heel goed, ik zou waarschijnlijk voor hetzelfde kiezen. X

Geesje -

Ik vind het goed dat je zo lang en veel hebt nagedacht over zo’n moeilijk onderwerp. Ik heb er erg veel respect voor dat je zo open bent over dit onderwerp, dat zou ik zelf niet op die manier kunnen! Voor mij zou het syndroom van Down of een andere aandoening geen reden zijn voor abortus, omdat ik denk dat elk ongeboren kind een leven is. Ik vind niet dat wij het recht hebben een ander dat leven te ontnemen, hoe klein die ander ook is. Daarom vind ik het best heftig dat er zoveel mensen zijn die dat wel vinden, dat raakt me.
Mijn mening is grotendeels gevormd door mijn geloof, ik ben christelijk. Ik denk dat God met elk leven, met elke gebeurtenis een bedoeling heeft. Ik zal nooit zeggen dat het niet moeilijk is om een (familielid met) aandoening te hebben. Echter geloof ik dat ik als mens niet altijd weet wat het beste voor mij is en daarom wil ik geen abortus ondergaan.
Verder vind ik het moeilijk dat je zegt dat het krijgen van kinderen per definitie egoïstisch is. Kinderen zijn de toekomst, zij kunnen niet alleen voor ons, maar ook voor de mensen om ons heen zorgen over een aantal jaren. (Overigens vind ik dat zelf ook raar klinken, alsof dat het doel is van het krijgen van kinderen, maar het is wel de realiteit.) Blijft staan dat mensen met een aandoening dat niet kunnen. Zij kunnen echter weer andere dingen. Ik denk bijvoorbeeld dat het omgaan met mensen met een aandoening tot een minder ik-gerichte levenshouding kunnen leiden.
Daarnaast is het een eye-opener voor me dat de situatie nu en de toekomst van de zorg in Nederland één van je argumenten is. De zorg zou er moeten zijn voor de mensen, ik denk niet dat het juist is wanneer mensen keuzes over leven of niet leven gaan maken op basis van de aanwezige zorg. Wel denk ik dat jij hierover op een realistische manier kan beoordelen. Laten we we er alles aan doen om de zorg beschikbaar te maken en te houden voor iedereen!

Cheyenne -

Uit mijn echo (van mijzelf als baby) ‘bleek’ dat ik geboren zou worden met een waterhoofd, of zelfs zonder hersentjes. Mijn ouders hebben de zwangerschap doorgezet. En ik ben kerngezond… het kan ook de andere kant op werken. Vertrouw niet al te veel op de wetenschap.

Ik lees hoe erg je worstelt met dit artikel en uiteindelijk de keuze hebt gemaakt om het te plaatsen. Dit had je ook niet kunnen doen. Het is helemaal niet erg om dingen (zo privé ook) gewoon lekker voor jouzelf en Djurre te houden. Dan hoef je ook aan niemand je keuzes uit te leggen. Die vrijheid heb je Willemijn, koester dat.

Renate -

Wauw, ik moest wel heeeeel lang naar beneden scrollen om alle comments voorbij te gaan ( en DUS is het een goed artikel want er zijn super veel reacties op) maar ik MOET reageren: wat een dapper besluit om dit artikel schrijven en jou mening te geven. Het lucht mij zo op dat jij/jullie echt alle onderwerpen openbaar maken! Heerlijk. Ten aanzien van deze kwestie sta ik volledig achter Willemijn, ik zou ook voor abortus kiezen. Mocht het toch zo zijn dat ons kind wat voor beperking dan ook heeft, kan ik niets anders zeggen dan dat ik dat liever niet had gehad. Ik kan mij niet voorstellen dat ik dan niet zielsveel van het kind zal houden, maar ik kan mij wél voorstellen dat er moment zullen komen dat je denkt: waarom is dit kind niet gezond op de wereld gekomen? Het is fijn dat de diagnostiek tegenwoordig een hoop kan uitwijzen en dat wij in een land en cultuur leven waarin keuze’s kunnen worden gemaakt over het al dan niet ‘houden’ van een prematuur kind. Het lijkt mij vreselijk spannend. Wat we natuurlijk niet moeten vergeten is dat ook een hoop beperkingen pas op latere leeftijd zichtbaar worden en niet eerst gescreend worden, denk aan autisme-verwante aandoeningen, jeugdreuma, ontwikkelingsproblematiek, doof, blind etc. Deze beperkingen zijn ook life-changing..

Eva -

Wat een mooi en open artikel. In eerste instantie zou ook ik zeggen dat ik geen kindje zou willen met een handicap. Echter wat gebeurd er als je het hartje hebt horen kloppen en je kindje in wording op de echo hebt gezien, dan wordt het pas echt ECHT. Ik hoop nooit de keuze te hoeven maken want hij lijkt me hoe dan ook ontzettend zwaar…xx

tamara -

Wat een mooi artikel! Ik heb zelf jarenlang met veel liefde en plezier in de verstandelijk gehandicaptenzorg gewerkt, ook toen ik zwanger was van mijn oudste en jeetje wat was ik blij dat hij gezond ter wereld kwam. Want kinderen zijn een zorg voor het leven, maar een kind met een beperking dubbel zo veel. Maar je hebt t niet voor t zeggen, maar mijn 2e bljkt uiteindelijk een persoonlijkheidsstoornis te hebben. En dat is zwaar. Zoveel geduld en begrip ik professioneel gezien heb, zo ongeduldig ben ik als moeder zijnde. Gelukkig kan je een dergelijke stoornis niet zien op een echo of dmv een bloedtest. Maar een “gezond” kind opvoeden is al eenopgave laat staan een “beperkt” kind. Respect voor alle ouder die (on)bewust hiervoor hebben gekozen. Maar door mijn beroepsmatige achtergrond was mijn keuze destijds heel duidelijk…

Maaike -

Hoi,
Ik snap dat je de keuze maakt om abortus te plegen, maar ikzelf heb een dochter met een licht verstandelijke beperking, slechtziendheid en nog het 1 en ander.. Ik heb tijdens mijn zwangerschap een vruchtwaterpunctie gehad, omdat ze tijdens de twintig weken echo alleen een navelbreukje zagen en uit deze punctie kwam niets. Dus zo zie je maar, dat sommige testen niet alle syndromen kunnen vertellen. Er zijn zoveel gen afwijkingen of syndromen zonder naam of nog onbekend. Ik zeg ook altijd “downsyndroom is ergens begonnen.” Zo is dat met alle syndromen. Of dan denk je een gezond kind te krijgen en heeft het zwaar autisme.of is blind of doof.. Dit kan je ook pas na de geboorte testen. Je kan dan ook niet zeggen, ik ga je afstaan voor adoptie. Het is verder ieder zijn eigen keus, maar ik zou niet zonder mijn mooie dochter kunnen! 😀 Ik hoop dat je snel zwanger wordt, wij zijn alweer even bezig voor een tweede! Liefs!

Scarlet -

Wauw. Wat een mooie, eerlijke en waardevolle blog.

My Creative Life - Marìs -

Wat een mooi artikel en respect dat je zo open durft te zijn! Je hoeft je echt niet te verdedigen voor jouw keuze hoor, zoals je al zo mooi in je artikel schrijft; de ouders zijn de enigen die de keuze moeten maken. Niemand anders.

Wat ik zelf zou doen hoef ik niet lang over na te denken. Ik gun een kind dat het gezond is en gelukkig en dat het volledig kind kan zijn. Ik vind het juist egoïstisch als ouders een ongezond kind houden als ze van tevoren wéten dat het niet gezond is, want dan kies je in mijn ogen niet voor je kind, maar voor jezelf, omdat JIJ zo graag een kind wilt.
Ik vind het belangrijk dat een kind ook echt als kind kan opgroeien, wat elk kind wil erbij horen, en heel cru gezegd.. als je een handicap hebt hoor je er 9 van de 10 keer gewoon niet bij. Waarschijnlijk wel in je eigen familie, maar niet op school en in de buurt met buiten spelen.
En omdat ik heel goed weet hoe het is om er niet bij te horen gun ik dat niemand. Ik ben wel gezond gelukkig, en dat gun ik iedereen.
Daarnaast zou ik het zelf ook te zwaar vinden om voor een gehandicapt kind te moeten zorgen, je kunt niet makkelijk even een dagje weg gaan en brengt je kind ook lang niet zo gemakkelijk naar opa/ oma of een oppas als het kind iets mankeert. Dus is ouderschap sowieso een heel stuk zwaarder, plus alle bezoeken aan doktoren/ fysio/ therapieën.. dat vreet ook energie. Je hoort vaak ook dat een van de ouders hun baan dan opgeeft.
Ik ken een jongetje uit mn jeugd die het down syndroom had, dus weet ook wel enigszins hoe zwaar het kan zijn.
En daarnaast, stel je krijgt meer kinderen dan 1, ik zou willen dat al mn kinderen evenveel aandacht krijgen en wanneer er 1 kind met handicap tussen zit krijgt die sowieso al meer aandacht omdat die gewoon veel meer verzorging nodig heeft. En dat zou ik oneerlijk vinden tegenover het andere kind.

Maar nogmaals; echt respect dat jij jouw keuze durft te delen, ik hoop dat mensen dat ook allemaal zullen respecteren!

Xxx Marìs

Joëlle -

Ik zou abortus plegen als ik zwanger zou zijn van een kindje met een meervoudige handicap. Toen ik klein was (6 à 7 jaar) zei ik altijd: ‘Als ik later groot ben, wil ik geen kinderen.’ En dat was omdat het me zo erg leek om een gehandicapt kind te krijgen, dat ik dan nog liever geen kind zou willen. Nu weet ik natuurlijk dat de kans op een kind met een beperking normaal gesproken niet zo heel erg groot is, en dat je, als je ‘pech’ hebt, alsnog abortus kunt laten plegen. Ik wil nu dus wel kinderen.

Nicky -

Het is en blijft een moeilijk onderwerp!
ik dacht altijd dat is mijn kindje down zou hebben dat ik het weg zou laten halen.
inmiddels ben ik nu 16 weken zwanger van ons 1e kindje (een zoon!!!) ik zou me nu niet kunnen voorstellen om zoiets moois weg te laten halen!

Andrea -

Hoi Willemijn,
Bijzonder om te lezen, en inderdaad dapper om hier open en eerlijk over te zijn. Ik kan me voorstellen dat het voor jou als “zus van” niet makkelijk is… Aan de andere kant zou ik syndroom van Down niet meteen gelijktrekken aan een leeftijdsniveau van 3 of 5 jaar….. De IQ spreiding bij Downsyndroom ligt tussen 30 en 100 (!!!) Veel mensen weten dat niet. Ik ben zelf moeder van een zoon met Down, mijn eerste kind, ik was 31 toen ik van hem zwanger werd en we wisten het pas na de geboorte. Ik ben daar HEEL blij mee, want anders had ik een enorme stress erbij gehad tijdens de zwangerchap (steeds echo’s, vragen als “in welke mate..” e.d. en toen overleed mijn schoonvader ook, dus al stress). Onze zoon was er wel gekomen. Ik geloof ook dat het leven je iets toestuurt wat op je pad “hoort”…. Mischien dat je kind je “kiest”? Je krijgt het kindje wat je aankunt… en daarom mag je vol vertrouwen zijn in het leven.
Doordat ik het niet wist heb ik mijn zoon “onbevooroordeeld” kunnen vasthouden, en mocht ik gelijk VERLIEFD op hem worden, op zijn prachtige oosterse oogjes bijvoorbeeld… Kijk maar eens op fotosites van baby’s/kindjes met Down. De tranen stromen over je wangen als je je bedenkt dat ze “er niet zouden mogen zijn”!!

Inderdaad, kinderen krijgen is niet alleen rozengeur en maneschijn. Als er geen medische wetenschap was geweest, was ik zeker doodgebloed bij de geboorte van mijn zoon.
Naast moeder van ben ik zelf orthopedagoog, en ik kan wel zeggen met de ervaringen van nu (mijn zoon is bijna 9) dat de beschikbare “begeleiding” voor Down echt niet altijd kennis heeft van de beste methodes voor ontwikkeling. Ook veel speciale scholen passen helaas NIET de geschiktste methodes toe. En ik durf daarom ook te zeggen, dat niet iedereen met deze handicap ook zijn “ware potentieel” kan bereiken. Dit geldt voor veel mensen met een beperking vermoed ik… Juist omdat er ZO negatief wordt gedacht eigenlijk, in de basis. Ik ben zelf wel positief en optimistisch over de toekomst, dat uiteindelijk bijv. kennis van Feuerstein, leespraat enz. beter verspreid en toegepast wordt. En dat we als mensheid ook beseffen dat “mensen die anders zijn” er net zo goed bij horen. Dat we iets hebben gemist, als zij er niet waren geweest. (Bijv. als ik niet de wereld heb ervaren, zoals ik ze in hun tekeningen/kunstuitingen kan zien).

In mijn studie hoorde ik dat er een wachtlijst bestond bij pleeggezinnen die juist een kind met Down wilden opvoeden. Waarom mogen zulke gezinnen dan niet voor de kinderen zorgen, maar worden ze weggehaald, vraag ik me af??
Onze zoon kan verschrikkelijk dwars en chagrijnig zijn. Maar ook ZO stralend, liefdevol, onzelfzuchtig, enthousiast dat er geen woorden voor zijn. Ik geloof het als je zou zeggen dat “zijn lijntje met de geestelijke wereld” wat sterker is. Bij zijn geboorte leek hij ook echt… “op een heel oude ziel”. En ik geloof dat we een heel fijn gezin zijn met elkaar, samen met mijn man en het jongere zusje. En voor de toekomst zullen wij zeker investeren in een goed netwerk voor onze zoon, hier zijn tegenwoordig organisaties voor, die een netwerk bouwen rondom mensen met een beperking zodat de brussen niet overbelast raken. De toekomst kunnen we niet “maken”… we kunnen wel vetrouwen en liefhebben, de grootste vijanden van angst!!!

Floortje -

Hoi Willemijn,
Wat een open en eerlijk artikel.
Ik ben momenteel 20 weken in verwachting van onze eerste kindjes, een tweeling! We weten sinds een paar dagen dat het een jongen&meisje zijn, zo bijzonder en superleuk natuurlijk! Voor mij zou down geen reden voor abortus zijn, dit wist ik meteen, heel simpelweg omdat ik gewoon weet dat ik het nooit nooit nooit over mijn hart zou kunnen verkrijgen om onze kindjes weg te laten halen.. Met die termijn heb je de hartjes al horen kloppen, de kindjes zien bewegen op de echo en dan zijn het voor mijn gevoel al echt onze kindjes die ik voor geen goud wil missen. Ik vind het iets anders als je kind niet levensvatbaar is en voor of bij de geboorte zou komen te overlijden. Wel vind ik het begrijpelijk dat jij hier anders tegenaan kijkt doordat jij de gevolgen van down van dichtbij hebt meegemaakt, maar ik denk zelf dat ik in die situatie het alsnog niet zou kunnen en willen doen, een abortus plegen. Maar iedereen heeft het recht op zijn eigen mening hierin en het enige wat eigenlijk telt is dat jij en je man er zelf achter staan, dan is het ‘de juiste beslissing’ voor jullie. Het hoeft niet ‘de juiste beslissing’ voor anderen te zijn. Natuurlijk hoop ik dat jullie nooit voor de keuze komen te staan, wens jullie alle geluk toe! :)

Simone -

Mooi verwoord. Natuurlijk maak jij je eigen keuzes. Ik vind je keuze ook heel begrijpelijk. Zelf zou ik dan ook voor abortus kiezen. Ik heb zelf al te maken met een chronische aandoening en daar kan ik een kindje met down gewoon niet bij hebben. Dus keuze uit het beste voor allebei.

Laura -

Lieve Willemijn,

Ten eerste vind ik dat je een heel goed en eerlijk artikel hebt geschreven. Ik zelf ben bijna twintig en heb twee broertjes met handicaps.

De oudste heeft adhd en pdd nos. De jongste heeft een iq van een drie jarige, joules de la tourette en heeft duplicaten in zijn chromosomen. Zelf is hij tien.

Tot mijn achttiende heb ik thuis gewoond. Zelf vond ik het altijd wel moeilijk om met mijn broertjes onder een dak te wonen. Bij ons thuis was het namelijk anders dan bij andere mensen. Ze eisten alle aandacht op en daardoor moest ik sneller opgroeien. Want hun hadden meer aandacht nodig dan mij (vertelde mijn moeder dan). Leuk was het niet, maar toch zijn het mijn broertjes en houd ik ontzettend veel van ze. En ze hebben alle twee hele mooie kanten.Tevens heb ik het gevoel dat ik meer over mensen weet en hoe om te gaan met mensen, dankzij hun.

Wij maakten veel ruzie en op mijn achttiende had ik besloten om op mijzelf te gaan wonen. De beste keuze die ik ooit heb gemaakt. Sinds ik uit huis ben, is de band tussen mij en mijn broertjes veel beter. Je staat er namelijk toch iets verder af.

Zelf heb ik ook al jaren deze vraag in mijn hoofd. Ik zou ook een abortus plegen. Omdat ik weet dat het ook frustrerend is voor de persoon in kwestie. Mijn broertjes weten zelf namelijk ook dat ze anders zijn dan anderen. En daar hebben ze het heel erg moeilijk mee.

Tevens zie ik ook hoe moeilijk mijn moeder het heeft gehad/ soms nog heeft.

En natuurlijk weet ik zelf hoe het is om “zulke” broertjes te hebben.

Toch zou ik ze voor geen goud willen ruilen.

Veel liefs,

Laura.

Margriet -

Abortus zal voor mij nooit een oplossing zijn. Ik geloof in God en onlosmakelijk is daar aan verbonden dat ik geloof dat God met elk kindje een bedoeling heeft, of hij/zij nu ziek of gezond is. Persoonlijk vind ik het heel erg als mensen een abortus laten doen, maar dat komt voornamelijk door mijn visie op het leven. Ik zou me, los van mijn geloof, ook heel schuldig voelen bij het ondergaan van een abortus omdat ik vind dat elk kindje ‘recht’ heeft om te leven, zoals hij of zij is.

Begrijp me niet verkeerd, ik snap jouw ‘zorgen’ over de toekomst van zo’n kindje heel goed! Ik zou me zelf ook zorgen maken, ik denk dat dat ook heel menselijk is.
En wat ik nog even zeggen wil: ik vind het een duidelijk en heel eerlijk artikel! Mooi dat dit soort artikelen ook regelmatig terugkomen op 2WMN! :)

Mireille -

Wat een dapper en goed geschreven artikel. Momenteel ben ik zwanger van ons tweede kindje en we waren allebei zeer stellig in vlokkentest en nipt etc. Wij wilde dit niet. De risico’s die het met zich mee zou nemen voor ons kindje waren in onze ogen onnodige risico’s, want ongeacht de uitslag, zouden we de zwangerschap nooit afbreken. Als er een ‘ ongezond’ kindje geboren word in dit gezin, dan dealen we daar samen mee. De belangrijkste reden voor deze keuze is de kwetsbaarheid van gezondheid. Wat je vandaag hebt, kan je morgen kwijt zijn. Dus voor ons was het afbakenen van risico’s een onlogische stap. Want wat brengt morgen je! Ik was tenslotte zelf ook ooit gezond en werd ineens erg ziek. Ach, weet je..eenieder kent zichzelf het beste. Is gevormd door de wijze lessen die het leven ons vaak geeft en daardoor ben ik er ook van overtuigd dat eenieder een keuze moet maken die voor zichzelf goed voelt. That is all that really matters. Geen buitenwereld, geen druk, gewoon de keuze van jou en je partner. Ik heb respect voor alle keuzes.

pien -

Willemijn wat kun jij ons door je schrijfstijl perfect meenemen in je verhaal, je twijfel, afwegingen, en met zoveel respect voor eenieder. Ik hoop dat het ergens opluchting biedt dat jij en je man hierin een keus hebben gemaakt en erachter staan, wat andere mensen er ook van vinden. Ik hoop dat jullie een gezond wonder op de wereld mogen zetten wat jullie alle liefde van de wereld geven, onvoorwaardelijk van houden en respecteren om wie het gaat zijn, dit blijkt uit hoe jij beschreef hoe jullie deze moeilijke kwestie aangaan. Ik hoop dat jullie heel gelukkig worden. Liefs

Miranda -

Lieve Willemijn,
Wat zijn deze blogposts van jou toch interessant om te lezen! Ik heb eerder gereageerd op het stuk van de chromosoomafwijking. Mijn vriend heeft ook een chromosoomtranslocatie. Hierdoor heb ik 3 miskramen gehad voordat ik een goede zwangerschap had. Door een vlokkentest is er uit gekomen dat onze dochter deze translocatie ook heeft. Toen ik reageerde op dat blogbericht waren wij bezig om nogmaals zwanger te worden. Dit is gelukt!!! Momenteel ben ik 11,5 week zwanger en tot nu toe ziet alles er goed uit. Aanstaande donderdag heb ik een vlokkentest om te kijken of ons kindje chromosomaal compleet is en er geen andere afwijkingen worden geconstateerd. Na 2 weken wachten krijgen wij de uitslag. Dit is altijd een erg spannende tijd. Van de vorige keer weet ik nog dat ik na de uitslag pas een beetje begon te genieten van mijn zwangerschap. Pas na de 20 weken echo zal ik nog geruster zijn.
In je reactie op mijn verhaal de vorige keer, vertelde je dat het UMCG niet meer verteld of je kind drager is of niet. Ik zei toen dat het VU in Amsterdam dat 2 jaar geleden nog wel deed. Bij het gesprek met de klinisch genetisch arts daar laatst, vroeg zij of we het deze keer ook weer wilde weten. Dus het VU vertelt het nog steeds. Het is dus niet iets landelijks. Zou het voor jou een reden zijn om de vlokkentest in een ander ziekenhuis te laten doen?
Maar om terug te komen op je stelling 😉 Als blijkt dat ons kindje een ernstige afwijking zal hebben of chromosomaal niet compleet blijkt, zullen wij de zwangerschap afbreken. Het zal een moeilijke periode worden dan. Maar om het voorbeeld van Down syndroom te nemen, je hebt verschillende vormen van down. De ene persoon met down kan redelijk goed mee in de samenleving en zal niet veel “last” met zich meebrengen en de ander zal niet meer thuis kunnen wonen en constante zorg nodig hebben met alle lichamelijke handicaps van dien er ook nog bij. Maar dat weet je niet van te voren. Wij zouden het niet kunnen en willen om een kindje met ernstige handicap in deze wereld te laten leven. Het zal toch effect gaan hebben op je relatie, gezin, werk en nog veel meer.
Iedereen heeft hierover zijn of haar mening en die heeft een ander dan ook te respecteren.
Ik vind het heel moedig dat jij hier zo open over durft te schrijven.
Liefs Miranda

Willemijn -

Hee Miranda! Allereerst (voorzichtig) gefeliciteerd met je zwangerschap! Ik hoop heel hard voor jullie dat het goed blijft gaan! Super fijn dat je weer reageert, dat doet me goed! Ik weet nog niet zo goed of ik dan bijvoorbeeld naar het VU zou gaan om wel uitslag te krijgen over dragerschap. Ik denk dat ik het dan bekijk. Het is in elk geval goed om te weten dat het dus inderdaad niet een landelijk beleid is. Heel veel succes met de punctie donderdag en sterkte vooral tijdens de lange twee weken wachten. Liefs Willemijn

Chris -

Goed dat je je dit afvraagt maar feit is natuurlijk wel dat ook heel veel handicaps niet op te sporen zijn en down mijns inziens een van de lichte beperkingen is . Wat als je kind zwaar autisme heeft , een zuurstofgebrek bij de geboorte ..en noem maar op en zelfs de nipt is niet 100procent . Is het zo belangrijk om een kindje op de wereld te zetten dat gaat zijn zoals jij het ziet ? Ik denk dat je niet moet vergeten dat je nooit geen zekerheden hebt en of dat opweegt tegen het willen krijgen van een kindje. Ook ik heb alle tests laten doen en toch een mannetje met down gekregen . Ben zo blij dat ik het niet geweten heb !!

Kim | Kimsbloglife -

Wauw, ik bewonder jullie echt voor dit soort artikelen. Ik schreef er onlangs ook al over op mijn blog, dat ik zo naar jullie blog opkijk omdat jullie over dit soort onderwerpen durven schrijven en daarmee ook taboes durven doorbreken. Ik vind het ook heel erg moedig van je dat je dit eerlijk durft schrijven ondanks dat je zusje het syndroom van Down heeft. Waarmee ik je zeker niet veroordeel hoor, ik vind het knap dat je hiervoor durft uitkomen. Zelf zou ik ook voor een abortus kiezen als ik zou weten dat mijn kindje een ernstige afwijking heeft.

Karin -

Toch vind ik het jammer (en ongenuanceerd!) dat er steeds geschreven wordt over ‘een gehandicapt kind’. Dat wekt de indruk dat er twee soorten kinderen zijn: zonder handicap (en dat kunnen alle ouders aan) en mét handicap (en dat is per definitie zwaar, vervelend voor broers/zussen en kost veel geld). Wat mij betreft klopt dat niet.

Ik werk zelf in de zorg met mensen met zeer ernstige meervoudige beperkingen. Gelijktijdig ben ik moeder van een kind met het syndroom van Down. Dat is niet vergelijkbaar met de mensen met wie ik werk! Het is net zoiets als een griepje gelijkstellen met een longontsteking.
Ja, mijn leven heeft door mijn kind met Down wat extra uitdagingen, maar ons hele gezin is volkomen gelukkig en mijn man en ik hebben gewoon een (drukke!) baan. Zijn wij dan hele bijzondere en sterke mensen? Nee hoor, wij zijn heel gewoon.

Ik ben het er helemaal mee eens dat de keuzes/afwegingen (is Down voor mij een reden voor abortus?) heel persoonlijk zijn. En ik respecteer daarin elke keuze. Maar na het doorlezen van een deel van de bovenstaande reacties vermoed dat veel mensen kiezen voor abortus uit angst voor ‘het onbekende’ (ojee, een kind dat niet gewoon naar de Havo kan en niet op zijn 18e op zichzelf gaan wonen) en op basis van stereotype beelden (‘het is heel erg om een gehandicapt kind te hebben’ en ‘het is natuurlijk niet leuk voor hemzelf en broers/zussen’ en ‘het is een zware last). Ja, je zult altijd wel een Down-familie vinden voor wie het zwaar is, maar zeker ook genoeg Down-families voor wie dat helemaal niet aan de orde is.

Wat wil ik er eigenlijk mee zeggen? Laat je niet teveel leiden door angst……

Nelly -

Hoi,

wat een moedig artikel. Ik heb voor de keuze gestaan. Ons laatste kind is ondanks het spiraaltje er toch gekomen. We hebben toen een vruchtwaterpunctie gedaan met te kijken of het kind Down zou hebben. En ook wetend wat het is om een gehandicapt kind te hebben, althans…mijn oom had een bepaalde afwijking (inmiddels overleden) De zorg van mijn grootouders en later de zorg van al zijn broers en zussen. Zelfs na zijn overlijden. Zwaar….
Want je neemt de beslissing ook over de eventueel andere kinderen. Die moeten toch meezorgen, op zich niet heel erg want ook daar leer je van. Het is natuurlijk een heel moeilijk dilemma en ook al sta je vierkant achter die beslissing het is (denk ik) heel moeilijk om dan toch die abortus te ondergaat.
Voor mijzelf vond ik die punctie verschrikkelijk…..juist daarom. Maar ja, we hadden toen al 4 kinderen. Die zou ik er voor mijn gevoel (ons gevoel) ook mee opzadelen. Gelukkig was onze jongste “gezond”. In ieder geval geen afwijking die getest kon worden.
4 van onze kinderen hebben dyslexie en dat is met heel veel dingen ook knap lastig en ze ervaren ook soms best wel als een handicap. Zeker in deze tijd waar veel verworven vrijheden voor dyslecten steeds weer teruggepakt worden. Maar ze kunnen hiermee zo wie zo zelfstandig leven en dat is natuurlijk met down vaak niet het geval. Volgens mij ligt voor mij denk ik hier de grens. Dat de kinderen evenwichtige volwassen kunnen worden.

Miriam -

Poeh, heftig inderdaad. Ik denk er héél af en toe ook wel eens over na (what if…), maar ik vind het nog steeds erg lastig. Knap dat je/jullie een keus hebben gemaakt!

Vanessa -

He Willemijn,

wat ongelofelijk knap dat je met zo veel respect een stuk over zo’n moeilijk onderwerp hebt geschreven! Heel knap dat je je eigen worsteling zo hebt kunnen verwoorden. Nog veel knapper vind ik de manier waarop je met minstens zoveel respect reageert op de vele comments die er worden achtergelaten, waarbij sommige heel wat minder genuanceerd zijn. Complimenten, dat lijkt me vreselijk moeilijk.

Ik kom zelf uit een gezin met een broertje met een verstandelijke beperking. Ook ik weet dus van nabij hoe het is om samen te leven met iemand bij wie het allemaal anders/langzamer gaat. Mijn broer is achter in zijn ontwikkeling, waardoor hij een heleboel dingen niet kan en nooit zal kunnen. Toch is hij voor mij een voorbeeld, toonbeeld van positiviteit, zich weinig zorgen makend over de dag van morgen en genieten van alles wat voorbij komt. Voor mij was dat de reden om te zeggen: ik wil geen extra test, want voor mij maakt de uitslag niet uit. Dit kindje in mijn buik is welkom, want deze heeft mij gekozen als mama (klinkt een beetje zweverig, dat besef ik me). Geukkig stond mijn man daar ook zo in. Op 30 december 2011 ben ik bevallen van een blakend gezonde zoon, die me iedere dag laat smelten. Er is niets mooiers. Ik besef me dat we boffen met zo’n knap, gezond kind. En natuurlijk ben ik dankbaar dat ie zo gezond is. Maar er zijn dagen dat ik het moederschap zwaar vind en dat ik me weleens afvraag of ik dezelfde beslissing zou nemen als ik het over zou doen. Want met een gezonde kleine gaat het al niet vanzelf, laat staan met een kindje met een (ernstige) beperking… Ik vind het moeilijk.

Akkelien -

Moedig om dit artikel te plaatsen. Ook ik vind dit een hele lastige kwestie. Als ik er over nadenk en bedenk dat ik zwanger zou zijn van een meervoudig gehandicapt kind, dan is mijn eerste gevoel dat ik deze zou laten weghalen. Hetgeen dat mij dan nog dwars zit is het feit dat ik ga beslissen over leven of dood en niet de natuur zijn eigen gang laat gaan. Het lijkt me enorm lastig om hier mee te kunnen leven. Naast deze ‘last’ die je toch altijd bij je zal dragen, zou ik ook bang zijn voor de reacties van mijn naaste omgeving. Ik weet niet of ik ooit openheid zou geven over het feit dat ik deze keuze gemaakt zou hebben en dat voelt ook fout. Mijn mening over dit onderwerp heb ik dus nog niet echt gevormd..

fleur -

Mooi artikel zeg! Ik vind het zelf heel moeilijk!

Aan de ene kant denk ik: ‘beroeps’risico, als je er voor kiest om zwanger te worden weet je dat je de kans op een gezond maar ook ongezond kind hebt. Dat is in grote lijnen hetzelfde met bijvoorbeeld politie agent worden, dan heb je ook risico’s. Part of the job.

Aan de andere kant zou ik het kind de ellende niet aan willen doen, ik zou het kind niet de teleurstelling willen brengen als het niet begrijpt waarom hij/zij niet thuis kan wonen, naar een normale school kan gaan, andere kinderen hem/haar niet willen zien. Keer op keer teleurstellingen, nee daar word niemand gelukkig van.

Als ik het wist, zou ik abortus laten plegen. Ik zou het kind niet willen kwellen door hem met een beperking op de wereld te zetten, waardoor deze al harde wereld nog een stukje harder wordt voor hem.

Bijtje -

Ik vind jouw artikel heel moedig en ik vind het echt goed dat je er op voorhand over nadenkt. Ik ben nu zelf zwanger en heb een NIPT-test ondergaan. Wij hebben als koppel op voorhand beslist dat we voor abortus zouden gaan moest de uitslag niet goed zijn. Gelukkig hebben we er niet moeten over nadenken want de uitslag was goed. Maar ik kan je verzekeren dat je op dat moment echt begint te twijfelen. Wat als het niet goed is? Op 12-16w besef je echt wel dat je zwanger bent en is het niet gewoon maar iets dat in je buik groeit. Daarom was ik zeer blij dat ik er op voorhand had over nagedacht zodat ik rationeel op dat idee kon terugvallen moest het nodig zijn. Ik wens je veel succes bij jouw volledige traject tot een gezond kindje!

Agnes -

Mijn mening hierover? Ten eerste… Ik zou geen kinderen nemen. Zo word je achteraf nooit met schuldgevoelens geplaagd, zoals ‘waarom kreeg mijn zusje wel die kans en dit wezentje in mijn buik niet?’ Ik vind het bewust zwanger raken in zo’n situatie een soort privilege waarbij je de mogelijkheid hebt tot het laten weghalen en dat komt enigzins verwend over. Wat niet wegneemt dat ik het dus alsnog met je eens ben. Ik zou ook niet kiezen voor een mogelijk kind met een syndroom. Het verschil zit hem erin dat ik persoonlijk niet zwanger zou worden. Ten tweede zou ik er voor therapie in gaan. Ik weet hoe zware bagage mensen meedragen die zijn opgegroeid in een gezin waar vaak de meeste aandacht uitging naar het kind ‘waar iets mis mee is’. Mocht mijn partner daar moeite mee hebben dan is het ook jammer voor hem. De nicht van mijn vriend heeft een chronische ziekte en zij kiest er ook bewust voor om geen kinderen te nemen, omdat de kans heel groot is dat haar geborene het ook krijgt. Haar partner steunt haar daar in en de familie ook. Maar gaat zo’n beslissing van harte en makkelijk? Nee, natuurlijk niet. Daarvoor moet je echt door diepe shit heengaan. Om tot zo’n beslissing te komen zou je wel echt met jezelf aan de slag moeten. En dat is dan ook wat ik persoonlijk zou doen, in therapie gaan – in plaats van een mogelijk abortus te plannen.
Tot slot… Zou ik onverwachts een kind krijgen met ‘iets’ dan zou ik het willen houden.

Anouk -

Ik zou heel erg boos worden als ik erachter zou komen dat iemand in mijn omgeving dit zou doen welke beperking dan ook. Ik leef zelf met spina bifida en zit daardoor in een rolstoel. Ik kan mezelf prima redden en ook werk ik. Dat vind ik t zelfde met t down synroom deze mensen kunnen daar op zijn of haar manier ook prima mee leven mss soms lastige momenten die heb ik ook. Maar die heeft iedereen.

manon -

Het raakt me enorm. Het feit dat je dit deelt en er al meerdere artikelen over geschreven hebt maakt je bijzonder en geeft weg dat je echt een sterkte vrouw bent. Respect! Ik ben werkzaam in gezondheidszorg. Jonge mensen met aangeboren en niet aangeboren hersenletsel. Ook heb ik zorg mogen geven aan mensen met syndroom van down. Toen ik zwanger raakte hebben wij heel bewust gekozen om geen nek plooimeting ect uit te laten voeren. Het is ons kindje, meer dan welkom dus ook met syndroom van down. Noah is gezond ter wereld gekomen. Nu 6 jaar later denk ik er echter “anders” over. Ik zie in mijn werkveld wat voor impact het heeft op ouders,broers, zussen. Een kindje krijgen is niet te beschrijven in woorden. Echter is het ook een grote verantwoordelijkheid. Klein voorbeeldje: Noah heeft logopedie nodig en heeft faalangst. Ik als moeder maak me hier zorgen over. Laat staan dat je kindje niet “gezond” is. Dit is natuurlijk allemaal heel beknopt verwoord maar ik denk dat er wel begrepen word met wat ik bedoel.
Mocht het zo zijn dat wij nog een kindje willen, en het mag lukken. Dan kiezen wij wel voor een nek plooimeting ect. Voor ons, voor het kindje maar ook voor Noah. Egoïstisch? Misschien wel…….
Nogmaals Willemijn diep respect voor jou. (en een knuffel)
Iedereen denkt er anders over, heeft hier een eigen mening over. Maar het gaat om de toekomst van jou, Djurre en jullie kindje.
Je mag trots zijn op jezelf!

Jessy -

Voor mij persoonlijk is dit een reden om niet zelf zwanger te worden. Ik denk hier al jaren over na en uiteindelijk wil ik nu voor adoptie gaan. In mijn familie komt veel autisme en chronische depressie voor. Ik weet goed hoe zwaar dit is omdat ik zelf een vorm van autisme heb en heel lang erg depressief ben geweest. Ik wil dat een kind gewoon niet aandoen, dat gevoel nooit ergens te passen, niet begrepen worden, de boosheid… Nee, dat zou ik mezelf heel erg kwalijk nemen als ik een zwaar autistisch kind zou krijgen. Daar ben ik zo bang voor! Adoptie neemt die angst weg en weet van mezelf dat ik net zoveel van een geadopteerd kind zou kunnen houden :) Dus ik hoop enorm dat het op die manier goed gaat komen.

Willemijn -

Wat een mooie keuze Jessy! :)

Laura -

Heel er mooi van jou Jessy! Ik begrijp dat je jouw kind dit niet aan wilt doen..
Er zijn zo veel kinderen die een thuis nodig hebben.
Maar ik wil je ook even er op wijzen dar dit nier zo simpel is. Je zegt dat je evenveel gaat houden van een geadopteerd kind, ik geloof best dat je die instelling hebt.
Maar in de praktijk is dit namelijk niet altijd zo vanzelfsprekend.. Ik ken moeders die met veel enthousiasme en liefde begonnen aan het moederschap van een geadopteerd kind maar dan na enkele jaren besefte da5 deze band niet hetzelfde was, dat het kind depressie problemen heeft doordat het is afgestaan, dat het op zoek is noe wie hij/zij is omdat ze niet eens weten waar ze vandaan komen! Adopteren /pleegkinderen in huis nemen moet je niet voor jezelf doen. Maar om en kind een thuis te geven. Om hun een kans in het leven te geven. Maar besef dat dit misschien nog wel een grotere uitdaging kan zijn

Myrna -

Wat een mooi artikel Willemijn, ik zou het een hele moeilijke beslissing vinden en het is iets waar ik zelf ook over nadenk. Op dit moment denk ik nog niet aan kinderen nemen maar ik denk er wel over hoe dat later dan zou zijn. Mijn moeder heeft bijna 30 jaar geleden ook een kindje gehad wat kort na de bevalling is overleden. Wat er precies aan de hand was weet ik niet precies, maar het was niet levensvatbaar. Haar zus heeft vroeger ook een kindje verloren, volgens mij aan een open ruggetje. Het zit dus een beetje in de familie en aangezien alle vrouwen in de familie redelijk veel op elkaar lijken is het ook iets wat mij aangaat. Toen mijn broer en schoonzus zwanger waren hebben zij ook testen laten doen ook op aanraden van de verloskundige (gelukkig was alles goed), ik zal dat later ook moeten doen, of nou ja niet moeten maar ik zou het denk ik wel graag willen weten. Ik zou op dit moment niet kunnen zeggen wat ik zou doen maar dat het een lastig dilemma is, is zeker.

Jamie -

Als ik zwanger zou zijn wat binnenkort zeker niet zal gebeuren want ik ben nog maar 15 zou ik ook een abortus ondergaan. Puur om het feit dat ik het zelf niet aan zou kunnen en ik het mijn kind ook niet gun, ook al kan het je altijd overkomen! Ik wil dat mijn kind opgroeit, zelfstandig maar wel met behulp van mij (en mijn man).

Annemarie -

Ik zou persoonlijk denk ik niet willen weten of het kindje wel of geen down heeft…

Mijn zus was een aantal jaar geleden zwanger van een kindje met een verhoogde kans op Down (1:20 ipv 1:900). Zoiets stelt je voor keuzes die je eigenlijk niet zou willen maken. Uiteindelijk hebben ze besloten een vlokkentest te doen. Ongeacht de uitslag zou het kindje welkom zijn, maar dan konden ze zich in het geval van Down daarop voorbereiden. De vlokkentest bleek negatief, ze zouden een gezond kindje krijgen! Twee dagen later is het kindje van mijn zus in haar buik overleden, als gevolg van de vlokkentest (kans 1:200). Echt een gigantische klap in je gezicht…

Inmiddels is er natuurlijk wel de NIPT test beschikbaar, die niet schadelijk is voor je kindje, maar ik blijf het een hele lastige kwestie vinden. De keuze die je als toekomstige ouders moet maken vind ik bijna onmenselijk. Als je weet dat er een verhoogde kans is, wil je ook zeker weten of je kindje wel of geen down heeft, en waar stop je dan? Daarnaast zijn er relatief gezien maar weinig afwijkingen waarop getest kan worden, dus 100% garantie dat je een gezond kind krijgt heb je eigenlijk nooit. Als je je dan ook nog bedenkt wat er nog allemaal mis kan gaan tijdens of na de bevalling, is het eigenlijk heel bijzonder dat het zo vaak goed gaat!

In het geval van down zijn er ook nog zoveel gradaties, wat het voor mij extra lastig maakt. De dames uit Down For Dummies kunnen alledrie best redelijk meedraaien in deze maatschappij. Natuurlijk brengt dat voor de ouders (en voor hen zelf) zorgen met zich mee, maar heb je dat als ouder niet over elk kind? Ook de kinderen zonder afwijking?

Ik heb er zelf ook veel vragen over waar ik op dit moment nog niet echt een goed antwoord op kan geven, de tijd zal het leren denk ik.

Annemarie -

Ik wil er nog even aan toevoegen dat ik heel veel respect voor jouw keuze heb. En dat kan ik me heel goed kan voorstellen. Jij maakt van dichtbij mee wat een gehandicapt kind met een gezin doet.
Maar ik heb van dichtbij meegemaakt wat het met een gezin doet als een kindje na 16 weken zwangerschap dood ter wereld komt. Dat is niet even ‘makkelijk’ abortus. 16 weken zwangerschap betekent bevallen. En dat wens je niemand toe. Ik weet niet of ik dat zelf zou kunnen… Dan misschien liever niet weten…

Miranda -

Hi Willemijn, wat heb je dit ontzettend mooi verwoord. Ik ben het eigenlijk volkomen met je eens. Ik snap dat je je er een beetje voor ‘schaamt’. Het is ook een moeilijke beslissing en een moeilijk onderwerp, maar ik denk dat je moet kijken wat jij een kind kan bieden. Dat lijkt mij het belangrijkste voor een kind. En natuurlijk kan je een gehandicapt kind opvoeden ‘als het moet’, maar in eerste instantie zou ik er niet voor kiezen. Ik wil mijn kind dat besparen. Ik wil mijn kindje alle kansen van de wereld bieden en ik hoop dat ik ooit die kans ga krijgen. Succes met jullie weg naar jullie kindje!

Chantal -

Mooi artikel! Elke keuze gemaakt met je hart én je hoofd is de juiste. Ik kan me voorstellen dat jullie er samen heel wat slapeloze nachtjes voor hebben meegemaakt. Alle gevolgen van je eigen keuze draag je dan ook zelf en moet je zelf een plaats geven in je leven. Veel moeilijker dan dat wordt het niet, makkelijker helaas ook niet. Helaas voelen sommige mensen in je omgeving zich steeds geroepen om te oordelen, wat meer over hen zegt dan over jou! Ik wens je een vlekkeloos avontuur en – voor straks – een wolk van een baby!

Eline -

Hee,
Wat fijn dat dit onderwerp een keer wordt besproken! Ik ben een meisje van 14 en deze vraag stel ik mezelf wel eens.
Ik wil later graag kinderen, en heb er dan ook wel eens over nagedacht als het kindje een handicap zou krijgen/hebben. Wat zou ik dan doen ?
Ik zou toch ook voor een abortus kiezen…
Het lijkt me een moeilijk moment en ook pijnlijk, maar nog moeilijker en pijnlijker lijkt me het voor het kindje zelf. En je zou zelf als ouder ook veel thuis moeten zijn. Je kan je kind naar een verblijf brengen maar, dat lijkt me ook weer moeilijk. En de zorg, of je het zelf of dat een verblijf de zorg regelt, blijft duur.
Als dat kindje dan broertje/zusje krijgt is dat ook weer moeilijk voor die gene.

Ik heb afbeeldingen in mijn biologie boek gezien dat abortus een moord is op je eigen kind, toen begon ik het een heel naar idee te vinden. Maar nu ik willemijns verhaal las en jullie comments lees, denk ik er weer anders over.
Hopen dat ieder kind gezond wordt!
Liefs Eline

Syl -

Om in algemeenheden te spreken, vind ik dat niemand zich hoeft te verantwoorden voor zijn of haar keuzes en al helemaal niet schuldig hoeft te voelen.
De maatschappij dringt je een beeld op van wanneer jij een goed of slecht mens bent.
Als je er zelf anders over denkt, moet je gewoon (piep) aan andere mensen hebben.
Het is niet een keuze die invloed heeft op een dagje uit…. het gaat om de rest van JOUW leven

Ik kan kort en direct antwoord geven.
Voor mij ABORTUS.
Ik zou niet een kind op de wereld willen zetten die nooit zelfstandig kan worden en waardoor IK de rest van mijn leven geen vrijheid meer heb.

Verder zou ik persoonlijk zelf ernstig ziek worden van een zwangerschap zelf al…. gezond kind of niet.
Dus geen zwangerschap voor mij.
Mijn leven staat op de eerste plaats.

jessica -

Live Willemijn,

Wat een goed geschreven artikel. Je zet mij echt aan het denken. Ik heb namelijk altijd gezegd dat een kindje met handicap ook welkom zou zijn bij mij. Ik heb zelf een verstandelijk beperkte zus. Ze is 8 jaar ouder, en is ziek geworden toen ze een jaar oud wastafel. Door een gewone bacteriële infectie. Een vreselijk drama voor mijn ouders. Hun gezonde peuter was opeens een kasplantje. Gelukkig is haar situatie wel veel verbeterd en kan ze nu veel meer als vroeger. Ik weet niet beter, als dat mijn zus zo is als een is. Een lieve meid die veel zorg nodig heeft. De aandacht goed verdelen lukte niet altijd, waar ik zeker als puber boos om werd. Desondanks heb ik nooit gedacht, om en zwangerschap te verbreken als het kindje gehandicapt zou zijn. Omdat ik weet dat je de zekerheid toch niet Hebt! Twijfels over dit standpunt heb ik pas sinds ik mijn vriend ken, die wel meer twijfels heeft. Wat doe je een kind aan? Mijn zus heeft een fijn leven nu maar dat geldt zeker niet voor alle handicaps. En jou standpunten en argumenten zijn heel reëel! Goed om bij stil te staan. Ik realiseer me nog steeds dat een kind altijd ziek kan worden, met alle gevolgen van dien. Maar met een zwangerschap heb je een keuze…
Overigens vind ik het geen argument om te zeggen, als je dit niet aan kan moet je helemaal niet aan kinderen beginnen. Ik vind dat ronduit pijnlijk. Mijn ouders kozen heel bewust voor kinderen, met alles wat ze meegemaakt hadden met mijn zus kozen ze bewust voor nog een kindje. Ze konden het echt niet altijd even goed handelen, niet gek toch? ! Ze hebben al doende geleerd, je moet dan wel. Geen ouder is perfect, maar las je van je kindje houdt kom je heel erg ver.
beetje een verward verhalen geworden, moeilijk te verwoorden. Des te meer respect voor jou Willemijn. Strekte me alles en ik hoop voor jou en Djurre dat jullie je wens in vervulling mogen zien gaan.

jessica -

Wat een spelfouten sorry! T9 werkt niet top op mijn nieuwe tablet……

Willemijn -

Hihi, geeft niet 😉

Willemijn -

Hee Jessica! Bedankt voor je reactie! Heel vaak zeggen mensen inderdaad ‘Je kind kan ook een ongeluk krijgen en zo gehandicapt worden. Niets is zeker in het leven’. Ik weet nooit goed wat ik dan moet zeggen. Het klopt natuurlijk, maar voor mijn gevoel wordt daarmee heel makkelijk de kous af gedaan. Zo makkelijk ligt het niet (voor iedereen). Je hebt inderdaad een keuze zodra je het weet en dat maakt het voor mij (en vele met mij) een ander verhaal. Zeker wanneer iets erfelijk is, dan weet je vaak al voordat je kinderen wilt hoe doe vork in de steel steekt. Dan kun je niet kiezen voor het recht om niet te weten en heb je daarmee opeens een keuze (mits je niet heel stellig tegen abortus bent). Dat je vriend meer twijfels heeft lijkt me best moeilijk voor jou, omdat je hiervoor zo zeker was. Bedankt voor je lieve comment!

Anna -

Volgens mij zien veel mensen dit verschil over het hoofd: iets waarvan je niet weet en ziektes/ongelukken die iedereen kunnen overkomen is een kwestie van pech. Maar alles je vooraf al weet dat je kindje ernstig ziek kan zijn of een hoog risico loopt, is het anders. Ik begrijp heel goed dat het niet fijn is als mensen dit met elkaar vergelijken, Willemijn. Deze wetenschap brengt een bepaalde verantwoordelijkheid met zich mee voor de aanstaande ouders, vind ik. Iedereen kan pech hebben met gezondheid of ongelukken, maar als je het weet moet je er al vooraf een mening over vormen en de keuze maken tussen abortus of niet en zo niet, hoe ga je er dan voor zorgen dat je kindje de rest van zijn/haar leven goede zorg krijgt. Ook ga je anders, minder onbezorgd en juist voorbereid de zwangerschap in. Heftig, maar als je voelt dat je heel graag op de gewone manier een kind wilt krijgen kun je niet anders. Sterkte, Willemijn!

Denise -

Ik vind het heel knap dat je zo oprecht je mening durft te delen. Ik ben het met je eens. Ik zou ook niet moedwillig een kindje op deze wereld zetten als ik weet dat het bepaalde problemen gaat ervaren. Zowel met zijn/haar gezondheid als in de maatschappij. Ik denk dat veel mensen dit niet durven te zeggen omdat ze het misschien egoïstisch vinden, maar ik vind het krijgen van een kindje omdat je niet egoïstisch wil zijn JUIST egoïstisch. Daarnaast als ik kijk naar wat het kindje zonder mij zou moeten zou ik ook vreselijk bang worden. Wat als er iets met mij gebeurt, moet mijn gehandicapte kind dan in een instelling wonen? Daar wil ik niet aan denken.
Ik las hierboven een comment over wat belangrijker is een kind krijgen in het algemeen of een gezond kind. Maar laten we eerlijk zijn, iedereen wil toch een gezond kind. Zoals jij al eerder zei volgens mij (of je quote down voor dummies) niemand wenst een kind met down.
Ik weet niet of ik een kindje met down zou laten weghalen. Ik zeg nu, niet zwanger zijnde, dat ik het weg zou laten halen. Maar misschien als het een maal zover is denk ik er anders over. Ik vind het heel knap dat jullie die keuze vooraf al hebben gemaakt en ik kan me niet indenken hoeveel moeite dit jullie gekost zal hebben om het jezelf te laten denken maar ook uit te spreken. Daar heb ik veel respect voor.

x

Kirsty -

Wat mooi en eerlijk geschreven! Ik denk er eigenlijk net zo over als jou. Nu denk ik dat het anders is als je gelooft dat die cellen in je lichaam waar het kindje uitgroeit echt al een kind is en je dus gelooft dat je een moord pleegt met abortus, maar dat is bij mij dus niet het geval. Ik zou meer denken aan wat de gevolgen zijn van het krijgen van een ongezond kindje en tja, ik heb daar al vaak over nagedacht en ik weet bijna zeker dat ik het zelf ten eerste al niet aan zou kunnen. Daarnaast voelt het voor mij ook alsof zo’n kindje dan een minder eerlijke start krijgt als een gezond kindje en daar de rest van zijn/haar leven last van zal blijven houden. Ik denk wel dat iedereen moet doen wat voor hem/haar goed voelt trouwens en we daar geen harde beoordelingen van moeten hebben.

Amy -

Willemijn, wat een prachtige blogpost. En: respectvolle en meedenkende reacties, top! Ethische dilemma’s zijn ontzettend moeilijk (misschien wel niet?) te beantwoorden, omdat er zoveel invalshoeken en meningen bij komen kijken. Zeker in dit geval is het een erg lastige afweging maar ik kan je opvatting goed begrijpen. In een land dat zo veranderlijk is en met zorg die steeds verder uitgekleed wordt.. wat voor toekomst geef je je kindje dan? Je hebt het knap verwoord en ik denk dat je hier velen mee kunt helpen.

Isaben -

Lieve Willemijn, wat een mooi artikel heb je geschreven! Jouw emoties – de twijfel, de struggle – zijn tussen de regels door voelbaar. Ik heb het idee dat je tijdens het schrijven steeds meer je gevoelens en gedachten hebt geordend en een keuze hebt kunnen maken. Erg knap. Bedenk je, het gaat er niet om dat de keuze die je maakt wordt gezien als ‘bewonderenswaardig’, het gaat erom dat je de keuze maakt die voor jou voelt als de juiste. Dat op zich is al bewonderenswaardig! Je hebt dit artikel aangepakt met respect en waardigheid naar iedereen toe, naar welke mening dan ook, welke keuze dan ook. Hopelijk krijg je dit terug van de mensen in jouw omgeving. Maar zoals je zelf al zei, het belangrijkste in deze situatie is de mening van de ouders. Ik wens jullie heel veel geluk!

Willemijn -

Wat een mooie reactie Isaben! Ik pink er een traantje bij weg omdat ‘ie me raakt. Bedankt!

Lisa -

Echt prachtig geschreven! Ik heb hier zelf geen ervaring mee, maar weet wel dat ik er ook zeker mee zou worstelen, mocht ik voor keuzes als deze komen te staan.. Voor mij zou het ook zeker niet zo zwart-wit zijn.
Ik vind het echt ontzettend knap hoe je dit stuk geschreven hebt. Naast het belichten van het onderwerp laat je hier ook heel erg goed mee zien hoe belangrijk het is om dicht bij jezelf te blijven wanneer het om persoonlijke beslissingen als deze gaan. Ik denk dat ontzettend veel mensen daar iets van op kunnen steken, inclusief mijzelf. Bedankt, ik heb het al vaker gezegd maar toch, voor je openheid en deze prachtige blogpost. Xx

Allissa -

Moeilijk onderwerp. En vooral ook een moeilijk onderwerp om te beargumenteren, gezien het feit dat iets heel erg persoonlijks is.
Ik denk niet dat ik er, nadat het echt duidelijk is dat mijn kindje Down heeft, dan nog van af wil. Meestal gaan er wel een aantal weken overheen voordat ze het zeker weten. Eerst is er nog de ‘verhoogde kans op’ en daarna pas dat ze het echt kunnen zien toch? Ik denk dat het voor mij dan al te laat is, gezien het feit dat je er dan al vrij lang mee rond loopt. Bovendien denk ik dat makkelijker is als je weet dat er in je familie nauwelijks van dit soort dingen voorkomen. Ik denk er bijvoorbeeld totaal niet over of mijn kindje later een afwijking zou hebben; puur omdat het niet bij ons voorkomt.
Ik denk dat op het moment dat je ‘beslist’ om een kind te ‘nemen’/ ‘krijgen’ je voor jezelf al een punt hebt bereikt van : we willen een kind, ongeacht het er uit komt en wat de risico’s zullen zijn.

J -

Wat heftig zeg!
Ik ben zelf gelovig opgevoed. (Doe er zelf weinig mee) maar ik vind dat ze abortus zouden moeten verbieden ik vind het nergens op slaan als iemand een kind laat weghalen om een handicapt, ik vind dat gewoon diep triest en dat niet alleen het is moord wat je begaad maar DIT IS MIJN MENING ER OVER als ik zelf een kindje met een handicap zou krijgen wat in mijn familie mogelijk is! Zou ik het houden, ik zou het niet over me hart kunnen verkrijgen om een kindje te doden omdat ik geen gehandicapte kind wil! Nog maals dat is mijn mening het is naartuurlijk wel heel zwart wit hoe ik denk maar ik weet niet beter dan wat ik van uit huis heb meegekregen en van mijn familie en soms lijkt het in mijn ogen wel dat iemand dan geen kinderen wil
Ik wens u veel sterkte en hoe ik ook denk ik vind het ‘knap’ hoe mensen zulke keuzes maken!

Denise -

Ik vind het interessant hoe je zegt dat je het niet over je hart kan verkrijgen. Dit is een rede om het voor jezelf niet te doen, maar wat geeft het je kind. Wat is jou motivatie om je kindje te laten komen. Wat kan jij bieden waardoor dit kind een waardevol leven krijgt.
Ik vind het niet willen laten weghalen omdat je het niet over je hart kan verkrijgen persoonlijk een slechte reden. Een goede rede zou zijn dat je een sterkte familie band heb, groot netwerk, hulp, kennis van handicaps en goede pedagogische vaardigheden. Hiermee kan je namelijk een kindje met een handicap opvoeden niet met het feit dat het maar moet omdat je geen abortus wil plegen

Faab -

Ik vind alleen de nuance tussen meervoudig gehandicapt en Down een beetje vreemd. Een kind met Down hoeft niet persé meervoudig gehandicapt te zijn…er zit heel veel verschil in hoe erg Down aanwezig is. En dat is iets wat niet van te voren opgespoord kan worden. Ik denk dat je er misschien ook nog wel anders over zal denken op het moment dat je daadwerkelijk zwanger bent….er zit leven…een kindje…jullie vlees en bloed…in JOUW buik. Ik kan niet uitleggen hoe bijzonder dat is, dat weet je pas als je het zelf ervaart. Toen ik 12 weken zwanger was van mijn 2de kindje bleek het een verdikte nekplooi te hebben (dat kan duiden op Down). De grond zakte onder onze voeten vandaan…ik kon niet meer helder denken. Het duurde ook even voordat ik weer “geland” was. Pas met 16 weken (dan zit er dus al een compleet kindje in je buik wat ik ook al voelde bewegen!) kon er een vruchtwaterpunctie gedaan worden en dit hebben we gedaan omdat ik graag wilde weten of het echt Down had en als het zo was dat ik me er op voor kon bereiden (abortus was voor mij zowiezo geen optie). Ons kindje…een jongetje, bleek gelukkig gezond en is inmiddels een gezonde knul van 2. Iedereen mag het gelukkig zelf uit maken, maar ik denk wel dat je er misschien anders over zal denken als het zover is.

Willemijn -

Ik lees inderdaad dat veel mensen hier in de comments zeggen dat mensen denken dat men in het algemeen of ik persoonlijk er wel anders over zal gaan denken als je eenmaal zwanger bent (niet wetende of ik überhaupt misschien al wel of niet zwanger ben of ben geweest). In real life hebben mensen het ook wel eens tegen me gezegd. Ik weet niet wat het is, maar iets in die opmerkingen maakt dat ik me er een beetje rot door ga voelen. Ik ben zelf niet bang dat ik het anders ga zien en ik weet zeker dat ik het dan niet anders zal bekijken, juist omdat ik al zo lang bewust met de keuze bezig ben. Ik denk dat het voor mij ook anders is omdat ik er zo bewust van te voren mee bezig ben. Als je onbezorgd zwanger wordt en je wordt pas op een derde, of zelfs pas de helft, van de zwangerschap geconfronteerd met dat het (misschien) niet goed is, dan sta je er heel anders in. Dan ben je al helemaal van je kindje gaan houden. Iedereen die ik heb gesproken die in het zelfde schuitje als ik zit, zegt ‘Eerst maar de vlokkentest afwachten, dan zien we daarna wel weer verder’. Dat is toch echt heel anders.

Wbt de verschillen in down, dat klopt zeker weten. Maar je hebt toch een soort van stelling nodig om te discussiëren. Down is voor veel mensen redelijk bekend waardoor de EO denk ik voor die stelling heeft gekozen en ik heb hem overgenomen. Ik kon zelf ook niet direct een betere bedenken namelijk, of het werd een hele lange met 101 scenario’s :)

jose -

mijn god wat lastig. Ik zou het samen met mijn vriend/echtgenoot moeten beslissen als het zover is denk ik. Hij heeft er ook iets over te zeggen maar ik vind dat jij een goed punt maakt met het feit dat de zorg steeds duurder en moeilijker wordt voor deze mensen, wat ten koste gaat van hun levenskwaliteit. Eigenlijk best zuur dat er mensen zijn die dat zomaar beslissen. Ik wil graag kinderen en ik ben (niet om geloofsredenen) eigenlijk tegen abortus van gezonde kinderen… maar een kind wat met een afwijking geboren wordt… ik ben van plan fulltime te werken, mijn vriend is dat van plan… dat zouden we op moeten geven. Mijn ouders wonen heel ver weg, zijn ouder ook en mocht het fout gaan heb ik ook geen andere directe familieleden waar ik op zou kunnen rekenen. Het lijkt me de moeilijkste keuze die er zou zijn. Maar aan de andere kant: als ik het net als jouw ouders niet zou weten, en ik zou een lief kindje baren met een afwijking of een syndroom van down.. dan zou ik er alles aan doen om het kind het allergelukkigste kind te maken dat er is en ik zou er ontzettend veel van houden.

suus -

Heftig onderwerp. Voor mij zou het antwoord zijn: nee, ik zou geen abortus laten plegen. Ik vind het een enge keuze, waar stopt het? Er zijn ook erge ziektes/aandoeningen doe je op latere leeftijd kunt krijgen. Die kun je ook niet ‘filteren’. Het leven zit vol onzekerheden en risico’s en kans op ellende. Iedereen krijgt in zijn leven ellende te verwerken, ook als er alleen maar gezonde kinderen geboren zouden worden. Mijn oom heeft kanker, een goede vriend van mij heeft het gehad. Als je wist dat ze dat zouden krijgen, zou je ze dat moeten besparen en laten aborteren? Ik begrijp je argumenten overigens wel. Het is heftig. Als ik zou weten dat ik we een verhoogde kans hadden om een gehandicapt kindje te krijgen, zou de keus zijn of niet proberen zwanger te worden of wel proberen zwanger te worden en te accepteren hoe het komt. Die keus kan ik nu niet beantwoorden, ik ben getrouwd maar heb momenteel niet echt een kinderwens (als in ik zie het meer iets voor over een paar jaar, maar dat schuift steeds op).

Anneloes -

Ik kan me heel goed voorstellen dat dit een moeilijk onderwerp was om aan te kaarten, maar ik vind dat je het ontzettend mooi verwoord hebt!

Ik denk (hoewel ik de komende 5-10 jaar nog niet aan kinderen wil beginnen) dat ik zelf ook zou kiezen voor een abortus. Niet eens zozeer vanwege mezelf (ik denk dat ik de liefde, zorg en stabiliteit zeker kan geven), maar vooral voor mijn (eventuele) andere kinderen of andere mensen. Vooral om dat de toekomst voor zo’n kindje lastig in te schatten is. Nu is de zorg nog wel oké, maar hoe is het over 10, 20 of 30 jaar? Wat gebeurt er als ik een ongeluk krijg of overlijd, en zelf niet meer kan zorgen? En wil ik mijn andere kinderen (of zorgverleners) ‘opzadelen’ met iets waar zij niet voor hebben kunnen kiezen? Misschien dat ik, mocht een keer écht voor die keuze komen te staan, hier anders over ga denken, maar momenteel zou ik denk ik dus ook kiezen voor een abortus.

Anouk -

Wat een interessant en knap geschreven artikel! Ik vind dat je de dingen heel mooi beschrijft, maar wel overal ruimte laat om de lezers na te laten denken. Aan de comments te zien, gebeurt dat volop!
Ik heb het er af en toe wel eens over met mijn vriend, maar wij hebben zo 123 nog geen kinderwens op ons 21e. Nu zeggen we heel rationeel nog: abortus. Maar ik weet niet hoe we erover denken als we daadwerkelijk een kinderwens hebben. Ik hoop dat we dan op zo’n zelfde manier over de dingen na kunnen denken als Djurre en jij. Heel knap om over al die dingen die er bij komen kijken zo weloverwogen na te denken en dan een keuze te maken.

iris -

Wat goed dat je hier zo open over durft te schrijven!
Ik heb zelf een syndroom en mijn ouders hebben dus ook voor zo’n onmogelijke keuze gestaan. Wat het extra lastig maakte is dat je met het syndroom wat ik heb nooit goed kan zien of een kindje er heel erg veel last van zou gaan hebben of echt gehandicapt zou zijn. Maar ik ben er nu heb nauwelijks last van het syndroom wat ik heb (turnersyndroom). Voor mij is het best bijzonder om zulke artikelen te lezen, wat nu weet ik beter wat mijn ouders ook hebben moeten doormaken en ik heb uberhaupt nooit echt stilgestaan bij het feit dat zij deze keuze moesten maken, gek idee want nu ben ik een bijna-gezond en gelukkig meisje.
Overigens wil ik je hiermee absoluut geen schuldgevoel aanpraten, want de afwijking waar jij drager van bent is veel ernstiger dan het turnersyndroom, en ik denk niet dat ik daarmee gelukkig was geweest

Malou -

Wat omschrijf je het mooi, Willemijn, en wat stel je ons een moeilijke vragen… Een paar jaar geleden had ik waarschijnlijk gezegd ‘we halen het weg’, maar nu we zelf bezig zijn met zwanger proberen te worden weet ik het niet precies. En misschien is dat voor ons nu ook wel goed: we zouden het beslissen als het zover is. (Al vind ik het knap dat jij voor jezelf al een antwoord hebt geformuleerd.)

En wat een mooie, eerlijke reacties overigens onder dit artikel. Zo blijkt maar weer hoe moeilijk een dergelijk dilemma is.

Julia -

Heb net alle reacties hierboven gelezen. En me best verbaasd… Als je nu heel stellig bent dat je het leven met een zoon/dochter die downsyndroom heeft niet aan kunt, misschien moet je dan nadenken of je überhaupt wel kinderen wilt. Want niet alle kinderen worden gezond geboren. Er kunnen 1001 dingen aan de hand zijn. Je kind kan n chronische ziekte hebben of zwaar autistisch zijn. Of wel gezond geboren worden en later iets krijgen.
Het leven biedt nu eenmaal geen garanties.
Het moet allemaal zo perfect zijn tegenwoordig. Zo maakbaar. Waar eindigt dit. Kunnen we over 10 jaar eisen dat de embryo een meisje is, zonder gezondheidsproblemen, blauwe ogen en universitair niveau?

Ik snap best dat de wetenschap vooruit gaat en er steeds meer prenatale screening mogelijk is. Maar waarom gaan ze nu specifiek de nipt test toestaan. Voor de chromosoom afwijkingen die daarmee opgespoord kunnen worden die niet met het leven verenigbaar zijn, begrijp ik het.
Maar downsyndroom, jongens kom op. Dat is niet een verminderde kwaliteit van leven. Waarom dan ook niet testen op Autisme…. Maw waar ligt de grens. Het is echt een ethische discussie, die naar mijn m’n mening nog niet goed gevoerd is.

Maar goed, nu de nipttest is ingevoerd heb je misschien een keuze. Maar houdt in je achterhoofd dat zoiets als garantie op een gezond Kind niet bestaat.

Iris -

Wat heb je een onwijs mooi stuk geschreven! Ik heb nooit echt na gedacht over dit onderwerp, en weet daarom nog niet wat ik zou doen als ik in zo’n situatie zou zitten. Toch kan ik mij goed vinden in jou mening, en op dit moment zou ik, als het om mij zou gaan, het zelfde besluit nemen als jij. Het blijft een lastig onderwerp, maar je heb het heel mooi geschreven! Erg fijne schrijfstijl heb je!

Carly -

Een goed artikel met een heftig onderwerp. Wij hebben voor deze keuze gestaan. Ik ben inmiddels de trotse moeder van 2 twintigers. Doordat ik een DES dochter ben hebben wij vele problemen gekend tijdens mijn 6 zwangerschappen. Daarvan zijn er 3 in een vroege miskraam geëindigd en er zijn 2 gezonde kinderen geboren. Tussen deze 2 kinderen hebben wij nog een kindje gehad met een chromosoom afwijking. Dit was al voor de geboorte bekend. Ik heb dat ervaren als heel ingewikkeld. Uiteraard legt een gynaecoloog je op dat moment verschillende opties voor en tsja, daar sta je dan met je dikke buik, je hormonen, je man, je gedachten, je emoties, je normen en waarden, je religie, je eigen moeder (die zelf een kind met een handicap op de wereld heeft gezet te weten mijn broertje en die dan aangeeft dat ze het daar heel moeilijk mee heeft gehad en dat het haar bijna haar relatie heeft gekost).

Nachten heb ik er van wakker gelegen en alle scenario’s heb ik laten passeren. Weken heb ik er over nagedacht. Ik was bang, verdrietig, vertwijfeld en boos. Ik heb gewikt en gewogen. Ik nam een beslissing, maar kwam daar dan ook weer tig keer op terug. Uiteindelijk heb ik naar mezelf geluisterd. Ik kon geen abortus plegen. Ik voelde het kind, ik hield er al van. De artsen gaven aan dat het kindje de bevalling niet zou overleven, maar dat geloofde ik gewoon niet. Ik voelde het bewegen en ben uiteindelijk voor mijn rotsvaste vertrouwen in mijzelf en het kindje gegaan. Als het de bevalling zou overleven, dan was het welkom en dan hadden we een kind met een ernstige handicap. De opluchting die dit inzicht voor mij bracht gaf mij vertrouwen dat ik gedaan had wat bij mij paste en waar ik vrede mee kon hebben.

Helaas heeft het kindje de bevalling niet overleefd. Natuurlijk was ik heel verdrietig en had ik het graag anders gezien en heeft dit jaren geduurd voordat ik het een plek heb kunnen geven. Ik ben er echter wel van overtuigd dat ik heb gedaan wat bij mij en onze situatie paste en dat het voor mij uiteindelijk heeft gebracht dat ik het heb kunnen aanvaarden dat het gegaan is zoals het is gegaan. Het blijft een lastig dilemma voor mensen die dit overkomt. Er spelen zoveel zaken mee waar je geen weet van hebt totdat je voor zo’n beslissing staat. Ik wens eenieder die hier voor komt te staan veel wijsheid.

Willemijn -

Wat heftig :( Gelukkig heb je wel het gevoel dat je gedaan hebt wat bij jou paste. Bedankt voor je comment!

Martine -

Hoi Carly,

Wat een heftig verhaal, ik weet ook niet zo goed de juiste woorden te vinden. Het eerste wat meteen in me op komt is grootse bewondering: bewondering voor het vertrouwen in jezelf en je kindje ondanks dat artsen aangaven dat het kindje het niet zou overleven. Dat vind ik zo mooi en knap. Daarom schrok ik ook toen ik las dat het kindje inderdaad de bevalling niet heeft overleefd. Ik kan me goed voorstellen dat dit heel veel pijn heeft gedaan en misschien nog steeds wel doet. Bedankt voor je openhartigheid en het delen van je verhaal, ik ken je niet persoonlijk maar je lijkt me een fantastische vrouw!

Carly -

Willemijn en Martine. Ik wilde nog even zeggen dat ik vind dat jullie wel steeds de juiste woorden kiezen in jullie artikelen rondom dit onderwerp en in de comments. Respectvol en ik ervaar ze als zorgvuldig gewogen. Ik hoop dat alle verhalen hierover mensen kunnen helpen mochten zij voor een dergelijke beslissing komen te staan.

marianne -

Ik ben 02-10-14 bevallen van een meisje met het down syndroom. Na alle echos in het zh is er nooit gebleken dat zij het down syndroom zou kunnen hebben.. Ik worstel hier heel erg mee, ik zoek een “schuldige” 1 die ik aan kan wijzen die ons de ellende in gestort heeft zonder dat wij wisten dat we richting afgrond gingen , want zo heeft het gevoeld..voor even. Ik kon alleen maar denken aan het feit dat ze zou komen te overlijden, ze kon een tijd niet zonder zuurstof. Het is een regelrechte kwelling geweest , dagelijks heb ik gehuild mijn haar uit mijn kop getrokken , ik ben zelfs gaan bidden alles pakte ik aan. Ik wist niets van down en ineens had ik down vd rest van mijn leven. Even voorop gesteld dat wij voor 100% hadden gekozen om haar ook dan gewoon in ons gezin geboren te laten worden , maar dan hadden we ons kunnen ” voorbereiden” in hoeverre dat mogelijk is. Ik hou van haar met heel mijn hart en meer, zij hoort bij ons en wij bij haar, ik had niet anders gekozen, maar het is wel zwaar. Twee x per week bezoek aan huis fysio, logopedie, kinderarts bezoeken. En juist omdat ik NIET wil dat mijn andere kinderen haar als last zien/ervaren gaat mijn motortje tien x zo snel en of hard. Ik wil haar graag opvoeden zoals ik bij de rest doe. En eigenlijk lukt dat redelijk. Al merk je uiteraard met 3,5 nog niet bijzonder veel. Zij is 1 van de andere kinderen en ik hoop dat zo vol te kunnen houden..wel of geen abortus? Voor mij niet..

Willemijn -

Wat een schok moet dat zijn geweest zeg! Ongelooflijk. Maar volgens mij doe je het super. Bedankt voor je comment! :)

Deisy -

Heel prachtig artikel heb je er van weten te maken Willemijn: waar respect en ruimte voor elkaar mooi voorop staat. Dit vind ik erg belangrijk, omdat ik het heel erg herken wat jij aangeeft over “de andere jouw mening opdringen”. Zo ben ik bijvoorbeeld iemand die in de toekomst geen kinderen van mijzelf zou willen. Die keuze heb ik gebaseerd op hoe ik de wereld op dit moment zie, hoe ik tegen het ouderschap aankijk, maar ook hoeveel kinderen in andere landen geen mooie toekomst hebben die ik eerder zou willen helpen. Als ik met mensen hierover praat, is er zo weinig begrip. Je hoort namelijk als vrouw in deze maatschappij kinderen van jezelf te willen. Ook ik hoor vaak “wacht maar af als je ouder bent” (ben 27 hallo!) of “zie je wel hoe lief je ze eigenlijk vind” als ik weer over een baby van een vriendin zeg dat het lief is. Hoe dan ook kom ik hier niet zo snel openlijk voor uit, omdat mensen je toch snel beoordelen en veroordelen. Ik vind het dan ook prachtig dat je dit stuk hebt geschreven, waar je een toch best wel beladen onderwerp mooi beschrijft en daarbij jouw mening geeft. Uiteindelijk is het voor eenieder namelijk een keuze die hij/zij zelf moet maken. Als we dit ons nou allemaal realiseerde denk ik dat er een stuk minder “moeilijk” over bepaalde onderwerpen zou worden gedaan.

X

Janneke -

Interessant artikel. Lijkt me een heel moeilijke keuze, zeker omdat je het van te voren weet dat je meer kans hebt op de afwijking die je zus ook heeft. Ik begrijp dat je je eigen kind die lijdensweg wilt besparen..

Aan de andere kant, er zijn zoveel afwijkingen die je pas kunt zien na de geboorte, zijn ontstaan tijdens de geboorte of die een kind tijdens zijn leven kan krijgen. Denk bijvoorbeeld aan taaislijmziekte (ongeneeslijk, met levensverwachting van 40), zuurstof gebrek tijdens de geboorte of niet aan geboren hersenletsel door een ongeluk. Niet dat ik hoop dat zulke dingen gebeuren, natuurlijk niet!

Maar in dat geval heb je het kind dus al en kun je het niet “weg doen”. Dus er moet in je hart wel ruimte zijn voor mocht zoiets gebeuren..

Lieve Wil, begrijp het niet verkeerd, ik hoop dat je gezonde kinderen krijgt en dat je niet over zulke dingen hoeft na te denken! Heel veel succes :)

ella -

Wauw, wat ontzettend mooi geschreven! Toen ik te horen kreeg dat mijn moeder inverwachting was van mijn broertje kon mijn geluk niet op! We kregen ook te horen dat hij de ziekte van Down had, maar toen hij geboren werd bleek hij super gezond te zijn! Xx

Alba -

Ik weet zelf niet wat ik zou doen. Rationeel denk ik abortus, maar het lijkt me een vreselijk moeilijke beslissing. Ik denk dat ik zowel van wel weghalen als niet weghalen, verdriet zou hebben. Er is niet één goede optie. Ik snap dan ook niet dat mensen daar soms zo hard over oordelen, het is inderdaad zoals je zegt een heel persoonlijk dilemma. Goed dat jij de nuance laat zien. En goed dat je ervoor jezelf uit bent, voordat je voor de beslissing kan komen te staan.

Gerdine -

Wow, wat een heftig stuk en wat fijn dat je zo eerlijk bent. Jouw situatie, met je dragerschap en je zusje lijkt me heel moeilijk.
Toch denk ik er anders over.
Bij onze oudste dochter (we hebben inmiddels 3 kindjes) werd een ernstige longafwijking ontdekt toen ik zwanger was. Er was een flinke kans dat ze niet zou blijven leven. Wat wel blijven leven zou betekenen wisten we niet (in ieder geval een heftige operatie, veel pijn en maanden ziekenhuis). Haar lange verblijf in het Sophia Kinderziekenhuis en het feit dat ik jarenlang in het kinderziekenhuis werkte, heeft ons veel van dichtbij laten meemaken.
Ik geloof dat als er een kindje in je gaat groeien, je liefde hiervoor ook gelijk gaat groeien. Zo diep en zo bijzonder. De keuze om dit leven te laten beëindigen i.v.m. een ernstige afwijking heeft op dat moment ook niet meer alleen met een verstandelijke beslissing te maken, maar ook vooral met je hart. Waar kan je beter mee leven? Met een leven vol zorgen, moeite en pijn, maar met het kind waar je zo van bent gaan houden. Of een leven zonder die zorgen, maar ook zonder de kans je kindje te leren kennen. Hoe kunnen we weten hoe de kwaliteit van leven daadwerkelijk zal zijn?
Daarbij heb ik wel ontdekt dat je kan kiezen voor een gezond leven, maar niemand garandeert iets voor de toekomst. In de klas van één van onze kinderen, zit bijvoorbeeld een kindje met een ernstige gedragsstoornis. Ontzettend zwaar voor de ouders en bijna onmogelijk om mee om te gaan. Niets te zien op een echo.
Het kiezen voor een kindje, betekent meteen ook het kiezen voor een leven vol onzekerheid en zorgen (dat zal iedere ouder beamen). Ik zelf wilde die keuze maken voor het leven, zonder voorwaarden. Ik vind het daarom moeilijk als iemand zegt dat een kindje met een grote zorg niet past in zijn/haar gezin. Niemand garandeert dat een gezond kindje niet ook uiteindelijk tot een grote zorg kan worden. Past het dan wel in zijn/haar gezin?
(Daarbij geloof ik als christen dat God het leven geeft en dat Hij daar ook over gaat.)
Liefs,

lifetimes -

Wat een mooi stuk! Het moet onzettend fijn voor jullie zijn dat je er hetzelfde in staat. Nu kan je elkaar steunen en wordt deze situatie niet nog moeilijker dan die al is. Blijf achter je eigen keuze staan en laat de ideeën over egoïsme lekker wegvloeien.
Xx

xAmber -

Ik vind het goed dat je dit bespreekbaar maakt en ook je mening geeft. Zelf ben ik nog lang niet toe aan kinderen, maar stel dat ik zwanger zou zijn van een kindje met een lichamelijke of andere afwijking zou ik het denk ik ook niet houden. Je moet ten eerste heel veel opgeven denk ik en het kost ook ontzettend veel geld. Maar ik denk dat het voor het kind ook moeilijk is, zeker als die niet zou kunnen praten.

Het klinkt inderdaad allemaal heel egoïstisch maar je wenst niemand een lichamelijke of psychische ziekte toe, dus al je het kan voorkomen is het fijn

Madelaine -

Wauw wat ontzettend mooi en dapper geschreven. Ik heb het hier zelf met mijn ouders ook wel eens over gehad, mijn moeder was namelijk 39 toen ik werd geboren en daar mee liep ze dus ook veel risico’s. Het is dan wel geen bewuste keuze om op zulke late leeftijd nog te bevallen, het liefste was ze al eerder zwanger geweest van een derde, maar de natuur loopt soms anders dan dat je wilt. Omdat mijn broer 15 jaar ouder is en mijn zus 10 jaar ouder, is het natuurlijk ook logisch dat er werd nagedacht welke keus er gemaakt moest worden wanneer bleek dat een kindje gehandicapt zou zijn. Want het beïnvloed niet alleen je eigen leven, maar ook het gezin. Mijn moeder heeft mij verteld dat als het niet goed zou zijn (down, meervoudig gehandicapt), ze het kindje had laten weghalen. Een standpunt waar ik mij helemaal in kan vinden. Mijn zus is immers geboren met een hartafwijking en heeft toen ze klein was veel zorg, aandacht en operaties gehad. Ik snap jouw keus dus helemaal, en als ik in jouw schoenen stond had ik er het zelfde over gedacht. Ik vind het heel mooi dat je ons, de lezeressen, zo meeneemt in een intiem proces. Liefs.

Rosie -

Ik vind het heel knap dat je deze ‘discussie’ hier wil bespreken. Ook al heb ik een andere mening als jij, ik respecteer deze absoluut. Zelf zou ik een kindje met Down houden, gelukkig staat mijn man hier net zo in. Deze keuze is gebaseerd op mijn werk in de zorg, mijn mans werk in de zorg, onze liefde voor elkaar, financiële stabiliteit en het feit dat ik denk dat wij het absoluut in ons hebben om een kindje met een beperking een zo veilig mogelijke haven te kunnen bieden. Ik denk vaak, vooral na een dag werken, ‘laat zo’n kindje maar bij ons geboren worden, dan heeft het nog een kans’. Ik zie namelijk heel vaak dat mensen met een beperking weer een kindje met een beperking krijgen. Deze kinderen hebben zo weinig kans op een geslaagd leven. Zo in en in triest.

Laatst had ik een discussie met vriendinnen hierover en was ik de enige die er op mijn manier in stond. De rest van de meiden zouden het kindje ook allemaal weg laten halen. Het vervelende vond ik dat mijn mening werd afgedaan als ‘onwetend’, ‘daar denk je straks wel anders over’ of ‘dat wil je ECHT niet hoor, je moet ook aan jezelf denken’. Ik vond dit zo erg, omdat ze het lieten overkomen alsof ik er niet goed over na heb gedacht of het onderschat. Dit is absoluut niet zo. Ik heb jaren gewerkt met kinderen met een beperking (waaronder Down) en daarnaast is mijn nichtje zwaar verstandelijk gehandicapt (die vroeger erg vaak bij ons kwam logeren). Ik had wel respect voor hun mening (die ik overigens totaal niet onderbouwd vond zoals de jouwe, het leek ze alleen zoveel werk..) en liet hun in hun waarde maar zij mij niet. De vriendschap is hierdoor, maar mijn mening, ook behoorlijk bekoeld.

Iedereen mag zijn/haar eigen mening hebben maar het afwijzende gevoel wat jij vaak krijgt bij jouw mening voel ik helaas net zo met mijn mening en dit vind ik zo jammer.

Ik heb respect voor mensen die een weloverwogen beslissing nemen hierover, welke kant deze ook op gaat. Zelf denk ik gewoon, hoe verschrikkelijk zwaar het ook zal zijn, dat wij dit als stel aankunnen en dat ik het niet over mijn hart kan verkrijgen de beslissing te maken om een kindje weg te laten halen wat misschien wel heel gelukkig had kunnen worden.

Fijn dat wij in ieder geval de keuze hier zelf over kunnen maken :)!

Willemijn -

Bedankt voor je comment Rosie! Ik vind het heel mooi dat je zo kunt denken en dat je zegt ‘Laat zo’n kindje maar bij ons geboren worden’. Bewonderenswaardig. Jammer dat door deze discussie de vriendschap bekoeld is. :( Dat laat zien hoe gevoelig het onderwerp ligt en dat we met heel veel respect en nuance het gesprek moeten voeren.

Marjon -

Wat goed dat je dit deelt Willemijn! Zelf denk ik er nog niet zoveel over na, ik ben zelf nu 17 en bijna 18. Ik heb in mijn familie 3 personen met een handicap, maar daaronder 1 het syndroom van down. Op dit moment zou ik geen abortus plegen bij een kind met down sydroom.

lucindainwonderland -

Dit is zeker een heftig onderwerp, maar ook eentje die we gewoon normaal moeten kunnen bespreken, dus ik vind het fijn dat het nu even zo op tafel ligt. Ik begrijp heel goed dat iedereen er zijn eigen mening over heeft en daar ook zo zijn eigen redenen. Toch ben ik van mening dat als jij weet dat jij het emotioneel, financieel of hoe dan ook niet aan gaat kunnen om een kindje met een handicap op de wereld te zetten, dan is er niks ergs aan om er voor te kiezen om de zwangerschap af te breken. Ik vind er niks mis mee om het te doen, maar wat ik zelf zou doen? Daar kan ik nu wel makkelijk op antwoorden, maar als puntje bij het spreekwoordelijke paaltje komt, misschien reageer ik dan wel weer anders. Ik weet het dus niet. xxx Lucinda

eline -

wauw je schrijft het zo mooi, ik heb ook een broer met een handicap. ik ben zelf 13 en ik ben zelf al sinds mijn 10 over zulke dingen aan het nadenken van wat zou er gebeuren als mijn ouders er niet meer zijn, zou hij ooit zijn dromen kunnen waar maken, hoe zou ons gezin er uit zien als mijn broer “normaal/gezond” was geweest. als ik het woord “normaal”gebruik voel ik me soms wel een beetje schuldig want dan zeg ik eigenlijk dat mijn broer niet normaal is terwijl die ontzettend lief is. voordat ik dit artikel las was ik echt helemaal tegen abortus maar nu…. ik weet het niet meer want nu ik zie hoeveel pijn en moeite mijn ouders en ik er soms mee hebben weet ik niet of ik dat mijn eigen gezin nog een keer aan wil doen en of ik dat dan zelf nog wel trek. het is en blijft voor iedereen een moeilijke vraag….

eline -

sorry ik dacht dat mijn vorige stukje niet geplaatst was…..

Magda -

Maar wat als je straks zwanger wordt van een ‘ongezond’ kindje, abortus pleegt, weer zwanger wordt en dit ook een ongezond kindje blijkt te zijn. Misschien daarna wel nog een keer. Nu kan je wel denken, “dat lijkt me sterk”, maar het kan wel. Laat je dan keer op keer abortus plegen? Vind je dat dan niet wreed? Zou je dan uiteindelijk toch een kindje met een handicap accepteren? Zoja, dan kan je dat net zo goed de eerste keer al doen.

Willemijn -

Dat lijkt me inderdaad sterk. Volgens onze arts is die kans namelijk heel erg klein, omdat de natuur al veel filtert waardoor je miskramen krijgt. Ik leg er meer over uit in het artikel over PGD. Maar stel, in dit hele extreme geval, dan zou ik al snel overschakelen naar PGD.

Magda -

Maar dan zeg je dus eigenlijk dat een gezond kind voor jouw belangrijker is dat een kind uberhaupt. Liever een gezond kind, dan helemaal geen kind. Wat is eigenlijk de reden dat jullie een kind willen? Omdat dat zo geaccepteerd is in de maatschappij? (Bijna) iedereen neemt kinderen, dus dan wij ook maar?

Willemijn -

Het is jammer dat ik de toon je stem niet kan horen want zoals ik nu je comment lees vind ik hem erg aanvallend. Ik ga er dan verder ook niet op in. Wat ik heb geschreven, daar blijf ik bij. Ik zou nog honderden zinnen kunnen schrijven om meer nuance aan te brengen en achtergrondinformatie te geven. Maar in mijn slot beschrijf ik waarom dat uiteindelijk niet doe.

Julia -

Magda, wat probeer je te bereiken met het vragen van dit soort dingen? Op zo’n ruzie zoekende manier. Ga alsjeblieft weg en accepteer Willemijns keuze, maak je niet zo dik :(

Magda -

Ik probeer geen ruzie te zoeken. Ik vind dit een interessant onderwerp en ik probeer alleen te begrijpen waarom Willemijn überhaupt een kind wil, als er zoveel risico’s aan zitten. Want voor mijn gevoel beschrijft ze in dit artikel alleen waarom ze abortus zou plegen als ze een ongezond kindje zou krijgen, met allemaal argumenten die prima klinken. Maar waarom dan een kind? Als je weet dat er zoveel risico’s aan vast zitten dan kan je er toch ook voor kiezen om geen kind te nemen?

Mette -

Ik lees dit artikel na de foto op instagram en nu vraag ik me af of je nou zwanger bent of niet? #nohate

Mette -

Ik vind het trouwens een heel mooi en persoonlijk artikel!

eline -

wouw je legt dit echt mooi uit. ik heb ook een broer met een handicap. ik ben 13 en wat jij vertelt over dat je jou gezin met andere gezinnen gaat vergelijken heb ik precies zo. ik heb het er soms ook heel moeilijk mee omdat ik weet dat ik laat voor hem moet gaan zorgen en totaal niet weet hoe ik dat voor me moet zien. voor dat ik dit artikel las was ik echt tegen abortus, maar nu twijfel ik ook best wel want nu ik zie dat mijn ouders het er soms echt heel moeilijk mee hebben en ik zelf ook weet ik niet of ik later dit in mijn eigen gezin nog een keer zoon situatie aan kan. ik snap je gevoelens maar op dit moment zou ik het zelf nog echt niet weten…

Willemijn -

Dat hoeft ook nog helemaal niet Eline! Je bent nog super jong :) En als de handicap van je broer niet erfelijk is zou ik me ook echt niet te veel zorgen maken. Dan moet je gewoon lekker onbezorgd kunnen fantaseren over later, ooit moeder worden hoor 😉 Maar eerst lekker genieten van je jeugd, haha!

Lindsey -

Knap dat je hierover schrijft en eerlijk vertelt hoe jij erin staat. Ik denk er eigenlijk precies hetzelfde over als jij, en kan me voorstellen dat je je dan wil verdedigen omdat het zo egoïstisch klinkt.
Maar wat je zegt, een kind krijgen is al egoïstisch.. dan gun ik het kind dat ik krijg wel een gezonde start, en een gehandicapt kindje bewust laten komen, terwijl ik een keuze heb, vind ik niet eerlijk. Voor het kind niet, en ik wil het mezelf/vriend/eventuele broer of zus ook niet aandoen.
Dus voor mij is het zeker reden voor abortus. Mijn vriend denkt er gelukkig hetzelfde over, en we willen beide jong ouders worden dus dan is er gelukkig al minder kans op een handicap.

Lynnemien -

De zus van mijn vriend heeft een matige fysieke handicap met bijkomende gedragsproblemen. Ze is nu jongvolwassen, maar hoe ze omgaat met anderen, vb jaloers zijn, haar spullen niet kunnen delen,… is vergelijkbaar met een kind van 5 jaar. Op vlak van taal en andere verstandelijke vaardigheden staat ze op pre-adolescentieleeftijd schat ik. Haar fysieke beperking hebben zowel haar ouders als zijzelf goed aanvaard en ze heeft op dat vlak altijd de zorg gekregen die ze nodig had. Wat haar gedrags- en sociale problemen betreft is het een ander verhaal, daar wordt naar mijn mening te weinig voor gedaan, op dat vlak is er nog een stuk ontkenning. Hoe het komt dat ze is wie ze is zijn ze nooit nagegaan. Dus ze weten niet of er een erfelijke belasting is. Ik hoop dan ook dat dat niet het geval is.
Denk ik dat haar ouders of zijzelf een kwalitatief minder leven hebben dan andere gezinnen? Nee, dat zeker niet. En toch, hoezeer ik weet dat een kind met een handicap een verrijking kan zijn en welke hechte band je er mee kan opbouwen, ik zou het niet niet willen/kunnen. Want het geeft ook veel druk op het gezin, zeker als er gedragsmoeilijkheden bij komen. Het is uiteindelijk niet alleen een zorg en verantwoordelijkheid voor de ouders, maar ook voor de broers en zussen en naaste omgeving. Als de ouders er niet meer zijn, of ze zijn niet thuis, is het voor de broer en zus. Ook zij moeten zaken opgeven, hun planning aanpassen en omgaan met haar uitbarstingen. Dat wil ik mijn kinderen niet aandoen. Want ik kan dan misschien kiezen voor een kindje met een handicap, zij kunnen dat niet.
Bovendien moet je je afvragen of het fair is ten opzichte van het kindje zelf. Mensen gaan er altijd van uit dat mensen met een handicap gelukkig zijn. Ik heb al ervaren dat dat niet altijd zo is, zeker als er een besef is van wat anderen kunnen en wat zij nooit zullen hebben. Je kan je wel voorstellen dat je broer en zus die beginnen uitgaan, een lief krijgen en gaan samenwonen frustraties kan uitlokken. Niet dat zij geen activiteiten te doen hebben, integendeel, maar het zal voor hen altijd anders zijn.
Nu is het natuurlijk makkelijk praten, ik ben nog niet zwanger en heb het kindje nog niet zien bewegen. De keuze is heel moeilijk te maken als je er effectief mee geconfronteerd wordt. Bovendien weet ik niet hoe mijn vriend hier tegenover staat. Praten over zijn zus en de gevolgen die het voor ons in de toekomst kan hebben ligt nogal gevoelig. Het is een keuze die iedereen voor zich moet maken, er is geen goed en geen slecht in dit verhaal. Voor zij die er wel voor kiezen om een kind met een handicap op de wereld te zetten, heb ik niets dan respect!

Iris -

Interessant artikel en ik snap je keuze helemaal, vooral omdat je er zelf veel ervaring mee hebt. Zelf zou het er bij mij heel sterk van af hangen hoe ik op dat moment in het leven sta. Nu heb ik last van chronische vermoeidheid, dus een kind hebben wordt uberhaupt een hele zware taak, laat staan wanneer deze een zware handicap heeft. Daarnaast ligt het ook aan de financiële situatie, die er nu nog niet goed genoeg is voor een kind, laat staan één met een zware handicap. Maar mochten die twee punten bijtrekken, zou ik toch erg geneigd zijn om geen abortus te laten plegen, omdat ik van mening ben (en heel sterk van mijn ouders heb meegekregen) dat een handicap, hoe zwaar ook, geen invloed mag hebben op je kans om te leven, alhoewel daar ook weer grenzen aanzitten natuurlijk.

marieke -

Ik vind dat je een erg mooi stuk hebt geschreven. Heel persoonlijk en erg knap dat je dit zo openbaar durft te zetten. Ondanks alle mensen die altijd maar een mening ergens over en die zonder na te denken plaatsen. Ik zou zelf er nu niet voor kiezen om een kindje met een afwijking weg te laten halen. Maar weet nooit hoe ik er in sta als de situatie zich voor doet.
Ik wens je heel veel succes met de weg die je nu aan het bewandelen bent en hoop dat je uiteindelijk een gezond kindje zal krijgen.
Ik wilde nog even zeggen dat ik vind dat de kwaliteit van artikelen fors omhoog is gegaan en dat met name de artikelen op 2wmn mij erg aanspreken. (ben ook al wat ouder)
veel liefs

Laura -

Wij hebben voor die keuze gestaan. Onze zoon is geboren met een verborgen open rug. Daar zijn we pas achter gekomen toen hij 14 maanden was. In de tussentijd heb ik twee miskramen gehad. Toen we erachter kwamen dat hij ziek was, knalden we meteen de medische molen in. Zo jong, geen ziektes in de familie en toch een ziek kind en twee miskramen krijgen. Dat kon niet. Blijkbaar hadden we gewoon pech met hem. Nadat hij een zware operatie aan zijn rug had ondergaan vanwege het TC-syndroom wat hij ook bleek te hebben, kregen we groen licht voor een volgende zwangerschap. Wel moesten we rekening houden met het feit dat een volgend kindje ziek zou kunnen zijn. Het zou een verborgen open rug kunnen hebben, maar ook ernstig lichamelijk en geestelijk gehandicapt kunnen zijn. Daar zouden we bij de 20 weken echo achter komen en voor die tijd moesten we daar goed over hebben nagedacht. Op welk punt besluit je om dat leventje te stoppen? We merkten dat we steeds meer onze grenzen gingen verleggen. Van “een geestelijke beperking willen we niet” kwamen we uiteindelijk terecht op “als het echt een kasplantje is moeten we de zwangerschap stoppen” Een hele moeilijke beslissing en weken heb ik in angst gezeten. Zou ik sterk genoeg zijn om überhaupt te zeggen dat ik de zwangerschap wilde beeïndigen? Of niet? Tijdens de echo bleek ze in orde te zijn. Ja, we kregen een meisje. Ze werd 5 weken te vroeg gezond geboren. Onze zoon is inmiddels 8, zit in groep 4 op de reguliere school ( hij heeft geen geestelijke beperking ) en heeft zijn tweede zware operatie achter de rug. Hij is deels rolstoelafhankelijk en worstelt erg met zijn handicap. Ik weet niet wat ik gedaan had als ik geweten had dat hij ziek was. Ik had waarschijnlijk niet gekozen voor een abortus, maar ik begrijp heel goed hoe moeilijk die keuze zou zijn geweest.

Willemijn -

Bedankt voor je reactie Laura! Wat een spannende tijden hebben jullie achter de rug, pfff!

Romee -

Heerlijk dat jullie zo persoonlijk zijn, een van de weinige bloggers die dit doen. Knap, heel veel respect en een mooi geschreven stuk!

lotte -

lieve Willemijn,

Wat bijzonder dat je dit allemaal met ons wilt delen,
het lijkt me een verschrikkelijke keuze, eentje waar je altijd bang voor bent dat je de verkeerde kant kiest…
Op school hebben we ook een tijd over dit onderwerp gediscussieerd, toen mijn docent een verhaal vertelde.
Er was een echtpaar die net als jullie graag een kindje wilden.
bij hen was het uiteindelijk gelukt tot de 2e echo, hierin stelden de doktoren vast dat het kindje 99% kans had om downsyndroom te hebben.
Het echtpaar kozen toch voor het leven en besloten het kindje verder te laten leven.
wel troffen zij speciale voorbereidingen voor het leven buiten de baarmoeder en de opgroeiing.
Het kindje werd met 34 weken geboren via een keizersnede,
iedereen zat natuurlijk vol spanning te wachten tot ze hoorden of het kindje het syndroom van down had.
Maar wat bleek nou? het kindje was kerngezond, de doktoren hadden het fout gezien, het kindje mankeerde niks.
Dit is natuurlijk een bijzonder geval maar het zette me wel aan het denken.
Daarlijk zou ik de foute keuze maken terwijl het kindje niks mankeert.
Zelf zou ik voor het leven kiezen en het kindje met alle mogelijkheden van tegenwoordig toch een mooi leven proberen te laten krijgen.
maar dit is natuurlijk geheel hoe ik erover denk, en ik respecteer alle andere ingevingen.
dus dit is totaal geen haat reactie!

x lotte

Jody -

Allereerst super mooi geschreven! Ik heb zelf meerdere beperkingen, je ziet het niet aan mij qua uiterlijk ik zie eruit als een spontane meid en daardoor werd ik erg overvraagd, Nu we het weten wat ik precies heb en wat ik nodig heb zijn we als eerst gestopt met mijn opleiding dit vroeg veel te veel van mij, mijn omgeving reageerde niet blij, er werd zelfs gezegd je hebt gewoon een schop onder je kont nodig. Maar nu ik naar dagbesteding ga en ik steeds meer mezelf durf te uiten ziet ook mijn omgeving wie ik ben en respecteert dat.. Kortom ik leef nog elke dag in een overlevingsstand.. 1 van mijn beperkingen is een forse angststoornis dit uit zich met name in het bijna niet naar buiten durven.. eigenlijk doe ik elke dag weer dingen waar ik bang voor ben en dat kost enorm veel van mezelf en mijn omgeving, vriendjes?? nou die kunnen mijn beperkingen niet aan en die gaan na verloop der tijd weg. in het begin vond ik het erg moeilijk want ik wilde ”gewoon” zoals ieder ander een relatie. Maar wat ik wilde zeggen, nu het besef komt wie ik werkelijk ben denk ik serieus na over de toekomst zeker als het gaat om kinderen krijgen, ik ben dol op kinderen en tegelijkertijd zie ik dat ik het voor nu zeker niet aan kan. Om die reden is voor nu ook de beslissing dat ik geen kinderen wil, dit staat uiteraard niet vast want in de loop der jaren verandert er ook een heleboel. en ik ben nog maar 19 dus jong zat, maar als ik nu al wist dat ik een kind met down syndroom of een andere beperking zou krijgen zou ik het persoonlijk weg laten halen dit omdat ik weet hoe het is om met beperkingen te leven en heel eerlijk.. dat gun ik niemand.. Ook wil ik nog even zeggen dat ik op dagbesteding erg veel respect voor mensen met beperkingen heb gekregen de meeste leven gewoon en zijn elke dag weer vrolijk om kleine dingen en dat is het mooiste wat er is..

Willemijn -

Bedankt voor je comment Jody. Fijn dat je nu op een betere plek zit en ik hoop voor je dat je dat je snel lekkerder in je vel zit!

Jessica -

Ik vind dat je je erg respectvol heb uitgelaten en zeker weet waar je over praat, gezien je persoonlijke situatie.

Echter wil ik, als begeleider op een dagbesteding met emvb, toch even een sidenote plaatsen op je opmerking: Down wordt als voorbeeld genomen, maar…

Ik denk dat het namelijk een groot verschil is of je iemand met Down krijgt of iemand met daadwerlijk een ernstig meervoudige beperking.

Sylvia -

eerst en vooral, veel respect voor dit artikel en dat je het zo eerlijk hebt geschreven. dat lijkt me helemaal niet evident en makkelijk te zijn geweest.
ik kan op dit moment eerlijk niet antwoorden op de vraag wat ik zou doen. ik heb een zoontje nu, en voor hij er was zei ik resoluut ik zou abortus plegen. maar nu weet ik het niet. onze zoon is een gezond kereltje waar ik nog elke dag dankbaar om ben, dus langs de ene kant zou ik nog steeds zeggen ik kies voor abortus maar ik besef nu ook dat die keuze eens je zwanger bent niet evident meer is, omdat ik nu weet hoe het voelt om leven in je buik te hebben en hoe je meteen van dat bubbeltje houdt. dus moest het zo zijn, zou ik misschien wel voor abortus kiezen maar de keuze zou niet meer zo “makkelijk” zijn als voorheen. in het begin van mijn zwangerschap aanzag ik dat bubbeltje nog niet meteen als een baby, maar nu weet ik hoe een zwangerschap evolueert en hoe je je daarbij voelt dus het zou een veel moeilijkere keuze worden voor mij.

Laura -

Ik moet zeggen dat ik er heel lang in heb gestaan zoals jij. Maar toch, als je dan eenmaal zwanger blijkt te zijn verandert dit je kijk enorm. Er kan niet altijd worden ingeschat hoe heftig een handicap is en zodra je op een echo jouw kindje hebt gezien, is de keuze helemaal niet meer zo gemakkelijk. Gelukkig stonden wij niet voor de keuze en is alles tot nu toe goed met onze kleine baby :-)

Jessica -

Ik vind het zo ongelofelijk knap dat jullie zulke moeilijke thema’s ook aan bod laten komen. Vaak is het een taboe, maar jullie maken alles bespreekbaar. Daar heb ik veel bewondering voor. Net als voor het feit dat jij jouw mening hierover deelt.

Ik weet zelf niet of ik voor abortus zou kiezen. Het hangt echt af van de “situatie”. Hoe denkt mijn partner er dan over? Zijn we wel 100% gelukkig samen? Kunnen we dit samen aan? Wil ik dat wel? Heel moeilijke vragen waar ik nu nog lang niet mee bezig ben. Het is en blijft een moeilijke keuze, maar vooral een persoonlijke keuze. Ik vind niet dat wij anderen mogen veroordelen om de keuze die ze gemaakt hebben.

Miriam -

Knap dat je dit artikel hebt geplaatst! Ik ben het helemaal met je eens. Ik zou er ook voor kiezen om abortus te doen als ik er achter zou komen dat mijn kindje gehandicapt zou zijn. Ik zou niet bewust een kindje op de wereld willen zetten die niet gezond is.

Birte -

Wat een mooi bericht. Ik vind dit ook een heel interessant onderwerp. Als verloskundige sta ik vaak heel dichtbij stellen die dezelfde keuze moeten maken. Ik vind het knap dat je dit zo kan verwoorden. Omdat ik het geregeld meemaak op mijn werk denken ik en mijn vriend hier ook over na. Ik kan me helemaal vinden in jouw antwoord, al denk ik dat ik geen definitief antwoord kan geven tot het moment dat ik daadwerkelijk zwanger zou zijn van een kindje met een handicap. Ik denk dat je dan echt je gevoel achterna moet, al is het heel goed om er nu al over na te denken!

Romy -

Ik geef je helemaal gelijk, ik vind het juist bijzonder dat we tegenwoordig de natuur kunnen helpen met de survival of the fittest. Maar ik snap dat de keuze niet makkelijk is. je hebt er inmiddels lang genoeg over na gedacht en alle minnen en plussen goed op een rij gezet.
In jouw situatie helemaal, begrijp ik je keuze en ik zou hetzelfde hebben besloten. Blijf achter je keuze staan, laat het je absoluut geen schuldgevoel geven want je hebt er redenen genoeg voor!

Ik vind het mooi en bijzonder om te zien dat jullie je zo bloot kunnen geven op het internet, met zoveel volgers! Jullie onderscheiden je van de rest van de bloggers en ik hoop dat, dat jullie nog ver brengt.

Liefs van een van die trouwe volgers van beide blogs die normaal nooit reageert.

Willemijn -

Bedankt voor je reactie Romy, fijn dat je een reactie achter gelaten hebt! 😀

Laura -

Lieve Willemijn, wat heb je het mooi opgeschreven allemaal. Je stelt je heel kwetsbaar op en dat siert je onwijs.
Ik werk zelf in het speciaal onderwijs, op een school waar veel leerlingen met autisme en verschillende syndromen zitten, waaronder Down Syndroom. Ik zie hierdoor dat het ene kind met Down het andere niet is. Er zijn voor mijn idee zoveel verschillende ‘gradaties’ met Down. In de ene klas kan het kind met Down niet praten, terwijl een paar klassen hoger een spreekbeurt wordt gehouden door een leerling met Down. De zorg bij beide leerlingen blijft groot, maar als ik voor mezelf spreek, zou ik die laatste waarschijnlijk naar voldoening kunnen verzorgen.
En daarom lijkt mij de keus voor abortus zo ontzettend moeilijk. Stel nou dat ik een kind met Down krijg dat wel redelijk kan functioneren….. Ik ben er nog lang niet uit. Ik ben bang voor spijt.

mar -

Wat een moeilijk onderwerp eigenlijk. Maar knap dat je dit durft te plaatsen. Ik vind het ook heel knap dat je deze mening hebt, met zo’n zusje. Je ziet toch al snel dat mensen met down in de familie in dit soort discussies heel fel reageren “want mijn zus heeft het ook en ik hou ook gewoon van haar”.
Ik geloof ook zeker dat ik zielsveel van mijn kind zou houden als het down heeft en dat het me vreselijk lijkt om de zwangerschap af te breken, maar ik zou het wel laten doen.
Ik ben chronisch ziek en een kind krijgen is al iets heel zwaars voor mij. Mensen snappen ook niet dat ik het wil, maar tegen rammelende eierstokken doe je niet zo veel 😉
Maar de zorg voor een gehandicapt kindje zou ik ook echt niet aan kunnen. Ik weet ook wat het in houdt, ik heb een oom die gehandicapt is en ik weet ook dat dat voor mij veel te zwaar zou zijn. Natuurlijk kan een kind ook van alles anders mankeren, maar als vooraf al gezegd word dat het kind gehandicapt is dan zal ik het weg laten halen ja.
Maar laten we er maar van uit gaan dat dat niet het geval is, mocht ik ooit zwanger kunnen raken.

Anna -

Wow, wat een mooi artikel weer over dit onderwerp. Fantastisch dat jullie dit soort onderwerpen af en toe opnemen en er zo respectvol en zorgvuldig mee omgaan. Zelf ben ik 15 weken zwanger en heb ik een erfelijke afwijking aan mijn spieren, waarop helaas (nog) niet getest kan worden. Het is een lichamelijke afwijking, die zich bij iedereen heel verschillend kan openbaren. Ik heb er de laatste jaren best veel last van maar dat komt ook omdat ik daarnaast scoliose heb. In mijn familie hebben de meesten er beperkt last van en het grootste deel heeft het niet gekregen. Ik vond het ontzettend moeilijk om te beslissen over wel of niet moeder worden, omdat het erfelijk is en het lichamelijk ook nog eens veel van mij vergt en ik het zwaar zal hebben met de zorg voor het kindje. Na gesprekken met artsen kregen wij toch een gevoel van vertrouwen en het gevoel dat we onszelf dit niet moesten ontzeggen. Ik heb gelukkig vooral positieve reacties gekregen en vind het vooral heel bijzonder om zwanger te zijn, al is het lichamelijk niet altijd een pretje.
Wel hebben wij vooraf besproken dat als middels testen zou blijken dat ons kindje down of een andere handicap heeft (NIPT DNA-test), wij het zouden laten afbreken. De gedachte dat ons kindje daarnaast ook ‘mijn’ handicaps zou kunnen hebben, maakt het iets makkelijker. Wij hebben van tevoren onze blijdschap echt ingehouden en geleefd met de gedachte dat er een kindje zou komen als de testen goed waren, om onszelf te beschermen tegen de situatie waarin we afscheid zouden moeten nemen. Gelukkig was de test goed, maar ik heb die weken vaak gedacht ‘ik wil/kan geen afscheid nemen’. Toch zouden mijn vriend en ik elkaar er door heen slepen en bij ons woord blijven, hadden we heel duidelijk afgesproken. Ik denk dat het scheelt als je je hier heel erg op instelt, maar het blijft natuurlijk vreselijk. Gisteren voelde ik ons kindje voor het eerst en nu voel ik nog sterker dat ik het – wat er ook uit de 20 weken echo komt – niet meer kwijt wil. Toch zullen we dat opnieuw moeten overwegen bij bijvoorbeeld een open ruggetje of schedel. Ik probeer er maar niet aan te denken.
Heel veel sterkte met je begrijpelijke keuze Willemijn. Ik hoop dat je gemakkelijk zwanger wordt en vroeg DNA mag laten testen, zodat het niet nog moeilijker wordt dan het al is!

Anieke -

Het als het geslacht, zou ik ook dit soort afwijkingen niet hoeven weten voordat het kindje geboren is. Ik zou, zoals ik er nu in sta, geen abortus willen plegen. Het staat me zo tegen, en dat heeft alles te maken met mijn overtuiging dat alles met een reden gebeurt. Hier ga ik niet al te ver op in, maar geen abortus voor mij dus.
Over andermans keuzes op dit gebied oordeel ik niet. Het gaat me eigenlijk niks aan en het is niet mijn keuze. Dat is prima. In jouw geval kan ik je overwegingen goed begrijpen. Ik hoop dat je niet voor deze keuze komt te staan! Ik wens kou en je man het allerbeste toe en natuurlijk ook een mooi, gezond kindje.
Veel geluk!

Saskia -

Het blijft een lastige keuze. Wij zijn inmiddels bij de klinisch geneticus geweest en daar hebben we gehoord dat wij een redelijke kans hebben op een kindje met het syndroom van Wolf-Hirschhorn. En dan niet een mildere variant, maar een hele ernstige. Ik heb een translocatie van de chromosomen 2 en 4 (een heel klein stukje van chromosoom 2 is gewisseld met bijna de hele korte arm van chromosoom 4). Ons kindje zal in het geval van een voldragen zwangerschap tijdens de geboorte of direct na de geboorte overlijden. Inmiddels ben ik weer zwanger (voor de derde keer na twee miskramen) en wij zullen -als er uit de vruchtwaterpunctie blijkt dat ons kindje mijn translocatie ongebalanceerd heeft gekregen-, de zwangerschap laten afbreken. In geval van down weten we het nog niet zeker. Nu zeggen we: ‘ja, afbreken’, maar we weten nog niet hoe we zullen handelen als dit daadwerkelijk aan de orde is.

Willemijn -

Ik hoop voor je dat deze zwangerschap goed zit Saskia! Dat gun ik jullie echt na 2 miskramen. Bedankt voor je comment :)

Saskia -

Helaas is ook deze zwangerschap weer een miskraam geworden. Misschien volgende keer beter.

Willemijn -

Aah wat verdrietig zeg!! :( Hoe veel weken was je inmiddels? Heel veel sterkte Saskia!

Nynke -

Ik vind het echt goed dat je dit soort onderwerpen op deze manier bespreekbaar maakt.
Vanuit jouw standpunt snap ik je mening ook heel goed. Je weet uit de eerste hand hoe zwaar het is om iemand met een handicap in de familie te hebben, dan denk je van jongs af aan al veel meer na over de gevolgen denk ik.
Mijn man heeft 2 neefjes die een afwijking hebben. De een heeft Down en de ander iets wat nog niet gediagnosticeerd is. Dit maakt de kans op een kindje met een afwijking voor ons (gelukkig) niet groter.
Zelf ben ik nu ongeveer 12 week zwanger en ook ons is de vraag gesteld of we een combinatietest wilden. We hebben er heel bewust voor gekozen om dit niet te doen, omdat ik het niet over mijn hart zou kunnen verkrijgen om het kindje weg te laten halen. Weet je het, dan zit je de rest van je zwangerschap in spanning en kun je er veel minder van genieten denk ik. Wel kiezen we voor de 20 weken echo, zodat we wel weten of het hartje, de longen ed er goed uit zien.

Het blijft gewoon een super moeilijk keuze en er zullen altijd mensen in je omgeving zijn die vinden dat je het niet goed doet, die het anders zouden doen. Het gaat om je eigen gevoel, dat wat jij en je partner willen. Daar kan verder niemand iets over zeggen.

Willemijn -

Gefeliciteerd met je zwangerschap! Ik weet nog van eerdere comments dat je vertelde dat jullie bezig waren en zo te lezen is het nu dus gelukt! Joepie! 😀

Nynke -

Ahh, wat lief dat je dat nog weet!! <3
Het is inderdaad gelukt. Donderdag de 12 weken echo, zo spannend! 😀

Willemijn -

Succes en veel plezier, gaat vast heel bijzonder zijn! 😀

Marieke -

Ik heb het hier laatst nog met mijn vriend over gehad, ook al zijn we 20 en 22,studerend en totaal niet toe aan kinderen, maar wij delen exact jouw mening. Ik zou ook abortus ondergaan, ook omdat ik niet bewust een kindje met een moeilijk leven op de wereld wil zetten en voor mijn vriend telde zwaar mee dat hij denkt dat wij zo’n kindje niet de goede zorg kunnen geven. En inderdaad, het voelt heel egoïstisch, omdat we zo’n kindje en de ‘lasten’ ervan niet willen, ondanks de lusten die het zou kunnen opleveren. Niet voor mezelf, niet voor mijn familie, niet voor andere broertjes of zusjes. Dus ik snap je en ik hoop dat je vrede kan vinden met je mening. Ik gun je echt een gezond kindje, Willemijn, vooral omdat ik het idee heb aan je artikelen te kunnen zien hoe graag je het wil en hoe zo’n goede moeder je zou zijn. Dikke knuffel :)

Elly Kellner -

Ik heb niet zo heel veel woorden, voel enkel dat ik trots op je ben en blij met je ben Willemijn.
En dat is genoeg :)

Willemijn -

Lief, bedankt Elly!

Marit -

Ik denk hier ook wel eens over na. Ik val in in het basisonderwijs en af en toe sta ik ook op een mytylschool. Toevallig was ik daar vorige week ook en gaf ik biologie. Het ging toen over erfelijkheid en we kwamen uit bij het punt dat je je vrucht kunt laten onderzoeken op ziekten en handicaps en dat er dan mensen zijn die het laten aborteren. De jongeren gaven aan het wel te snappen. Ik ben dan ook heel benieuwd hoe ze zich daarbij voelen, maar ik wilde niet te diep gaan omdat dat misschien nare dingen los zou maken. Er zijn genoeg jongeren die nog worstelen met de acceptatie van hun handicap. Als ik daar ben dan word ik altijd wel een beetje weer met mijn neus op de feiten gedrukt dat je dus ook een gehandicapt kind kunt krijgen. Ik denk dat ik zelf er ook niet voor zou kiezen om een gehandicapt kind op de wereld te zetten. Of ik het zelf aan zou kunnen weet ik niet, het lijkt me zo lastig dat de zorg nooit ophoudt. Ik zit er ook mee met of ik het het kind zou willen ‘aandoen’. Misschien voelt het zich wel regelmatig anders. Het leven is dan ook gewoon moeilijker. Mijn vriend en ik zijn nog niet bezig met kinderen, maar in de toekomst wordt dit ook een onderwerp dat de revue zal passeren. Ik ben ook benieuwd of ik op het moment dat er iets in mijn buik zit ook dezelfde keuze zal willen maken of niet.

Mirjam -

Wauw, weer een mooi artikel en zeker goed om over na te denken! Zelf werk ik met mensen met een ernstig tot zeer ernstig verstandelijke beperking. Echt, ik hou van mijn cliënten en ik doe alles voor ze, maar ik zou zelf de zwangerschap afbreken als ik weet dat ik een gehandicapt kindje zou krijgen. Ik zie zelf hoe zwaar de ouders het hebben, maar ik zie ook hoe erg de zorg verslechterd. Door de bezuinigingen kan ik mijn cliënten steeds minder bieden. Ik gun mijn kind dit gewoon niet toe!

Ik weet trouwens niet wat ik zou doen als mijn kind een licht evrstandelijke beperking of Down zou hebben..

Willemijn -

Ja de zorg he… Dat bedoelde ik ook met dat ik denk dat in zekere mate de kwaliteit van leven van een gehandicapte (maar bijv. ook oudere) afhankelijk is van de kwaliteit van de zorg. En dan niet alleen de medische handelingen, maar ook het stukje aandacht geven en tijd hebben. Soms vrees ik wel eens voor de zorg over 10 of 20 jaar. Ik denk eigenlijk dat het dan niet meer te betalen is en dat ouderen, zieken en gehandicapten thuis zullen blijven wonen dmv mantelzorg.

Mirjam -

Ik heb zelfs al collega’s die naar werk buiten de zorg op zoek zijn.. Gewoon, omdat je er zelf verdrietig van wordt dat je je cliënten bijna niks meer kan bieden. Alles wordt opgelost met een pilletje, mensen zitten veel langer en vaker binnen en het wordt alleen maar erger. Het zou dus ook mijn hart breken als ik op dit moment een kind zou hebben dat ik naar een instelling moet brengen. Het klinkt hard, maar zo voel ik het op dit moment wel.

Jolien -

Ik snap je reactie helemaal. Ik werk ook in de zorg, in een gezinsvervangend tehuis voor mensen met een verstandelijke beperking (down syndroom etc.). Ik merk ook erg dat er steeds minder tijd is voor aandacht voor de clienten. Dat is zorgelijk, want je wil ze juist dat extra beetje geven! Ik probeer in mijn werk dit ook nog zo veel mogelijk te doen. Daar is ook nog wel enige ruimte bij ons voor gelukkig omdat mijn clienten nog redelijk zelfstandig zijn.
Ik snap willemijn haar keuze en onderbouwing hiervoor helemaal.

Suzanne -

Ik vind dit zo lastig. Ik weet bijna zeker dat ik het kindje niet zou kunnen weg halen, maar ik weet dat ik het in eerste instantie wel erg zou vinden als ik zwanger zou zijn, en het kindje blijkt erg beperkt te zijn. Ik zou verdrietig zijn en het heel moeilijk vinden, maar uiteindelijk zou ik net zoveel van dat kindje kunnen houden als van een kindje wat niet beperkt is.
Ik geloof dat er al leven is vanaf de bevruchting. Ik wil niet iets afbreken wat leeft, maar eerlijk gezegd, zou ik ook liever een kind krijgen wat volledig gezond is en normaal kan opgroeien, maar ik geloof ook dat ik niet degene ben die over dit soort dingen mag beslissen.
Ik hoop dat ik aan mijn principes vast kan houden in zo’n situatie, maar ik denk dat het heel moeilijk kan worden.

Ik ben het niet met je eens, wat jij zegt over deze stelling, maar ik vind het moedig van je dat je dit aansnijdt. Ik hoop wanneer je zwanger wordt, dat je een gezond kindje op de wereld kan zetten!

Martina -

Je hebt dit artikel ontzettend mooi geschreven en dat vind ik heel erg knap. Het is een heftig onderwerp… Ethische dilemma’s kennen nu eenmaal niet 1 goed antwoord. Ik heb hier zelf in het begin van mijn zwangerschap ook over nagedacht. Nu is het zo dat ik geen risicofactoren heb waardoor de kans op een kindje met een handicap groter is dan normaal. Ik ben me er heel erg van bewust dat ik alsnog de kans heb dat het kindje niet gezond is. Toch hebben we ervoor gekozen om geen testen te laten doen. Ik/wij wilden niet voor een eventuele keuze komen te staan, want wat als je een uitslag krijgt die vraagt om een beslissing? Ik zou me geen raad weten. Op dit moment hoop ik gewoon dat we een prachtig gezond kindje mogen krijgen.

Willemijn -

En ik denk dat je daar ook gewoon van uit moet gaan, anders kun je helemaal niet genieten van je zwangerschap! :) Ik dacht vanmorgen nog na: Als ik nu zwanger zou zijn van een kind zonder handicap van mijn zus (blijkt uit de vlokkentest), zou ik dan nog wel een combinatietest laten doen? Ik denk het eigenlijk niet. Ik zou het bewust niet willen weten. Interessante vraagstukken allemaal waar, inderdaad, niet 1 goed antwoord op is.

Tamara -

Ik snap heel goed dat je wel op je nagels zou kunnen bijten met het online gooien van dit artikel. Ook dit onderwerp houdt mij al jaren bezig. Mijn mama was zwanger van mij toen ze 40 was, mijn vader was al 41. Mijn ouders hebben toentertijd ook onderzoeken laten doen, om te kijken hoe ik er aan toe was. Mijn ouders zijn erg christelijk en 25 jaar geleden waren de onderzoeken natuurlijk anders en werden ze door de gemeenschap minder goed geaccepteerd. Mijn mama vertelde dat zelfs de artsen mijn ouders probeerden te beïnvloeden om niet te testen. Uiteindelijk hebben mijn ouders het wel gedaan en bleek ik gezond te zijn.
Zelf heb ik mijn omgeving te maken met een kindje met down. Hij is even oud als ik en de zorgen voor de ouders zijn erg zwaar. Hun relatie is daardoor kapot gegaan. Een gezonde dochter van dit stel krijgt, als de ouders overlijden, de voogdij en zorg op haar. Ook haar partner moet dit maar accepteren. Hij krijgt een zwager met down “cadeau” bij deze relatie. Vat dit niet verkeerd op,maar het is wel zo.
Deze gebeurtenissen zorgen er voor dat mijn vriend en ik een zwangerschap met handicap zouden laten afbreken. Ook al zou ik natuurlijk van het kindje houden. Wij zijn er zeker van dat een dergelijke keus zwaar en moeilijk zou zijn. Maar als je nu met je gezonde verstand weet wat je wilt, moet je daar aan vasthouden ook al willen je hormonen tegen die tijd wat anders. Denk dan terug aan die keuze en besef waarom. Jii hoeft je niet te verantwoorden.

Ik wens jullie, Willemijn en Djurre, al het geluk toe. En bedankt voor het doorbreken van dit “taboe”. Jullie hebben veel wijsheid in jullie. Vertrouw daar ten allen tijden op.

monique -

Wat een prachtartikel!

Ik ben zelf 28 en moeder van een zoontje van 1,5jaar oud en inmiddels zwanger van nr. 2!
Voor mijneerste zwangerschap had ik dezelfde mening als jij. Een kind met een handicap is geen kattepis en reden voor een abortus.
Totdat je zelf zwanger bent.. En je ervaart dat ze met 14-20 weken pas echt weten of het iets mankeert.
Tot die tijd ben je gaan wennen aan je zwangerschap, gaan houden van het kindje in je buik en heb je het zelfs al kunnen voelen!
In een klap is de keuze een stuk genuanceerder en komen er ook nog een hoop hormonen bij kijken die het allemaal niet makkelijker maken.

Nog steeds sta ik bij mijn mening, maar weet ik ook uit ervaring dat je de keuze pas echt kan maken als je er met al je hormonen en man mddenin terecht komt.
Voor die tijd kun je je er moeilijk een voorstelling van maken wat voor gevoelens er bij je loskomen met zo’n kindje in je buik.

Betty -

Wauw Willemijn, wat een ongelofelijk goed geschreven stuk. De liefde voor je zus straalt er mijns inziens in door. Wees eens niet zo hard voor jezelf om de beslissing die jij en Djurre zouden maken als je (hopelijk niet) ooit een slechte uitslag zou krijgen! Jij hebt vanuit de eerste hand meegemaakt hoe het in een gezin met een gehandicapt kind. Je wijst hiermee je zus niet af, maar je wilt zo’n gezinsleven voor jezelf niet.

Toen ik 12 weken zwanger was, hebben wij er bewust voor gekozen een combinatietest te willen doen. We hadden losjes wat gesproken over wat we met een eventuele uitslag zouden doen, maar hadden nog heen concreet wat-als-plan. Ik denk dat wij een kindje met Down niet geboren hadden laten worden, hoe hard dat ook klinkt. De kinderen en jongeren met Down die je bij tv-programma’s ziet, zijn altijd de vrolijkheid zelve en zo lief en grappig dat je bijna vergeet dat Down een hele zware handicap is. Niet alleen geestelijk, maar ook lichamelijk. Kinderen met Down hebben vaak hartproblemen en andere nare lichamelijke afwijkingen. Ik wil dat mijn kind niet bewust meegeven. Bovendien wil ik, hoe egoistisch dat ook klinkt, liever niet beginnen met een baby waarvan ik weer dat die zwaar gehandicapt is. Er kan bij een ogenschijnlijk gezonde baby ook heel veel mis zijn of mis gaan, daar ben ik me van bewust. Maar dan weet je dat niet van tevoren. Van tevoren weten dat je een kind al met 1-0 achterstand op de wereld zet… Het zou niet mijn keuze zijn. Maar ik heb wel echt heel veel bewondering voor die stellen die zeggen: een kind met een handicap is bij ons ook van harte welkom. Dan schaam ik me ook wel een beetje voor mijn eigen angst voor een zwaar gehandicapt kind, al heb ik dat wel wat meer geaccepteerd.

Bij een eventuele tweede zwangerschap zal ik, denk ik, weer een combinatietest laten uitvoeren. Natuurlijk wil je geen abortus als je eenmaal zwanger bent, maar ik denk dat ik er dan weer hetzelfde in zal staan. Ik wil mijn zoon ook niet bewust ‘opzadelen’ met de zorg voor een zwaar gehandicapt broertje of zusje.

Willemijn -

Bedankt voor je comment Betty, lief!

Barbara -

Mooi artikel! Echt bewonderenswaardig dat je hierover blogt. Ik weet het eerlijk gezegd niet, we hebben het er wel samen al over gehad.
Maar op dit moment zijn wij al een tijdje bezig om zwanger te worden dat ik denk ik het heel erg moeilijk zou vinden om de zwangerschap af te breken. Het is goed om hierover van te voren te praten met je partner maar de echte daadwerkelijke keuze maak je denk ik pas als het echt zo blijkt te zijn, (spreek nu voor mezelf) en of ik die dan met mijn gevoel of verstand maak weet ik nu niet.
Want dat is het denk ik, laat je je verstand speken of je gevoel? (Als je er tenminste niet voor 100% tegen bent)

Dionne -

Wat een ontzettend boeiend artikel heb je geschreven, daarnaast vind ik het mooi om te zien hoe eerlijk je hebt geschreven.
Ik vind dit een onwijs moeilijk onderwerp waarbij ik het antwoord niet weet en ik ook niet vind dat ik het recht heb om een antwoord te hebben. Een zwangerschap is iets mooi, voelt als een intens geluk. Door alle technologieën van tegenwoordig weten we al alles van het kind zonder dat hij/zij geboren is. Ik vind, persoonlijk, dat de technologieën van tegenwoordig teveel impact op ons leven hebben. Door al onze technologieën krijgen we dit soort vragen, terwijl er minder wordt gekeken naar ons eigen hart. Hoe voelt de zwangerschap voor ons? Vergeet niet dat moeders meer doorhebben dan je denkt.
Ook al lijkt het alsof mijn verhaal een kant op wil gaan dat ik zou kiezen voor geen abortus, ik heb daar geen antwoord op. Ik vind het jammer dat ons leven zo geleid worden door technologieën.
Elk onderwerp heeft vele voor,- en nadele. Soms moeten we eens met ons hart denken ipv ons verstand

Willemijn -

Dat heb ik ook wel eens gedacht inderdaad. Hadden we alle mogelijkheden maar niet, dan hadden we ook al die keuzes niet. Onze wetenschap is onze grootste vriend en vijand tegelijk (geldt niet alleen op dit gebied, maar op alles denk ik).

Danielle -

Lieve Willemijn,

wat knap van je om dit zo openhartig neer te zetten! Het heeft me direct aan het denken gezet over mijn eigen situatie, ik heb al 2 kindjes. Bij onze eerste zwangerschap kwam het onderwerp natuurlijk aan de orde “wilden wij ons ongeboren kindje laten testen op down?” Mijn man had direct een hele standvaste mening: “als er uit de test komt dat het niet gezond is, dan wil ik het niet houden, want ik weet van mezelf dat ik er niet mee om kan gaan.” Ik vond dat destijds heel hard van hem, ik was bang dat ik de pijn niet zou kunnen verdragen om het kindje in mijn buik, waar ik al van hield vanaf het moment dat ik een positieve zwangerschapstest in mijn hand had, dood te maken. Jong moeder worden is altijd al mijn grootste wens geweest. Ik heb tot 2 keer besloten om de tests niet uit te laten voeren, omdat ik bang was dat ons huwelijk in een storm zou eindigen als zou blijken dat ons kindje niet gezond zou zijn, dat we voor de keuze zouden staan. Ik wilde niet voor de keuze moeten staan, dus ik koos voor het recht om niet te weten. Nu ik je artikel lees, realiseer ik me dat ik simpelweg gekozen heb om mijn kop in het zand te steken, op goed geluk. Want als nou één van onze kinderen geboren zou zijn met een afwijking, dan zouden we veel grotere problemen hebben gekregen, mijn man had immers heel duidelijk aangegeven dat hij het niet wilde. Nu besef ik dat hij gewoon eerlijk was, je bent geen slecht mens als je je grenzen aangeeft. Je kunt onmogelijk een toekomst voor jezelf creëren, waar je zelf ongelukkig van wordt, enkel omdat je omgeving het wel of niet met je keuzes eens zou zijn, of je anders zouden veroordelen. Het is jouw leven en jij hebt het recht om je eigen beslissingen daarover te maken. Jullie hebben heel veel geluk dat jullie als stel op één lijn zitten, dat is eigenlijk het aller belangrijkste. Wat andere mensen denken is jullie zaak niet, lieverd. Xxx

Willemijn -

Wat een mooie reactie van jou Danielle! Lijkt me ook vreselijk, als je niet op één lijn zit. Dat zet zo’n druk op je relatie denk ik, wat een crisis!

Akosua -

Het is een lastig onderwerp, maar omdat ik zelf in de zorg werk en alle type kinderen maar ook volwassenen heb meegemaakt heb ik al tijden geleden voor mijzelf de beslissing genomen. Als mijn kind verdacht wordt van het syndroom van Down of een andere ernstige beperking zou ik het laten aborteren. Kinderen nemen is tegenwoordig heel bewust en daar heb je bepaalde verwachtingen bij. Ik stel hoge eisen aan mezelf, maar ook aan anderen en ik denk dat zo’n kindje bij mij niet op de beste plek is en dat ik er zelf niet gelukkig van worden. Dit klinkt heel hard en egoïstisch, maar dit is wel hoe ik er in sta. Dus ik snap precies wat je bedoelt Willemijn.

Hazel -

Ik denk er hetzelfde over als jij Willemijn. Wat ik me wel altijd afvraag is hoe dit in de praktijk gaat. Ik ken niemand die met 13-20 weken een kindje heeft laten weghalen met een afwijking als reden. Ik hoor vaak alleen maar van mensen “we doen geen testen want we laten het toch niet weghalen”. In het televisieprogramma zie je dan bijvoorbeeld ook iemand die achteraf zegt ik had het niet gedaan, nu ik dit weet. Maar de keuze lijkt me juist zo moeilijk, als je zwanger BENT. En hoe communiceer je dat naar de buitenwereld? Doe je dat uberhaupt? Blijkbaar rust er nog een groot taboe op. Ik zou net als jij wel heel erg bang zijn voor reacties van anderen. Ik heb trouwens de indruk dat veel familieleden van mensen met een kind met een afwijking, vaak veel milder zijn tegenover mensen die “zo’n” kindje hebben laten weghalen. Zij weten hoe zwaar het is, terwijl zij ook juist zoveel houden van een broer/zus/dochter/zoon. Al met al dapper dat je dit zo hebt opgeschreven, met respect voor ieder’s keuze.

Willemijn -

Tja, hoe communiceer je dat… Goede vraag. Dat is denk ik heel persoonlijk voor iedereen. Het hangt er van af hoe open je zelf bent en wilt zijn. Ik ben wel iemand de graag met andere praat en graag wil delen. Daar haal ik steun uit. Maar er zijn ook mensen die het graag ‘onder ons’ (jij en je partner) houden. Beide is prima en heel persoonlijk. Ik zou er zelf in elk geval wel met de mensen die het dichts bij mij staan over praten, zoals mijn ouders, Martine en een paar andere mensen wellicht. Dat zijn ook de mensen die ik direct over de zwangerschap zou vertellen. Ik zou het ze ook juist willen vertellen zodat ze er voor je kunnen zijn als het niet goed blijkt te zijn.

Wel denk ik, voor mensen die angstig zijn om het de delen, dat je de kracht van de steun van de buitenwereld niet moet onderschatten. Vanmorgen, toen ik wakker werd, was ik super zenuwachtig. Maar nu ik eenmaal deze comments lees voel ik het medeleven van iedereen. Daar haal ik heel veel steun uit. Ik denk dat hoe meer je over zaken als deze praat, hoe meer je ook verhalen van anderen zult horen die hetzelfde mee hebben gemaakt of je begrijpen. Net zo als met een miskraam. Als je daar over praat dan krijg je pas door hoe veel vrouwen hetzelfde hebben meegemaakt! :) Nou ja, weer een heel verhaal van mij. Over en uit, hihi! 😉

Manon -

Mooi geschreven en heel herkenbaar! Ik heb op je eerdere blogpost over dit onderwerp al gereageerd, ik heb (had, ze is overleden) ook een zusje met een erfelijke meervoudige handicap. Ik ben ook drager van haar ziekte (San Filippo) en ik zou geen kindje met haar ziekte op de wereld willen zetten. Ik weet nog niet of dat betekent dat ik nooit aan kinderen begin of dat ik het weg zou laten halen. Ik heb namelijk bij het weg laten halen een loterij-gevoel. Hoe vaak moet je het proberen voordat het goed is? Nu scheelt het voor mij dat ik geen kinderwens heb, dus ik kan er nog makkelijk zo over oordelen.

Ik heb het hier wel eens met mijn ouders over, die zeggen dat als ze toen wisten wat ze nu weten, mijn zusje nooit geboren hadden laten worden. Lastig onderwerp, waarover een buitenstaander snel een oordeel heeft. Goed dat je er zo open over bent! Ik hoop dat de toekomst een gezond kindje voor je brengt :)

Willemijn -

Hihi, heerlijk dat je geen kinderwens hebt. Scheelt een boel 😉 Heb je het artikel over PGD ook gelezen? Dat is nog een extra optie, naast geen kinderen nemen of abortus. Bedankt voor je comment!

Saskia -

In principe heb je alleen een verhoogde kans op de ziekte van Sanfilippo als je partner ook drager is van de ziekte. Als jij alleen drager bent is er in principe niks aan de hand.

Saskia -

En inderdaad ‘fijn’ dat je (nog) geen kinderwens hebt. Ik zou eigen liever ook geen kinderwens hebben. Wij hebben het advies gekregen om maar gewoon te blijven proberen totdat het een keer geen miskraam/gehandicapt kindje is.

Tessa -

Hoi Willemijn, wat een goed onderwerp op aan te snijden. Ik bewonder je openheid en eerlijkheid.
Ik denk er hetzelfde over als jij. Ik zou de last niet aankunnen en het kind een goed leven gunnen. Mensen denken vaak dat alle kinderen met Down zo goed zijn als de mensen uit ‘Down voor Dummies’ maar dat is niet zo. Vaak hebben ze hartafwijkingen of andere hele heftige, fysiek beperkende afwijkingen. Daardoor hebben ze een sterk verkort leven, maar ook een verminderde kwaliteit van leven. Daarnaast ben ik ook niet gelovig en denk ik meer aan de ‘klompje cellen’ bij 13 weken dan een echte baby, hoewel dit misschien anders is als ik eenmaal zwanger zou zijn. Goede discussie, en een zeer goed artikel!

beau -

Willemijn, als eerste wens ik jou natuurlijk het aller àller beste toe! En doordat jijzelf zo veel ervaring hebt met je zus vind ik het onrespectabel als ik hier mijn mening over moet geven, omdat ik hier zelf geen ervaring mee heb. Keuzes maken heb je zelf in de hand, dat blijft altijd een hekelpunt. Ookal kunnen wij niet in de toekomst kijken, of het de juiste beslissing is, maar zolang je hart dit kiest, moet dit de juiste keuze voor jou zijn. Je bent een dappere en sterke vrouw waar heel veel dames tegenop kijken, het is daarom zo sterk dat jij dit/deze verhalen met ons deelt. Het is prachtig om te ervaren dat op LLG het (vaak) over rozengeur en manenschijn gaat en op 2wmn ook de serieuze onderwerpen worden aangesneden. Maargoed ik wijk van het onderwerp af. Willemijn, doe wat goed voelt en volg je eigen hart ♡.
X Beau

Kelly -

Een heel boeiend en mooi geschreven artikel Willemijn! De dualiteit waar je mee te maken krijgt wanneer je een ‘afwijkend’ persoon hebt in je familie (en al zeker in je gezin) is inderdaad heel zwaar… persoonlijk denk ik dat je ieder leven moet gaan respecteren. Wat ik daar mee bedoel is dat als je eenmaal een kind met een afwijking op de wereld hebt gezet, dat je het daarom niet moet afstoten, maar als ik zou kunnen kiezen, dan zou ik persoonlijk wel kiezen om het nooit op de wereld te zetten. Onze aarde, onze maatschappij en onze eigen levens hebben het allemaal al zwaar genoeg dezer dagen, dus waarom zou je er bewust voor kiezen om het nog zwaarder te maken.
Een ongeboren kind afwijzen zal natuurlijk erg lastig zijn, maar ik geloof dat vrouwen sterk genoeg zijn om deze last te dragen… uiteindelijk weet je dat je goed doet, omdat jij (en je partner) dan deze last moeten dragen en inderdaad niet je eventuele andere kanderen of de maatschappij of wie dan ook.
Van mezelf zou ik bv. ook weten dat ik de extra stress betreffende een afwijkend kind niet zou kunnen dragen, dus welk leven zou ik dat kind dan geven? Een van weggestoken worden in een dienstverleningscentrum? Of een waar ik constant op de tippen van mijn tenen zou lopen? Sta je er eenmaal voor, dan trek je jezelf wel door de situatie, maar ik denk dat het evolutionair gezien toch beter is om de ‘gezondste’ weg te kiezen.
Het kan misschien een vreselijke vergelijking zijn voor sommigen: maar uiteindelijk steriliseren we onze katten toch ook zodat we niet meer zwerfkatten op de wereld zouden krijgen? Dat is OOK een beslissing over ongeboren leven door de mens zelf. We kiezen ook om onze koeien kunstmatig te gaan bevruchten om er meer te kweken om daarna te gaan doden voor de massaconsumptie…

Verder vind ik dat je hier heel verstandig (rationeel + emotioneel) over nadenkt en dat maakt dat je inderdaad een goede keuze voor jezelf hebt gemaakt. Dus helemaal geen reden om je te schamen of onzeker te zijn van je keuze.. er zullen altijd mensen zijn die de ene kant zullen bepleiten en er zijn anderen die de andere kant zullen bepleiten, we zijn vrije mensen en daarom moet je gewoon elkanders verschillen gaan accepteren. Het is iets om trots op te zijn dat je hier zo sterk mee bezig bent!

Lisanne -

Erg mooi artikel! Het lijkt me heel lastig om daar zo serieus over na te moeten denken. Maar ik weet dat het ook voorkomt dat ouders meer kinderen willen en het niet lukt. En wat dan, als je je eerste kind niet meer hebt door abortus? Ik zelf zou het op dit moment niet doen denk ik, maar ik ben nog maar heel jong om te oordelen.
En ik respecteer je keuze, succes met alles.
Xx

Minke -

Ik vind het echt ontzettend dapper geschreven! Het is natuurlijk een ontzettend lastige beslissing om te maken, misschien wel de moeilijkste van je hele leven. Maar ik begrijp je keuze volledig! Persoonlijk zou ik denk ik dezelfde beslissing maken, als ik in jouw schoenen zou staan. Je weet hoe het is om een kind met een afwijking in je gezin te hebben. Ik vind dan ook dat je een erg moedige beslissing hebt genomen, en het super knap van je dat je dit met ons durft te delen. Dit artikel zal denk ik voor veel ‘eventueel toekomstige ouders’ steun kunnen vormen.

Renee -

Wow. Wat een heftig onderwerp, maar complimenten voor hoe je alles onder woorden hebt gebracht. Het is zo’n ontzettend lastig onderwerp. Mijn man en ik hebben inmiddels een 6 weken oude, gezonde, dochter. Voorafgaand aan de zwangerschap bespraken wij dit onderwerp ook en waren van mening om de zwangerschap te beëindigen bij het nieuws dat het kindje een handicap zou hebben. Maar dan ben je zwanger… Heb je de eerste echo. Zie je een klein gummybeertje met een hartslag. Armpjes en beentjes die bewegen. We keken elkaar aan, toen ons werd gevraagd of wij de combinatie test wilden doen, en we wisten allebei dat we die test niet zouden doen. Deze baby blijft waar hij/zij zit. Met de 20 weken echo hoorden we dat alles goed was. We kregen wel veel info over de combinatie test en de VK vertelde ons dat de kans bij ons klein zou zijn op een kindje met afwijking, omdat wij jong/gezond/geen erfelijke afwijkingen of ziektes in de fam. Dat speelde dan ook wel mee bij beslissing geen combinatie test te doen.

Nogmaals, diepe buiging voor jou hoe je dit onder woorden brengt. Je bent er zo open over en ik denk dat je hier veel mensen mee kunt helpen.

Ilse -

Wat een heftig maar goed artikel! Ik sluit me aan bij jouw mening, ondanks dat ik me totaal niet kan voorstellen hoe het is om een gehandicapt kindje te hebben (gelukkig geen voorbeelden in mn omgeving). Ik denk dat ik ook abortus zou laten doen, zeker nu de nederlandse zorg er zo op achteruit gaat.
Echt een ontzettend goed artikel, mooi verwoord! Xx

Manon -

Wat een bijzonder en heftig artikel! Je hebt het prachtig verwoord Willemijn. Ik ben nu zeventien jaar en heb een ernstige vorm van Scoliose (vergroeiing van de wervelkolom) en ben ook heel erg bezig met dit onderwerp. Het is een erfelijke ziekte, en er is 60% dat mijn kinderen ook Scoliose krijgen. Ik heb er heel lang over na gedacht, dat doe ik nog steeds. Persoonlijk denk ik (op het moment) dat kinderen krijgen het een van de mooiste dingen zijn die er bestaan. Ik zou daarom heel graag kinderen willen, zelfs met de kans dat zij het zelfde krijgen als ik. Ik vind dit heel egoïstisch en voel me er ook redelijk schuldig onder. Aan de andere kant, ik kan ze mentaal beter steunen dan iemand zonder Scoliose. Ik heb het allemaal mee gemaakt, en maak het nog steeds iedere dag mee.

Op de vraag of ik abortus zou nemen als ik weet dat mijn kindje een downsyndroom heeft? Ja. Ik denk dat ik hem/haar niet gelukkig genoeg kan maken, en daardoor zou falen als ouder. Hij/zij kan minder dan een ‘normaal’ persoon, en dat zou voor altijd aan me blijven knagen. Ik wil, en kan me niet een hele leven er schuldig onder voelen.

Ik hoop dat het niet te hard overkomt. Ik heb diepe respect voor iedereen die voor de keuze staat en niet voor abortus kiezen. En voor de mensen die een kindje met een (down)syndroom hebben. Ik zelf zou het niet kunnen.

Dita -

Wat knap geschreven Willemijn! Mooi om jou mening hierin te horen. Zoals je weet ben ik zelf ook de zus van mijn zusje die zwaar autistisch is en een verstandelijke beperking heeft. Ik weet ook als geen ander hoe het is om te leven met iemand zoals haar. Hoe je leven wordt beïnvloed door een iemand met een handicap. Dat maakt niet dat ik niet van haar hou, juist hou ik ontzettend van haar om wie ze is! Zoals je zegt, misschien nog wel ‘meer’. Maar of ik zelf die keuze zou maken, ik weet het niet. Wij hebben laatst wel bewust gezegd dat we toch geen special need kindje willen adopteren. We wilden graag een kindje adopteren omdat ik zelf ook ben geadopteerd maar toen we te horen kregen dat je alleen nog maar in aanmerking komt voor een special need kindje hebben we gezegd dat we dat niet doen. Helaas weet je niet wat en hoe erg het kindje er aan toe is, het zou bij wijze van ook een armpje kunnen missen of een hazenlip kunnen hebben maar op dit moment hebben wij de keuze gemaakt om eerst te kijken of het ons zelf gegund is. En ja mochten we te horen krijgen wat voor handicapt het zou hebben als dit het geval zou zijn dan zou ik dan denk ik beslissen. Down is weer heel anders dan als je een kindje krijgt die er bewijze van als een kastplantje bij zou zitten. Het is ten eerste maar de vraag of het überhaupt lukt en dan zou ik persoonlijk zelf verder zien. Ik vind het wel geweldig dat jullie schrijven over deze volwassen onderwerpen, elke keer denk ik dat weer! Echt een aanvulling in bloggersland 😉

Willemijn -

He Dita! Wat jammer dat jullie wens om te adopteren niet in vervulling gaat!! :( Ik snap wel dat je liever niet (in eerste instantie) voor een special need kindje kiest, zeker wat je eerder vertelde over dat de handicap van je zus pas na een poosje veel erger bleek te zijn dan dat je ouders in eerste instantie dachten bij de adoptie. Het is niet iets wat je zo maar even doet. Waarom konden jullie alleen een special need kindje adopteren dan? Bedankt voor je comment. :)

Dita -

Kindjes zonder handicap worden vaak geadopteerd door mensen in eigen land. Wat natuurlijk ook geweldig is 😉

Willemijn -

Aaah vandaar! Nou, gelukkig inderdaad. :)

annemarie -

Soms heeft iemand niet persee advies nodig maar gewoon een dikke knuffel! Ik voelde zo dat ik dat wilde doen bij je. Heel knap artikel

lisa -

Hey lieve Willemijn,
Ik ben het helemaal met je eens. Moet je nagaan, ik ben 15 jaar oud en ik denk hier zelfs al over na. Je ziet er de laatste tijd steeds meer over. Zulke discussies, of programmas waar mensen met het syndroom van down voor komen. Ook wij hebben op school bij biologie wel eens zo’n discussie gehad, en ik kan me best inleven bij jou verhaal. Bij onze discussie was ik namelijk een van de enigen die abortus zou willen plegen. Iedereen stond versteld. Ik ben erg sociaal, kan met iedereen even goed omgaan, en maak makkelijk een praatje. Ze vonden me een hypocriet, en erg egoistisch. Ik wist toen in eerste stantie ook niet goed hoe ik me moest ‘ verdedigen, ‘ maar hierboven stast alles haarfijn uitgelegd. Ik heb dan welliswaar geen ervaring met mensen met het syndroom van down, maar ik zou zo’n kindje liever niet zo’n leven willen geven. Bij ons thuis is abortus ook eigenlijk geen groot woord. Het is mij ook aangeleerd dat je in de eerste fase dat je zwanger bent nog helemaal niet kunt spreken van een ‘ kindje ‘ of ‘baby’. Wat je zegt, het is in de eerste weken eigenlijk nog maar een klompje cellen. Daarom vindt ik het erg fijn om van iemand anders ( en dan ook nog eens Willemijn van LLG, en 2WMN, mijn favoriete bloggers! ) te horen dat zij er ook zo over denkt. Daarom krijg ik nu ook een beetje een bevistiging dat het helemasl niet zo egoistisch is.

Dankjewel daarvoor.

x Lisa. ( 15 )

Heleen -

Hoi Lisa, ik ben het met je eens. Vooral in je zin dat het in het begin een klompje cellen is. Misschien ben ik een van extreemste hier: als de timing niet klopt en ik zou het kind financieel niet kunnen steunen of niet in een stabiele gezinssituatie ter wereld laten komen, zou ik, zelfs als het kind gezond is, het weg laten halen. Vooral vanuit het belang van een kind. Kinderen van tienermoeders hebben later minder vaak een diploma, hebben een minder goede positie in de maatschappij en worden zelf ook weer vaker tienermoeder of -vader. Gelukkig heb ik nooit voor die keuze gestaan: lang leve double dutch!

bibian -

Wat heb je dat mooi geschreven Willemijn. Niks om voor te “schamen”. Nu wij al een gezond kindje hebben, hebben wij er wel eens over gehad mochten we een tweede kindje willen en het ons gegund is, en het heeft een handicap wat we dan zouden doen. Ik sta eigenlijk helemaal achter jou antwoord. We willen River ook een gewoon normaal leven geven voor zo ver het kan. Wij denken dat we het gewoon niet aan kunnen en dan moet je voor jezelf een beslissing maken, wat erg zwaar is. Ik weet natuurlijk niet hoe het zal zijn mocht je in zo’n situatie terecht komen maar voor nu hebben we dezelfde gedachten als jou. Liefs

Marjolein -

Heftig onderwerp! Toch een vraag. Je schrijft dat je het een zware last van om een kindje bewust een moeilijker leven te geven. Dat kan ik me voorstellen. Geen enkele ouder wil dat voor zijn kinderen.
Maar hoe zie je dan de last van het weghalen van je kindje? Is dat niet net zo goed een last die je de rest van je leven met zich mee draagt?
Gelukkig ben ik zelf moeder van twee gezonde kindjes.
Maar veel mensen ontdekken pas tijdens de 20 weken echo dat hun kindje een afwijking heeft of niet gezond is. 20 weken… Dat berekend een volledig mensje, wat je voelt, wat beweegt, wat in je leeft!!!

Het is inderdaad een persoonlijke keuze, maar ik vraag me af hoe je er tegen aan kijkt dat een levend mensje uit je wordt weggezogen… Wat voor last brengt dat met zich mee…

Willemijn -

Hoi Marjolein. Goede vraag! Dat is inderdaad wel een last die je zelf met je mee zal dragen. Ik denk ook niet dat het iets is wat je uiteindelijk vergeet of wat een vage herinnering zal worden. Het zal je altijd bij blijven denk ik, en altijd nog wel raken. Maar uiteindelijk denk ik dat je toch troost kun halen uit de wetenschap dat je een (voor jou) goede keuze hebt gemaakt, ondanks dat je het moeilijk vind. Dit is natuurlijk wel alleen in het geval als je echt achter de abortus staat. Maar ik denk eigenlijk niet dat ik hier al een antwoord op kan geven omdat ik het niet meegemaakt heb. Misschien zijn er vrouwen die het meegemaakt hebben en hier die dit kunnen beantwoorden?

(Trouwens, over het wegzuigen. Volgens mij is het vanaf 18 weken zwangerschap zo dat je geen curettage meer kunt doen, maar zelf bevalt van het kindje dmv weeënopwekkers. Je gaat dan ook echt naar het ziekenhuis voor een bevalling op de kraamafdeling. Lijkt me ongelooflijk moeilijk!)

Elf -

Wat knap dat je dit zo open vertelt Willemijn en je weet waar je over praat door de ervaring die je hebt met je zusje, wat niets afdoet aan de liefde die je voor haar voelt maar er wel voor zorgt dat jij het niet rooskleuriger inziet dan dat het leven met een gehandicapt kindje werkelijk zal verlopen. Je lijkt me zeer realistisch en liefdevol tegelijk en ik kan alleen maar supporten dat jij doet wat goed voor jou/jullie is.

Annelot -

wauw ten eerste wat een super eerlijke en goed omschreven blogpost !! Ik was na je tweet over dat je deze blog al vaak had veranderd en nu eindelijk online zou komen heel nieuwgierig geworden naar wat er zou komen en ik moet zeggen petje af voor hoe je je eigen gevoel en mening hebt omschreven ! Ik zal ook eerlijk en openbaar mijn mening geven … Ik zou als ik erachter kom dat als ik een kindje met een handicap zou dragen het ook weg halen .. Waarom ? Ik leef het leven met mijn partner dat wij voor zijn werk de wereld over reizen , hij voetbalt en van het ene op het andere moment kunnen wij zo onze koffers pakken en binnen 2 dagen verhuist zijn naar een ander land .. Om maar even duidelijk te zijn ik ben binnen 1.5 jaar naar 3 landen verhuist . Ik zou ten eerste nooit de zorg op mij kunnen nemen met dit leven voor een gehandicap kind en ten tweede ik wil dit leven niet geven aan een gehandicap kind .. Zo’n iemand moet zo’n bepaalde zorg en vastigheid krijgen en dat kan ik niet geven, ik snap precies hoe je omschrijft dat je misschien egoïstisch klinkt als je zegt dat je het weg zou halen , en ik voel me juist ook egoïstisch als ik dus een gehandicap kind zou krijgen ( dat ik er bewust van ben) en in mijn levensstijl zou mee’sleuren’. Ik zou met alle liefde wat of hoe mijn kind ook is opvoeden hoor , maar ik wil geven wat ik kan geven , ik wil het kind het leven geven wat het hoort te krijgen !! Dat is uiteindelijk ieder zijn doel lijkt mij , als je ouder bent je kind geven wat het hoort te krijgen.. Ik denk altijd als iemand de financiële middelen niet heeft denken en praten ze ook 10 keer meer over het aan kinderen beginnen of niet want kunnen ze het kind wel bieden wat het nodig heeft , en ik vind dan ook dat ieder zijn recht heeft op zijn mening en kijk op de keus van een gehandicap kind ja of nee.

Hannah -

Wat bijzonder dat je dit met ons wil delen. Iedereen mag gelukkig doen wat hij/zij het beste vindt. Ik snap jouw keuze wel denk ik. Ik heb niet de ervaring die jij hebt, maar ik zou het beste willen voor mijn kind, zoals iedereen dat wil. Nu ik er zo overnadenk zou ik me waarschijnlijk in beide gevallen schuldig voelen. Aan de ene kant omdat je ervoor kiest het kindje in je buik niet verder te laten leven, maar als je dat wel doet maak je willens en wetens het leven van je kind, jezelf en eventuele broers en zussen een stuk moeilijker. Het is een superlastig dilemma, maar op dit moment zou ik dezelfde keuze maken als jij..

Reageer ook